تبلیغات
بزرگترین بانک مقالات علوم دامی - مطالب کشاورزی

رتبه بندی اهداف دامداران جنگل نشین شهرستان تنكابن با استفاده از روشهای منطق فازی و رتبه بندی ساده

زیبایی منصور*,تلیكانی شعله

* بخش اقتصاد كشاورزی، دانشكده كشاورزی، دانشگاه شیراز

دامداریهای سنتی و برداشت مضاعف و بیش از حد ازمنابع جنگلی در كنار رویش نامطلوب درختان از عوامل اصلی تخریب جنگلها در شمال كشورند. با اینكه طرح خروج دام از مناطق جنگلی و ساماندهی جنگل نشینان از سوی اداره كل منابع طبیعی استان مازنداران در حال اجراست، دامداران در این زمینه همكاری لازم را ندارند؛ لذا جهت بررسی علت عدم همكاری دامداران، این تحقیق در سال 1384 به بررسی اهداف دامداران و تعیین جایگاه هدف ملی حفاظت از جنگل پرداخته است. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه بوده كه در آن در قالب دو روش فازی و رتبه بندی ساده از دامداران خواسته شد ده هدف حفاظت از جنگل، حداكثر كردن سود، افزایش تعداد دام، اجتناب از سالهای با سود كم یا سود صفر (مقابله با ریسك)، داشتن وقت برای سایر فعالیتها (داشتن اوقات فراغت)، امكان ادامه تحصیل فرزندان، مكانیزه كردن فعالیت دامداری، افزایش سطح رفاه خانواده، درگیر كردن اعضای خانواده در فعالیتهای دامداری و حفظ دامداری سنتی را اولویت بندی كنند. جامعه آماری تحقیق شامل دامداران جنگل نشین جنوب شهرستان تنكابن می باشد كه از میان آنها 63 دامدار در پنج روستای زردكن، سرواش پشته، تساكوتی، اغوزداركوتی و یان دشت به صورت تصادفی به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار تحلیل داده ها ضریب همبستگی اسپیرمن آماره فریدمن و ضریب هماهنگی كندال بوده است.
یافته های تحقیق نشان داد كه رتبه بندی به وسیله دو روش مذكور در گروههای مختلف، به استثنای یك گروه از دامداران، نتایج تقریبا یكسانی داشته است. در مجموع می توان گفت مهمترین هدف دامداران مقابله با ریسك یا اجتناب از سالهای با سود كم و كم اهمیت ترین هدف، حفاظت از جنگل بوده و این نشان داده است میان اهداف فردی و هدف ملی حفاظت از جنگل تضاد وجود دارد
.

كلید واژه: منطق فازی، رتبه بندی اهداف، دامداران جنگل نشین، حفاظت از جنگل، تنكابن

 


ارزیابی دوره های آموزشی دامداران: مورد استان مازندران

اسداله پور علی*

* مجتمع آموزش جهاد كشاورزی مازندران

برگزاری دوره های آموزشی از جمله راههای عملی افزایش سطح دانش و مهارتهای كشاورزان می باشد. دوره های آموزشی كه محتوای آنها متناسیب با نیازهای واقعی شركت كنندگان باشد، موجب افزایش تولیدات و نهایتا بهبود كیفیت زندگی آنها می شود. هدف تحقیق حاضر ارزیابی دوره آموزشی برگزار شده برای دامداران می باشد. در این راستا از الگوی CIPP برای ارزیابی زمینه و درونداد دوره های آموزشی استفاده شد. تحقیق به روش پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه صورت گرفت. برای این منظور به روش نمونه گیری تصادفی، تعداد 150 نفر از دامداران شهرستان قائم شهر كه در دوره های آموزشی برگزار شده توسط سازمان جهاد كشاورزی استان مازندران شركت كرده اند، انتخاب و مصاحبه گردیدند. نتایج این بررسی حاكی از آن است كه دامداران این دوره ها را ضروری دانسته و برگزاری دوره های مربوط به بیماری های دام را مهمترین نیاز خود عنوان كرده اند. پسخگویان، سطح مطالب دوره ها را آسان و در حد فهم خود دانسته و معتقدند كه اهداف دوره ها متناسب با نیازهای آموزشی و اطلاعاتی آنان بوده و از دوره ها رضایت داشته اند. همچنین علاقمند هستند كه در چنین دوره هایی شركت كننده اما طول مدت دوره ها كافی نبود و باید افزایش یابد. در پایان، پیشنهاداتی برای اجرای بهتر دوره های آموزشی اریه شده است.

كلید واژه: دوره های آموزشی، دامداران، ارزیابی، مازندران


برآورد هزینه های زیست محیطی انتشار گازهای گلخانه ای در گاوداریهای شیری مشهد

 

قربانی محمد,دریجانی علی*,كوچكی علیرضا,مطلبی مرضیه

 

* دانشگاه علوم كشاورزی و منابع طبیعی گرگان

 

انتشار گازهای گلخانه ای از منابع مختلف و به ویژه از بخش کشاورزی یکی از عوامل اصلی آلودگیهای زیست محیطی و منبع تغییرات عمده در آب و هوا و تنوع زیستی محسوب می شود. در این مطالعه با استفاده از اطلاعات سال 1385 مربوط به 85 گاوداری شیری شهرستان مشهد، که به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شده اند، هزینه های زیست محیطی انتشار گازهای گلخانه ای این واحدها با استفاده از الگوی مرز تصادفی فاصله ستانده استخراج شده است.
بر اساس نتایج، هزینه های زیست محیطی انتشار سالانه گازهای گلخانه ای گاوداریهای شیری مشهد و کشور به ترتیب
10.68 و 67910.3 میلیارد ریال است. یافته های این مطالعه می تواند زمینه ای برای مسوولان اقتصادی ایجاد نماید تا با شناخت صحیح تر هزینه های زیست محیطی، سیاستگذاری و برنامه ریزی نمایند که از مهمترین آنها گرفتن مالیات زیست محیطی از واحدهای آلاینده و ایجاد ساز و کارهای مناسب برای کاهش انتشار آلاینده ها به جو از طریق مدیریت مشارکتی و ترسیب کربن است.

 

كلید واژه: آلودگی، محیط زیست، ستانده نامطلوب، تابع فاصله ای ستانده، قیمت سایه ای، گاوداری، مشهد

 

متن کامل مقاله


رییس جمهور آینده چگونه به كشاورزی می نگرد

ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره 112



رییس جمهور آینده چگونه به كشاورزی می نگرد / نامزدهای ریاست جمهوری در مورد كشاورزی چه می گویند/كشاورزی دانایی محور ،زیربنای توسعه پایدار

رییس جمهور آینده چگونه به كشاورزی می نگرد؟
    
    در نیمه دوم اردیبهشت ماه، نشریه دام، كشت و صنعت با ارسال درخواست خود از طریق ایمیل برای مطرح ترین نامزدهای ریاست جمهوری از جمله آقای دكتر احمدی نژاد، آقای مهندس میرحسین موسوی، آقای دكتر محسن رضایی و آقای مهدی كروبی از آنها خواست شعارهای تبلیغاتی خود را همراه با برنامه ها و سیاست اداره امور بخش كشاورزی برای چاپ در نشریه ارسال نمایند.
    متاسفانه ستاد و دفاتر سه تن از نامزدها (آقایان احمدی نژاد، رضایی و كروبی) پاسخی به درخواست ماهنامه ندادند و از این میان فقط كمیسیون كشاورزی و روستاییان ستاد آقای مهندس موسوی پاسخ خود را ارسال داشت كه در همین صفحه از نظر خوانندگان محترم می گذرد.
    خاطرنشان می سازد نشریه برای هر كاندیدا 2 صفحه فضای رایگان و یكسان اختصاص داده بود تا به سهم خود روسای جمهوری احتمالی را وادار نماید توجه ویژه ای به مظلومیت های بخش كشاورزی و كشاورز و سرمایه گذاری در كشاورزی داشته باشند. اما 4 تن از خبرنگاران نشریه و هر كدام 2 هفته از وقت كاری خود را صرف كردند تا متوجه شوند اكثر نامزدها اصولا نگاهی به بخش كشاورزی و برنامه جامع و مدونی برای ساماندهی زندگی حدود 20 میلیون روستایی و كشاورز در دست ندارند.
    آنچه در پی می آید برگرفته از سایت ها یا نظرات طرح شده در سایر رسانه هاست تا حداقل كشاورزان جامعه با دیدگاههای نامزدهای ریاست جمهوری در دولت دهم آشنا شوند.
    
    
    نامزدهای ریاست جمهوری در مورد كشاورزی چه می گویند!
    
     حال و هوای انتخابات همیشه زمینه ای است برای مطرح كردن مشكلات و نیازهای كشور از دانشجو گرفته تا كارگر، كشاورز و دامدار. در این میان اما، با وجود حیاتی بودن فعالیت كشاورزان، آن ها همواره از مشكلات عدیده ای رنج می برند. در عین حال در چند سال اخیر با واردات بی رویه محصولات كشاورزی روبه رو بوده ایم و كمتر مزایا و تسهیلات ویژه ای به كشاورزان اختصاص یافته است.
    در این میان خبرنگاران ماهنامه دام، كشت و صنعت تلاش كردند با وزرای كشاورزی دوره های پیشین در زمینه تدبیر رییس جمهوری احتمالی آینده و برنامه های آنان برای بخش كشاورزی گفت وگو كنند كه متاسفانه هیچ كدام از آن ها حاضر به پاسخگویی به سوالات ما نشدند.
    احمدی نژاد اتم درست كرده است
    هفته نامه پیام زنجان در 24 فروردین ماه امسال به قلم سعید فقیهی مطلبی چاپ كرده بود با این مضمون: در اولین روزهای تعطیل عید، در مسیر همدان با روستایی میانسالی هم صحبت شده و از او پرسیدم كه در انتخابات ریاست جمهوری به چه كسی رای خواهد داد؟ مرد روستایی بی درنگ گفت: احمدی نژاد!
    با احتیاط بیشتری پرسیدم كه آیا اوضاع معیشتی و كشاورزی آن ها در دوره ریاست جمهوری احمدی نژاد بهتر از قبل شده است؟ وی گفت: نه تنها بهتر نشده بلكه به دلیل سیاست های وزیر جهاد كشاورزی و كم لطفی طبیعت، كمتر كشاورزی قادر به اداره زندگی خود می باشد! شگفت زده و با تعجب پرسیدم: پس به چه دلیل مایل به ادامه ریاست جمهوری احمدی نژاد است؟ این بار مرد روستایی چهره مغموم خود را در هم كشید و فاتحانه پاسخ داد:
    «احمدی نژاد اتم درست كرده است»...!
     احمدی نژاد معتقد است بایستی یك نهاد مستقل و قدرتمند برای تنظیم عادلانه بازار مواد غذایی تشكیل شود و مناسبات تولید را سازماندهی كرده و همه كشاورزان از آن تبعیت كنند.
    احمدی نژاد می گوید با اشاعه فرهنگ مهرورزی و پرهیز از گسترش سلاح های مرگبار می توان سهم مناسبی از هزینه نظامی كشورها را صرف بهبود تولید مواد غذایی و یارانه غذا برای فقیران كرد.!!
    میرحسین موسوی : حذف روستاها مشكل امنیتی پیش می آورد
    میر حسین موسوی اما با دیدی عمیق تر به درد زحمتكشان پرتلاش جامعه می نگرد. موسوی حذف هر روستا را یك مشكل امنیتی می داند و معتقد است اگر كشاورز و روستایی صدای اعتراض ندارد و نمی تواند تظاهرات كند، دلیل حل شدن مشكلات نیست بلكه باید با عزمی ملی به حل معضلات كشاورزان پرداخت.
    موسوی نیز مخالف واردات بی رویه محصولات است و معتقد است آنچه روستاهای ما را تهی و كشاورزان ما را زمین گیر كرده است، واردات بی رویه دولت است.
    موسوی از حقوق كشاورزان می گوید، از حق بیمه، از مشكلات جمعیتی حدود 23 میلیون نفر در كشور، از جفایی كه دولت در حق كشاورزان می كند و خدشه ای كه بر كرامت انسانی كشاورزان وارد شده است.
    موسوی با برنامه های مدون و حساب شده در نظر دارد تا ساختار كشاورزی را از طریق خصوصی سازی، تحقیقات و گسترش ارتباطات بین المللی و توجه به فناوری های نو تقویت كند.
    نوسازی و بازسازی بخش كشاورزی، جلوگیری از واردات بی رویه، ایجاد اشتغال برای جوانان روستایی، صدور اسناد مالكیت اراضی كشاورزان، برخورداری روستاییان از بیمه درمانی و... قطعا مسیر مشكلی است كه میرحسین موسوی برای ایجاد ثروت و توسعه كشاورزی پایدار، قصد پیمودن آن را دارد.
    میرحسین می خواهد با استفاده از توان خویش برای نجات میهن از بحران و با تكیه به صداقت جوانان و با اعتماد به ایشان، كشور را از بدترین دوره اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی به مسیری منطقی و جهانی هدایت كند.
    كروبی: كشاورزان ولی نعمت ما هستند
    مهدی كروبی، كاندیدای ریاست جمهوری در دولت دهم، معتقد به رعایت قواعد رقابت آزاد است، نه آن چنان كه با رعایت موازین گمركی، سیب فرانسوی و هلوی شیلی و پرتقال چینی در كنار محصولات ایرانی به بازار راه پیدا كند. وی رقابت آزاد را به نفع اقتصاد ملی می داند.
    كروبی واردات بی رویه محصولات كشاورزی را در كنار پدیده طبیعی خشكسالی، دو عامل مهم تهدید كشاورزان و باغداران عنوان كرد.
    كروبی نیز معتقد است عدم تدبیر و مدیریت ضعیف در بخش كشاورزی باعث شده است كه با وجود ثروت های كلان طبیعی در سرزمین مان، با واردات بی رویه و كاهش تولید داخلی مواجه شویم.
    كروبی این بار می خواهد مردم را در درآمدهای نفتی سهیم كند تا قدرت اقتصادی آنان مردم افزایش یافته و با احیای برنامه ریزی در كشور، در راه احقاق حقوق شهروندان گام موثری بردارد.
    دكتر رضایی: كشاورزی ایران منفجر شده است
    محسن رضایی بارها یادآور شده است كه نخستین برنامه وی ایجاد تغییرات اساسی در مدیریت كشور و ایجاد دولت ائتلافی از تمام اقشار جامعه است. وی می كوشد كارآمدترین افراد را برای خدمت در بخش كشاورزی انتخاب كند.
    رضایی بیشترین اسراف ها را در دولت كنونی می داند و معتقد است كه پرداختن به مسایلی چون ورود میوه های خارجی، تنها باعث سرگرم شدن عده ای و سود بردن سودجویان خواهد شد.
    با توجه به تبدیل بسیاری از زمین های كشاورزی به باغ و خانه های ویلایی و هجوم روستاییان بیكار به شهرهای مركزی برای حفظ حیات خود، رضایی خاطرنشان می كند كه فقر و بیكاری تنها رقیب و دشمن اصلی وی می باشد.
    
    كشاورزی دانایی محور، زیربنای توسعه پایدار
    مصوب كمیسیون كشاورزی و روستائیان ستاد آقای مهندس میرحسین موسوی 8/2/1388
    
    مقدمه
    در جهان امروز پیشرفت و رونق كشاورزی بیش از هر عاملی بر پایه استمرار سیاست های كلی، برنامه مصوب و انعطاف در روش های اجرایی استقرار دارد.
    قدر مسلم اینكه تصمیمات متخذه برای ایجاد تحول اساسی در برنامه های عمرانی و توسعه كشاورزی كشور از یك طرف باید بر پایه نتایج مطالعات، بررسی ها و تحقیقات انجام شده استوار شود و از طرف دیگر متكی به قوانین مدون و ضوابط معین باشد تا دچار لغزش و انحراف نشود.
    
    راهكارها و رئوس برنامه های اجرایی
    الف) تولیدكنندگان، كشاورزان و روستائیان
    - تولید ثروت، ارتقای سطح درآمد و زندگی روستائیان و كشاورزان و رفع فقر
    - ایجاد زمینه اشتغال برای تمامی جوانان روستایی
    - گسترش بیمه خدمات درمانی، از كار افتادگی و بازنشستگی برای كلیه كشاورزان و روستائیان (اجرای اصل 29 قانون اساسی).
    - آموزش مستمر تولیدكنندگان بخش كشاورزی و ارتقای سطح دانش نظری و عملی روستائیان
    - محرومیت زدایی كامل از مناطق تولید كشاورزی و روستاها
    
    ب) تولیدات كشاورزی
    - احترام به مالكیت ارضی تولید كنندگان و سند دار نمودن اراضی كشاورزی
    - جذب سرمایه های كافی از منابع داخلی و خارجی برای جبران استهلاك و تامین نیازهای توسعه ای بخش در زمینه های زیر
    • سرمایه گذاری برای ارتقای سطح تحقیقات، آموزش و ترویج كشاورزی
    • سرمایه گذاری كافی برای خدمات مهندسی، ساخت زیربناها و تجهیز مزارع و رفع عقب ماندگی های برنامه مدیریت آبیاری بخش كشاورزی با تاكید بر افزایش بهره وری آب
    • سرمایه گذاری برای ایجاد نهادهای پیمانكاری و مشاورتی و تقویت پیمانكاران و مشاوران در زمینه های مهندسی، طراحی و اجرا در بخش كشاورزی
    • سرمایه گذاری درجهت توسعه و استقرار واحدها و تاسیسات دامداری، مرغداری، آبزی پروری، و شیلات
    • سرمایه گذاری به منظور بازسازی و نوسازی باغات فرسوده كشور
    • سرمایه گذاری برای صنایع تبدیلی كشاورزی، غذایی و بسته بندی . استقرار و توسعه صنایع تبدیلی كشاورزی، نگهداری و بسته بندی مواد غذایی
    - كاهش ریسك سرمایه گذاری در بخش ، با توسعه و بهبود سیستم بیمه محصولات كشاورزی
    - اتخاذ سیاست های تعرفه ای مناسب برای حمایت از تولیدات داخلی
    - اصلاح قوانین بازدارنده در زمینه های گوناگون كشاورزی از جمله ورود سرمایه و تكنولوژی به بخش
    - تقویت ساختار تحقیقات كشاورزی از طریق
    • تلاش در جهت خصوصی سازی تحقیقات كشاورزی.
    • گسترش روابط علمی و ارتباطات بین المللی با جهان.
    • توجه به فناوری های نو (مهندسی ژنتیك، بیوتكنولوژی، نانوتكنولوژی، فناوری اطلاعات و ارتباطات و محیط زیست) .
    • گسترش و نهادینه كردن ارتباط مستمر كشاورزان با موسسات تحقیقاتی و محققین اعم از خصوصی و دولتی و بكارگیری نتایج حاصل از تحقیقات در تولید.
    • مشتری گرا كردن و رقابتی نمودن تحقیقات كشاورزی.
    • ارتقا و تقویت منزلت متخصصین و جلوگیری از خروج انبوه آنها از بخش كشاورزی.
    - جهت گیری در راستای افزایش سرمایه گذاری در بخش، افزایش بهره وری و افزایش تولید با استفاده از فناوری های نو.
    - اعمال مستمر سیاست حذف دولت از تصدی گری امور و توسعه تشكل های كاملا مردمی و مستقل از دولت.
    - تقویت انگیزه در صاحبان سرمایه و علاقمندان برای سرمایه گذاری در بخش كشاورزی.
    - حفاظت از منابع طبیعی شامل پوشش گیاهی (جنگل و مرتع)، آبهای شیرین سرزمینی، منابع خاك و ذخایر ژنتیكی اعم از گیاهی، میكروبی و حیوانی.
    - جلوگیری از گسترش كویر، ممانعت از شور شدن آب های زیر زمینی و فرسایش خاك ، توسعه و گسترش فعالیت های آبخیزداری، آبخوان داری و كویرزدایی.
    - افزایش تولید در كلیه فعالیت های كشاورزی و حركت به سمت خودكفایی در اكثر محصولات اساسی و استراتژیك با توجه به پایداری تولید.
    - افزایش بهره وری و كاهش هزینه های تولید به منظور رقابت پذیر شدن تولیدات داخلی با محصولات مشابه خارجی.
    - تنظیم خدمات پشتیبانی و حمایتی كشاورزان و حذف تدریجی دولت از این گردونه، تامین به موقع كافی و دارای كیفیت مناسب نهاده های كشاورزی شامل كود، سم، بذر، نهال، انواع خوراك دام، طیور و پرورش آبزیان، داروها و مكمل های دامی، نژادهای برتر ژنتیكی و نهایتاً ماشین آلات و ادوات كشاورزی.
    
    ج) تضمین دسترسی همگان به غذای سالم وكافی (امنیت غذایی، سلامت و كیفیت غذا) و افزایش سریع ضریب امنیت غذایی با تكیه بر تولیدات داخلی و كاهش شدید سوء تغذیه با توجه به كاهش قیمت تمام شده و اصلاح شبكه بازرگانی محصولات كشاورزی ، تضمین سلامتی و كیفیت برتر محصولات كشاورزی ، فارغ از روش های مورد استفاده در تولید آن.
    
    د) اصلاح رویكرد بازرگانی كشاورزی از طریق
    • تقویت و هدفمند كردن یارانه های بخش كشاورزی
    • حمایت از صادرات محصولات كشاورزی با مزیت نسبی بهره وری در آب و در مقابل، واردات مواد غذایی ضروری با رعایت اصل صرفه جویی در مصرف آب
    • جلوگیری از واردات بی رویه محصولات كشاورزی
    • رقابتی كردن و تنوع بخشی در بازرگانی محصولات كشاورزی و مقابله با انحصار واردات محصولات كشاورزی و ارزاق عمومی
    • توجه به سلامتی و استاندارد محصولات كشاورزی به ویژه محصولات وارداتی


مجموعه مقالات

لطفا برای دریافت مقاله منتخب خود بر روی لینک زیر آن کلیک کنید.

روشهای تشخیص و تعیین مکان ژن‌های کمّی در جوامع دامی

http://journals.ut.ac.ir/User/Uploads/Articles/Main_13PArt_11795%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%84%d9%87%20%d8%af%da%a9%d8%aa%d8%b1%20%d8%af%d8%a7%d9%88%d9%88%d8%af%20%da%a9%d9%84%d8%a8%d9%87%20%d8%af%d8%a7%d8%b1%d9%8a.pdf

 

--------------------------------------------------------------------------------------

استفاده از پنبه دانه در جیره غذایی گوساله های نر پرواری

http://journals.ut.ac.ir/User/Uploads/Articles/bbd95b34-d970-4fa0-be3c-9a3441970d26ISSN1562-5524-2(6)-001.pdf

 

--------------------------------------------------------------------------------------------

بررسى ارزش غذایى ضایعات برگ چاى در تغذیه دام

http://journals.ut.ac.ir/User/Uploads/Articles/bd852a14-b260-487a-bd6e-082a7646b938ISSN15625524-001-005-021.pdf

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

برآورد ارزش های اقتصادی صفات تولیدی در مرغان بومی ایران

http://journals.ut.ac.ir/User/Uploads/Articles/f567d79a-21c5-4ed9-9250-a739ad43e03cISSN1562-5524-001-003-053.pdf

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------

تأثیر حذف یارانه بر تولید گوشت مرغ در استان كرمان

http://journals.ut.ac.ir/User/Uploads/Articles/43c8e972-24e8-4389-91c5-d8f5c554b083ISSN1562-5524-1,2(2)-059.pdf

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------

بررسی جنبه های بیولوژیك كنه شكارگر Cunaxa setirostris بر روی كنه Tetranychus ludeni در شرایط آزمایشگاهی در منطقه وارناسی ‘ هندوستان

http://journals.ut.ac.ir/User/Uploads/Articles/eb1b7725-eb3a-40ed-b1ca-53009bcf2bcbISSN1562-5524-1,2(2)-069.pdf

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------

واسنجی معادله نفوذ سازمان حفاظت خاك آمریكا با روش حداقل مربعات

http://journals.ut.ac.ir/User/Uploads/Articles/159d0147-1608-4261-b511-970db869c7f1ISSN1562-5524-1,2(2)-043.pdf

 

 


ورمی كمپوست یا طلای سیاه

ورمی كمپوست یا طلای سیاه



نویسنده: مهدی كبیری خوش صوت دكترای دامپزشكی

با رشد روزافزون جمعیت، افزایش سطح رفاه و تنوع كمی و كیفی در مصرف مواد غذایی، توسعه صنایع تبدیلی و رشد پدیده شهرنشینی، دفع زباله و مواد زاید آلی به یك مشكل به ویژه در شهرهای بزرگ تبدیل شده است. امروزه فرآوری مواد زاید آلی به سه روش سوزاندن، دفن در محل های خاص و بازیافت یا استفاده مجدد انجام می پذیرد. روش بازیافت علاوه بر اینكه در حفظ محیط زیست و كاهش آلودگی موثر است می تواند مواد زاید را به عنوان مواد خام، مجددا در چرخه مصرف قرار دهد و از تخریب بیشتر محیط زیست پیشگیری كند. از بین انواع محصولات بازیافتی می توان به ورمی كمپوست (vermicompost) یا كمپوست كرمی كه در كشورهای مختلف جهان با استقبال گسترده ای روبه رو شده است، اشاره كرد.
    ورمی كمپوست چیست؟
    ورمی كمپوست، عبارت است از كود آلی بیولوژیك كه دراثر عبور مداوم و آرام مواد آلی در حال پوسیدگی از دستگاه گوارش گونه هایی از كرم های خاكی و دفع این مواد از بدن كرم، حاصل می شود. این مواد هنگام عبور از بدن كرم آغشته به مخاط دستگاه گوارش (موكوس)، ویتامین ها و آنزیم ها شده كه در نهایت به عنوان یك كود آلی غنی شده و بسیار مفید برای ساختمان و بهبود عناصر غذایی خاك، تولید و مورد مصرف واقع می گردد. بنابراین، ورمی كمپوست عبارت است از فضولات كرم به همراه درصدی از مواد آلی و غذایی بستر و لاشه كرم ها.
    برتری ورمی كمپوست به كمپوست معمولی
    ورمی كمپوست ماده ای شبیه به پیت (peat) است كه به خوبی تغییر فرم یافته و ساختار، تخلخل، تهویه، زه كشی و ظرفیت نگهداری رطوبت آن در حد آلی می باشد. تولید ورمی كمپوست تعداد ریز موجودات بیماری زای گیاهی (pathogenic microganisms) را به شدت كاهش داده و بنابراین از این نظر برتری نسبی به كمپوست معمولی دارد. تولید كمپوست به عنوان یك فرآیند هوازی منجر به معدنی شدن (mineralization) نیتروژن می شود كه در مورد تولید ورمی كمپوست، استفاده از كرم های خاكی باعث تسریع این روند می گردد. فرآیند هوموسی شدن (Humification) كه در مرحله رسیدگی (Maturation stage) كمپوست سازی اتفاق می افتد، در طول فرآیند تولید ورمی كمپوست، بزرگتر و سریع تر اتفاق می افتد. كود تولیدی در این روش به علت بالا بودن نسبت كربن به ازت (C/N15) فاقد بوی نامطبوع و فعالیت حشرات مزاحم می باشد.
    2700 گونه كرم خاكی، عامل تهیه كمپوست
    به طور كلی در حدود 2700 گونه مختلف از كرم های خاكی وجود دارند كه بسته به موضوع كار و هدف، گونه انتخابی متفاوت خواهد بود.
    این اهداف می تواند شامل موارد ذیل باشد:
    1 ـ افزایش حاصلخیزی خاك و بهبود ساختمان و مدیریت خاك
    2 ـ افزایش محصول
    3 ـ تولید مكمل غذایی جهت خوراك دام و آبزیان
    4 ـ تولید مواد آرایشی
    مناسب ترین گونه كرم خاكی برای تولید ورمی كمپوست
    به طور مثال گونه Lampite mauritti به منظور مدیریت و بهبود ساختمان خاك مورد استفاده قرار می گیرد. ولی مناسب ترین گونه برای تولید ورمی كمپوست، گونه Eisenia foetida بوده كه به رنگ قهوه ای مایل به قرمز و كوچكتر از كرم های خاكی معمولی می باشد. كرم ها جزو جانوران هرمافرودیت می باشند، یعنی هر كرم اندام های نر و مادگی را توامان دارد، ولی نهایتا كرم با اتصال به جفت دیگر از طریق دو كلیتلوم (clitellum) و تبادل اسپرم عمل جفت گیری را انجام می دهد. سپس هر كرم یك كیسه تخم ریزی در كلیتلوم خود تشكیل می دهد. (كلیتلوم قسمتی برجسته در تنه كرم است و در بند های نزدیك سر یك كرم بالغ قرار دارد). كیسه های تخم ریزی یا همان كوكون ها به رنگ زرد كهربایی بوده و در داخل آن حدود 7-3 نوزاد لارو وجود دارد.
    بنابراین افزایش تعداد كرم ها در هر نسل به صورت تصاعد نسبتا هندسی، خواهد بود. وزن هر كرم بالغ بین 5/0 تا 1 گرم بوده و در هر كیلوگرم حدود 1000 تا 2000 نخ كرم وجود دارد. فاصله بین دو نسل (از تخم تا تخم) در شرایط نرمال حدود 3 ماه بوده و عمر كرم ها بین یك تا دو سال متغیر است.
    كادیلاك كرم ها
    گونه ایزینیا فتیوا كه در آن كرم كود و كادیلاك كرم ها نیز گفته می شود، از بستری كه شامل مواد نیمه پوسیده مانند كود گاوی، كود اسبی (كودها باید خشك باشند)، كاه و كلش غلات و برخی زایدات و بقایای گیاهی می باشد، تغذیه می كند. در داخل این بستر اصلی می توان مواد تازه ای چون زایدات سبزیجات و میوه جات، مواد آلی و قابل تجزیه زباله های خانگی، پسماندهای كارخانجات غذایی و حتی لجن و فاضلاب (به جز فاضلاب صنعتی)، اضافه نمود. رطوبت مطلوب بستر، هوادهی، تغذیه و جلوگیری از سفت شدن بستر و نگهداری PH در حد 8-7 از نكات كلیدی در تولید ورمی كمپوست می باشد.
    كود مرغی برای كرم ها سمی است
     به طور كلی باید عنوان نمود كه بقایای آلی غنی از نیتروژن به جز كود مرغی كه برای كرم ها سمی است، برای بستر لازم و ضروری است. این كرم ها در خارج از سفره غذایی حركت نمی كنند و به همین خاطر جمعیت این كرم ها بسته به دسترسی آنها به مواد غذایی رشد كرده و تثبیت می شود. این كرم ها از نور آفتاب و بارندگی گریزان بوده، باید آنها را از این دو عامل محافظت نمود.
    روش های تولید كمپوست
    
    روش های مختلفی برای تولید ورمی كمپوست وجود دارد كه ساده ترین راه آن، روش پشته ای می باشد كه برای انجام آن می بایست:
    1 ـ زمینی مسطح، بدون سنگ و كلوخ وخرده شیشه انتخاب و سطح آن را مرطوب و سپس كاملا كوبید تا سفت شود. علت این امر جلوگیری از ایجاد هیبرید كرم های مورد استفاده با كرم های خاكی معمولی و زایل شدن آنها می باشد.
    2 ـ ایجاد سایبان برای محافظت كرم ها در برابر بارندگی و نور آفتاب
    3 ـ ایجاد پشته ای از كود گاوی نیمه پوسیده به شكل گنبدی به عرض 70 و ارتفاع 50 سانتی متر و طول دلخواه و آبیاری فراوان آن به منظور خروج شیرابه كود
    4 ـ ایجاد شیار در طول خط الراس پشته به عمل 15 سانتی متر و ریختن كرم ها به داخل آن و سپس برگرداندن كود روی كرم ها
    5 ـ آبپاشی پشته به صورت روزانه به منظور حفظ رطوبت آن
    6 ـ جداسازی كرم ها از پشته پس از تولید ورمی كمپوست با استفاده از غربال
    كرم ها و كاربرد آن
    همان طور كه در این مقاله آمده است كاربرد این كرم ها شامل:
     - مدیریت كود در مزارع پرورش گاو، اسب و خرگوش و پسماند كارخانجات تولید لبنیات
    - كاهش زباله های مدارس، بیمارستان ها و موسسات
    - تبدیل زباله های غذایی و جامدات آلی به ورمی كمپوست در مقیاس بزرگ
    - استفاده از ورمی كمپوست در بهبود و اصلاح خاك مزراع و گلخانه ها و به تبع آن افزایش كیفیت و كمیت محصولات
    - تولید پروتئین كرم به عنوان جیره غذایی آبزیان و طیور با استفاده از خشك كردن و پودر كردن لاشه بدن كرم های مسن می باشد. همچنین استفاده از ورمی كمپوست در تهیه چای كمپوست تولید مثل كرم ها و به تبع آن افزایش جمعیت كرم ها و فروختن آنها به واحدهای متقاضی را نیز می توان افزود.
    توجیه اقتصادی این طرح
     قیمت هر كیلوگرم كود ورمی كمپوست بسته بندی شده در حدود 400 تومان و قیمت یك كیلوگرم كرم زنده حدود 20 تا 30 هزار تومان می باشد. در تولید مكانیزه، قیمت تمام شده هر كیلوگرم بین 150 تا 200 تومان بوده و در كشاورزی ارگانیك و كشت های گلخانه ای، پاك ترین و مناسب ترین بستر می باشد كه، سبب بازدهی بیشتر محصولات كشاورزی خواهد گردید.
    امید است در كشور ما نیز همچون كشورهای توسعه یافته به جای كودهای شیمیایی كه متاسفانه چندین دهه است استفاده از آن در مزارع كشاورزی به طور فزآینده ای رو به گسترش بوده و دارای خطرات زیست محیطی بالقوه و خطرناكی می باشند، به تدریج از این كودهای ارگانیك و طبیعی استفاده شود.


نقش زیرمغذی ها در تغذیه صحیح نباتات

نقش زیرمغذی ها در تغذیه صحیح نباتات

نویسنده: تهیه و تنظیم: مهندس شادی دوطاقی موضوع امنیت غذایی كه یكی از عناصر تشكیل دهنده «توسعه پایدار» است، خوشبختانه در یك دهه اخیر در ایران به شدت مورد توجه سیاست گذاران، برنامه ریزان و متخصصان علوم تغذیه بوده و در این راستا نیز پیشرفت هایی به دست آمده است كه دستیابی به مفهوم علمی امنیت غذایی كه همانا تامین نیازهای سلولی به مواد مغذی (سیری سلولی) است تنها توسط

لطفا برای مشاهده کامل مقاله بر روی ادامه مطلب کلیک نمائید.


ادامه مطلب

هورمون های گیاهی و کاربرد آن در گیاه و باغبانی

هورمون های گیاهی و کاربرد آن در گیاه و باغبانی 

اشاره
واژه هورمون به موادمعینی اطلاق می شود که در بخشی از موجود زنده ساخته شده و پس از انتقال اثرات فیزیولوژیکی محسوسی در دیگر قسمتهای آن به جا می گذارد و در تراکم های بسیار کم فعالند.این تصور کلی در اصل در قلمرو فیزیولوژیکی حیوانی بوجود آمده و این واژه هورمون از ریشه یونانی به معنی تهیج کردن گرفته شده است. در گیاهان ترکیبات مترادف ولی از نظر شیمیایی کاملاً متفاوت یافت می شود و واژه هورمون بطور صحیح آنها را در بر می گیرد هورمون های گیاهی که اغلب فیتو هورمون خوانده می شود در بافتهای مریستمی و یا لااقل جوان از هر نوع ساخته می شوندو غالبا اثرخود را پس از انتقال می گذارندکه تا حدودی دورتر از بافتی که ساخته شده اند. هورمون ها با آنزیم ها و تیامین ها و DNA در این خاصیت مشترکند که به غلظت بسیار کم یا ناچیزباعث ایجاد اثرات فیزیولوژیکی عمیق می شوند. اصولاً واژه هورمون باید به ترکیباتی محدود شود که به طور طبیعی در درون موجود زنده ساخته می شود لذا در تعریف هورمون گیاهی می توان گفت مواد آلی می باشد که مواد غذایی نبوده و توسط گیاهان تولید می شود و در غلظت های کم فرآیند فیزیولوژیکی را تنظیم می کند .آنها در درون گیاه، از محل تولید به محل اثر، انتقال می یابد اما گاهاً موادی که معلوم نیست در گیاه وجود داشته باشد اثرات مشابه و بعضی اوقات عیناً نظییر یکی از هورمون های طبیعی گیاهی را دارندکه از نام نهادن هورمون گیاهی می بایست خود داری نمود بلکه واژه برتر برای این چنین ترکیباتی که اثر هورمون مانندروی گیاه دارند تنظیم کننده رشد می باشد و در تعریف آن می توان گفت ترکیبات سنتزشده یا هورمون های گیاهی هستند که فرآیند های فیزیولوژیکی را تغییر می دهد این مواد تقلید کردن از هورمون ها ، تاثیر روی (سنتزشدن) هورمون ها و از بین بردن و یا انتقال و یا (به احتمال) تغییر دادن محل تاثیر هورمونی رشد را تنظیم می کند . با این وصف برای متمایز کردن آنها می توان گفت تمام هورمون ها ، تنظیم کننده رشد هستند اما تمام تنظیم کننده های رشد هورمون نیستند.
در حال حاضر در دنیا پنج گروه مختلف هورمون های گیاهی شناخته شده که بسیاری از آنها دارای کاربرد های عملی متعددو مهمی در کشاورزی بویژه باغبانی هستند این گروه ها عبارتند از: آکسین ها ، جیبرلین ها ، سایتو کنین ها ، اتیلن . لگاماها( مواد بازدارنده).
• آکسین:
اولین گروه هورمون گیاهی هستند که کشف شدند و مورد استفاده قرار گرفته. ماهیت هورمونی آنها بطور روشن در آزمایشی که برای اولین بار توسط وانت در سال 1928 انجام گرفت در کولئوپتیل یولاف از گیاهان تیره غلات نشان داده شده و در غلظت کمتر از 10*1مولار می توان به کار برد طبیعی ترین ترکیبی که در گیاهان شاخته شده است اسید ایندول -3- استیک (IAA) می باشد که احتمالاًدر گیاهان از اسید آمینه تریپتو فان ساخته می شود . مراکز عمده ساخته شدن آکسین بافت های مریستمی انتهایی از قبیل جوانه های در حال باز شدن ، برگهای جوان ، نوک ریشه ، گلها یا گل آذین روی ساقه گلدار می باشد و نحوه انتقال آکسین در اندامهای جوان از بالا به پایین و در اندامهای پارانشیمی در داخل آوند های آبکشی انجام می گیرد و در ریشه هم از نوک ریشه به سمت بالای ریشه صورت می گیرد. از آکسین های مصنوعی می توان به اسید -نفتالین- استیک، اسید ایندول -3- بوتیریک ، اسید 2-4-در کلرو فنواکسی استیک ، اسید نفتاکسی استیک و اسید تریو یدوبنزوئیک اشاره نمود . اسید ایندول استیک بعنوان هورمون طبیعی در اثر آنزیم هایی ازقبیل اکسیدازها و فنولاز ها تجزیه می شود.قابل ذکر است بکار بردن غلظت های نسبتاً زیاد آکسین ها همچنین منجر به نقایصی در گیاهان از قبیل تغییر شکل برگ، ساقه و ریشه، رنگ پریدگی برگها ٍ جلوگیری از طویل شدن ریشه ها یا باز شدن گلها و ایجاد ورم و آماس می شود.
نقش اکسین در گیاه:
1- طویل شدن سلولها و اندامها: اولین اثر آکسین ها می باشد که افزایش غلظت آکسین شدت طویل شدن سلولها را به همراه دارد.اما اثر بازدارندگی نیز دارد یعنی آکسین با همان غلظتی که سبب تشدید طویل شدن اندامها هوایی را دارد طویل شدن ریشه را کند می سازد.
2- نور گرایی(فتوتروپیسم):این اثر که بیشتر بصورت خمیدگی در گیاه می باشد بعلت توزیع نامتقارن اکسین در اندام مربوط قابل ملاحظه می باشد خمیدگی مزبور ناشی از این است رشد در سمت نزدیک به نور تا حدودی کند و رشد سمتی که به دور از آن است شدید تر است.
3- زمین گرایی: در ریشه نظییر ساقه که رشد افقی دارد تجمع زیادتر اکسین در نیمه زیرین رشد ریشه را کند کرده و سبب خمیدگی می شود.
4- فعال ساختن لایه زاینده: فعالیت لایه زاینده بوسیله آکسین ها که در درون ساقه از بالا به پایین و از جوانه های در حال رشد حرکت می کند تجدید می شود.
5- ایجادگل: آکسین گل دادن بعضی از گیاهان روز بلند به شرط آنکه دوره فتوپریود به اندازه کافی برای گلدهی گیاهان طولانی باشد تسریع می نماید.مانند سیلن و بذرالبنج از طرفی گلدهی در برخی گیاهان روز کوتاه در صورت استعمال آکسین در دوره تاریکی متوقف می نماید.
کاربرد آکسین در باغبانی:
1- تنک کردن و جلوگیری از ریزش گل و میوه:پایدار ماندن میوه های در حال رشد ، گلها و برگهای جوان که از منابع مهم تولید آکسین به شمار می روند بر روی گیاه بستگی به تعادل بین میزان آکسین داخلی آنها و مقدار آکسین دارد.هر گاه به دلیلی این تعادل به بخورد در محل اتصال دمبرگ یا دمگل یا میوه به ساقه یک لایه چوب پنبه ای به نام لایه سواگر ایجاد می گرددو اندام مربوطه از گیاه جدا می شود و ریزش می کند این موضوع در باغبانی بویژه در میوه کاری دارای اهمیت می باشد. چرا که درختان میوه چندین برابر توانایی خود گل تولید می کنند و اگر همگی تبدیل به میوه شوند اولاً: میوه های ریز و نامرغوبی تولید می شود ثانیاً : درخت ضعیف می شودو نهایتاً نه تنها بسیاری از میوه ها بعلت عدم تغذیه کافی ریزش خواهند کرد. از طرفی امکان عدم تشکیل جوانه گا برای سال بعد وجود دارد لذا جهت جلوگیری از این امر استفاده به موقع از محلولهایی اکیسینی که گلها ی ضعیف تر را وادار به ریزش می کند مفید می باشد و به این عمل تنک کردن گفته می شود.
2- تولید بافت پینه ای : اثبات شده است که قدرت تولید پینه در گیاهان مختلف رابطه مستقیمی با میزان اکسین یاخته های ناحیه زخم شده آنها دارد لذا زخم هایی که به دلیل مختلف مانند هرس ، قلمه گیری در گیاه بوجود می آید و استفاده از آکسین جهت تقسیم یاخته های پارانشیم ناحیه زخمی برای ایجاد بافتی یکنواخت و تر میم محل زخم موثر می باشد.
3- ریشه دار کردن قلمه ها: پژروهش ها حاکی از آن است که قدرت ریشه زایی آکسین با غلظت آکسینی که در یاخته ها ی بافت پینه ای ناحیه ته تیل یافت می شود ارتباط مستقیم دارد لذا استفاده از آکسین در ریشه زایی قلمه ها موثر می باشد اما دو نکته لازم تذکر است:
الف- اگر قلمه گرفته شده اصولاً قدرت ریشه زایی نداشته باشد نمی توان آن را با استفاده از هورمون وادار به این کارکرد.
ب- اثر آکسین صرفاً برای تولید سر آغازه های ریشه است و اگر این ماده مدت زیادی در محیط کشت باقی بماند از رشد ریشه ها ی تولید شده جلوگیری می کند.
4- جلوگیری از رشد نرک ها و پاجوش ها : در گیاهان بعد از هرس شدید تعدادی شاخه غیر بارور به نام نرک تولید می شود که بعلت عدم میوه دهی می بایست هرس شوند لذا اگر محل زخم پیرایش را با محلول یک درصد اسید نفتالین استیک محلول پاشی شود از رشد نرک ها جلوگیری می شود قابل ذکر است که از آکسین برای جلوگیری از رشد پاجوش ها نیز بکار می رود.
5- گل انگیزی و تولید میوه: محلول پاشی گیاهان با آکسین قبل ازاینکه شرایط طول روز برای گل دادن مناسب شود باعث گل می شود مانند آناناس و از طرفی در تولید میوه برخی گیاهان بویژه فلفل و جالیز ها موثر می باشد.
6-پارتنوکارپی: در گیاهانی که میوه آنها هم ناشی از لقاح و هم ناشی از بکرباری (میوه های بدون هسته) در صورت گرده افشانی کافی می توان با کاربرد آکسین وادار به تولید میوه نمود.
7- رشد طولی شاخه و چیرگی انتهایی : آغشته کردن جوانه انتهایی به آکسین چیرگی انتهایی را تشدید کرده و باعث ایجاد شاخه های بلند و ترکه ای می شود. برعکس موادی که کار آکسین را خنثی می سازند یا با از بین بردن جوانه های انتهایی می توان مانع تولید آکسین شد و گیاه را وادار به تولید شاخه فرعی متعدد و بوته ای شده کرد.
8- کاهش ترک خوردگی میوه گیلاس: میوه های درخت گیلاس بعد از بارندگی اصولاً ترک خورده می شوند که با مصرف ترکیب مناسب از آکسین از این امر یا پدیده می توان جلوگیری کرد.
• جیبرلین :
علامت اولیه بیماری باکانا(Dakanae) یا نشاء احمق برنج که گیاهان آلوده از گیاهان سالم بلندتر بودند توسط متخصصان ژاپنی کشف شده که عامل آن را قارچ ژیبرلا فوجیکوری از گروه آسکومیستها (کیسه دار) بود و در سال 1938 ماده متبلوری از این عصاره بدون قارچ محیط کشتی که این قارچ در آن رشد کرده بوده کشف شد که اثر این محلول جیبرلین نامیده شد.
نواحی عمده ساخته شدن جیبرلین در گیاهان برگهای مریستمی ، نوک ریشه ، بذر های در حال رشد می باشد و انتقال این هورمون در گیاهان کاملاً بطور آزاد و هم در آوند آبکش و هم در آوند چوبی روی می دهد. جیبرلین ها گروه های مشخصی از هورمون های گیاهی است که بسیار به هم شبیهند و فرمول اسید جیبرلیک GA یکی از بهترین و معروفترین این گروه می باشد.
نقش جیبرلین در گیاه:
1- طویل شدن سلولها: جیبرلین ها همانند اکیسن در طویل شده اندامهای گیاهی نقش بازی می کنند
2- اثر روی گل دادن :برخی از جالبترین اثرات جیبرلین ها روی گل دادن گیاهان است بطوری که همانند اکسین ها در گیاهان روز بلند باعث تولید گل و از طرفی در روی گیاهان روز کوتاه باعث توقف گلدهی می شود.
3- طویل شده وتشکیل ریشه ها: برخی جیبرلین ها به غلظت مناسب لااقل در بعضی گونه ها به طویل شده ریشه کمک می کنند و از طرفی دیگر در اثر جیبرلین ها از تشکیل ریشه روی قلمه ها جلوگیری می کند که علت آن خنثی کردن اثر اکسین ها است.
4- رشد برگ: با توجه به اینکه طول موج های کوتاه ناحیه قرمز در ایجاد رشد برگ موثرترین است این هورمون می تواند جایگزین نور قرمز شود.
5- سبز کردن بذر: بذر تعدادی از انواع گیاهان بعد از جذب آن برای اینکه سبز شود قبلاً لازم است که در معرض نور قرار گیرد که در واقع نور قرمز طیف از این نظر موثرترین است که جیبرلین می تواند جایگزین خوبی برای آن باشد و به عبارت دیگردر شکستن دوره خواب بذور جیبرلین جایگزین نور قرمز می شود.
6- شکستن دوره خواب جوانه: شکستن دوره خواب بعضی از گونه های گیاهان چوبی مناطق معتدل تحت کنترل فتوپریود است لذا این هورمون می تواند جایگزین خوبی برای فتوپریود به طول کافی باشد.
7- افزایش طول میان گره ها: استفاده از این هورمون در گیاهان می تواند منجر به افزایش طول میان گره ها شود.
کابرد جیبرلین در باغبانی:
1- مهمترین کاربرد این هورمون در بالابردن میزان محصول انگور است که این عمل بسته به زمان کاربرد هورمون به دوصورت انجام می گیرد .
الف- هورمون پاشی پیش از عمل باروری یعنی حدود 10 روز قبل از ریزش گلبرگها یا کلاهک گل ها صورت می گیرد که این عمل باعث از بین بردن مادگی و تولید حبه های بدون دانه ناشی از بکرزایی می شود ضمناً این عمل با ریزش تعدادی از حبه ها همراه است و در انگورهای دارای تراکم زیاد است مانند یاقوتی باعث باز شدن خوشه و بالا رفتن کیفیت محصول می گردد.
ب- محلول پاشی پس از انجام عمل باروری و تشکیل حبه ها یعنی از زمان ریزش حدود 75 درصد کلاهک ها به بعد انجام می گیرد در این حالت تک حبه های درشت تر شده و محصول ازدیاد می یابد.
2- جیبرلین ها ایجاد میوه های ناشی از بکرزایی را روی گیاهان که بطور طبیعی توانایی این کار داشته باشند افزایش می دهد.
3- بزرگی درشتی میوه: برای تولید میوه های درشت و بهتر و برای جلوگیری از ترک ناشی از بارندگی در میوهای گیلاس استفاده از جیبرلین سه هفته قبل از برداشت موثر و مفیداست.
4- کیفیت میوه: استفاده از این هورمون 4 الی5 هفته قبل از براداشت برروی میوه های آلوده باعث بهبود کیفیت می شود.
5- تاخیر در رسیدن میوه ها: میوه های مانند خرمالو که اگر پیش از رسیدن چیده نشوند به سرعت نرم و فاسد می شوند و یا میوه های پرتقال و لیمو زمانی روی درخت می رسند که عرضه است به بازار زیاد و یا قیمت ها پایین است که غالبا ضرر اقتصادی را به همراه موارد استفاده از هورمون جیبرلین هنگامی که میوه ها هنوز سبز هستند یعنی حدود یکماه قبل از رسیدن مدتی نسبتا طولانی همانطور سبز روی درخت باقی خواهند ماندواز طرفی استفاده از این هومون در گیلاس حدود سه هفته قبل از برداشت و در گلابی چهار هفته قبل از برداشت در دیر برداشت کردن محصول موثر است.
6- جیبرلین در انگور باعث افزایش اندازه حبه می شود و در سیب و گلابی باعث دراز شدن اندازه میوه ها می شود.
7- افزایش گل در خیار گلخانه ای از هورمون جیبرلین استفاده می شود.
8- در افزایش جوانه زنی بذرهای سیب ، گلابی ، فندق ، گیلاس که قبل از جوانه زنی استفاده می شود .
9- برای اصلاح شکل و اندازه میوه سیب در زمان اولین ریزش گلها
10- برای کاهش اثر ویروس زرد در میوه ها مثل آلبالو که 15الی 15 روز پس از ریزش گلبرگها استفاده می شود.
11- برای وارد کردن گیاهان روزبلند به گلدهی در شرایط روز کوتاه و گیاهان روزکوتاه در روز بلند از این هورمون استفاده می شود.

• سایتو کنین:
در سال 1955 دانشمندی بنام میلر موفق شدکه از DNA تجزیه شده اسپرم شاه ماهی اولین انگیزننده تقسیم یاخته ای را جدا کندو آن را کنین نام نهاد و بعدها معلوم شد که این ماده مصنوعی در گیاه وجود ندارد و اولین ماده طبیعی استخراج شده از گیاه که در واقع سیتو کنین طبیعی می باشد از بذر ذرت به دست آمده که آن را زآتین نامیده شد. زآتین یکی از فعالترین سایتوکنین شناخته شده است که دارای اثرات رونق بخشی دارد که مهمترین آن تقسیم سلولی است . سایتوکنین ها بطور عمده در مریستم های انتهایی ریشه ، گل آذین ها ومیوه های در حال رشد ساخته می شود. . سایتوکنین ساخته شده در نوک ریشه بوسیله شیره خام آوند های چوبی و در بخش های بالایی گیاه توسط آوند های آبکشی بسمت پایین انتقال می یابد.
نقش سایتوکنین در گیاه:
1- بزرگ شدن و طویل شده سلولها: سیتوکنین ها در مرحله طویل شدن سلول یا بزرگ شده آن رشد تاثیر می گذارد ولی اینکه اثر رونق بخشی یا باز دارنده است بستگی به اندام مربوط نوع بخصوص سایتوکینین و غلطت آن دارد.
2- ایجاد جوانه گل و نمو آن: در برخی از گیاهان افزایش نسبت سایتوکنین به اکسین سبب پیدایش جوانه ها و در نتیجه شاخه های برگدار می شود.
3- تشکیل ریشه: سایتوکنین با غلظت خیلی کم به تشکیل ریشه کمک کرده ولیکن در غلظت زیاد از تشکیل آن جلو گیری می کند.
4- پیری دیر رس: این هورمون پیری را در برگها با غلظت نسبتاً کم به تاخیر می اندازد و از ریزش گلهای و برگه و میو ها جلوگیری می کند.
5- پارتنوکارپی: جیبرلین همانند هورمون های گروه آکسین و جیبرلین باعث پارتنوکارپی می شوند.
6- تاثیر روی گل دادن: سایتوکنین باعث تولید گل در گیاهان روز بلند شرایط روز کوتاه و برعکس می شود.
7- شکستن دوره خواب بذر: سایتوکنین ها در غلظت مناسب با جیبرلین ها و نور قرمز خاصیت شکستن دوره خواب بذور حساس به نور را دارد.
کاربرد در باغبانی:
1- کاربرد سایتوکنین در کشت بافت جهت تولید گیاهانی مانند داودی، میخک که هم اکنون بطور تجاری در سطح بزرک انجام می گیرد.
2- بکار گیری جهت بی اثر کردن چیرگی اتنهایی در گلکاری مانندحسن یوسف ، فلفل زینتی، و تولید بوته های منشعب و متراکم و بازار پسند.
3- طولانی کردن عمر گلهای بریدنی و سبزیها برگی در مراحل بعد از برداشت.
4- استفاده از این هورمون در اوایل تابستان می تواند باعث شاخه زایی می شود.
5- بکارگیری این هورمون در سیب 10 روز بعد از اینکه باز شدند باعث تولید میو هایی دراز تر خواهد شد.
6- خیساندن بذور در محل سایتو کنین یک روز قبل باعث افزایش جوانه زنی می شود.
7- محلول پاشی با سایتوکنین روی برگها نسبت رشد ریشه به شاخه را کاهش می دهد در حالی که کاربرد آن روی ریشه این نسبت را افزایش می دهد.
8- جایگزین سرمای مورد نیاز درختانی باشد ریشه هایشان در معرض سرما قرار نگرفته اند.
9- رشد اولیه تخمدان در میوه ها را باعث می شود.
10- ریزش میوه در نهالهای جابجا شده می تواند به علت کمبود سایتوکنین باشد.
11- بوجود آوردن جوانه های اتفاقی روی شاخه های درختان میوه و همچنین وتبدیل پیچک به خوشه در درخت انگور.
12- سایتو کنین دوره نونهالی را را در در ختان میوه کو تاه می کند.
13- هورمون سایتو کنین رقابت بین رشد مریستم انتهایی شاخه و رشد میوه را می شکندوباعث رشد بهتر میوه ها می شود.
14- سایتو کنین ها فعالیت جوانه های جانبی را در شاخه ها را افزایش داده و باعث تولید و ایجاد شاخه های فرعی در درختان میوه شده که این ناشی از شکستن غالبیت انتهایی و نتیجتاً کاهش رشد طولی می باشد.
15- هومورن سایتوکنین در حرکت بخشیدن مواد غذایی موثر است بطوری که این ماده به عضوهایی میوه ها و برگها و غده های جوان که خود تولید کننده هورمون هستند انتقال می یابد.
• اتیلن:
این هورمون که هورمون پیری نام گرفته است معلوم شده است که بصورت گاز اتیلن در بافتهای گیاهی شاخه شده و مانع از رشد ریشه و ساقه گردیده و پیری و ریزش برگهای را تسریع می کند و از طرفی نمو جوانه های جانبی را به تاخیر انداخته و اصولا همه صفات خاص یک هورمون را دارا می باشد اتیلن در شرایط عادی یعنی درجه حرارتهای معمول بصورت گاز است و با توجه به اینکه خواص معینی از خودشان نشان می دهد اتیلن همچنین ممکن است از گیاه خارج شود و رشد و فعل انفعال های فیزیو لوژیکی گیاهان را مجاور را تحت تاثیر قرار دهد و برخلاف سایر هورمونهای گیاهی که در نقاط خاصی تولید می شود این هورمون به صورت موضعی در هر نقطه ای از گیاه ممکن است تولید شود و حرکت آن در داخل بافتها بصورت انتشار گاز می باشد و تحت تنش های فیزیکی در قسمتهای زیادی از گیاه ساخته می شود.
اثرات اتیلن در گیاه:
برگ بسیاری از گونه ها در معرض غلطت های بسیار کم اتیلن اپینایتی(گرایش به پایین) از خود نشان می دهد. اصولاً غلظت لازم برای ایجاد اپیناستی خیلی کمتر از غلظتی است که برای ریزش برگ می شود.
2- زمین گرایی افقی: استفاده از اتیلن در برخی گیاهان که شاخه های آنها معمولاً عمودی رشد می کند و زمین گرایی منفی دارد در جهت افقی رشد می کند.
کاربرد در باغبانی:
1- رسیدن کامل و توسعه رنگ میوه روی درخت و داخل انبار.
2- در غلظت بالا باعث تحریک و ریزش برگ و میوه می شود.
3- آغاز تشکیل جوانه گل را تحریک می نماید.
4- باعث تولید صمغ در بعضی از گونه ها و هم آهنگ با آکسین از نمو جوانه جانبی جلوگیری می نماید.
5- بکاربردن اتیلن در روی میوه هایی که هنوز به حد کامل نرسیده اند مانند خرمالو، موز و طالبی باعث تسریع در رسیده می شود و از طرفی باعث ترکیدن پوست میوه ها می شود و مصرف آن باعث رنگ پذیری بهتر در گوجه فرنگی، مرکبات ، هلو، انگور، گیلاس، آلوو آلبالو می شود.
6- استفاده از اتیلن حدود 10 روز قبل از برداشت در غلظت بالا باعث تحریک ریزش میوه می شود مانند میوه های سیب، گلابیٍ، گیلاس، آلو و هلو.
7- اتیلن در آناناس باعث تولید گلدهی وبروز جنسیت در خیاربصورت عکس هورمون جیبرلین باعث افزایش تولید گل ماده نسبت به گل نر می شود.
8- اتیلن در غلظت های کم باعث تحریک جوانه زنی و در غلظت های زیاد باعث جلوگیری از جوانه زنی می شود.
9- اتیلن بازار پسندی محصولات مختلف را افزایش داده ودر گوجه فرنگی از مرحله گرده افشانی تا زمانیکه سبز و بالغ می شود باعث افزایش محصول می شود.
10- نظر به اینکه صرفه جویی در نیروی کار لازم در برداشت مکانیزه و رسیدن همزمان محصول یک امر مهم و موثر می باشد استفاده از این هورمون مفید و حائز اهمیت می باشدمانندگردو، آلبالو، گیلاس و هلو
11-مصرف این هورمون در اوایل پائیز در میوه هایی هسته دار مانند هلو، گیلاس، شکفتن جوانه های را به تعویق انداخته و از سرمای بهاره محفوظ می دارد.
12- این هورمون می تواند جایگزین در طول روز باشد بطور مثال درپیاز خوراکی که جهت تولید پیاز نیاز به روز بلند دارد با مصرف این هورمون می توان آن را در شرایط روز کوتاه وادار به گلدهی کرد.
13- باتوجه به اینکه در صورت کمپوت سازی باید میوه های بدون دم باشند لذا استفاده از این هورمون در میوه هایی مانند گیلاس و آلبالو حائز اهمیت است.
سایر موارد:
• اتیلن باعث افزایش میزان شیرابه در ختان کائوچو که در صنایع لاستیک سازی اهمیت دارد.
• باعث کوتاهی دوره نونهالی در درختان میوه می شود.
• باعث افزایش مقاومت محصولات انباری می شود.
• باعث افزایش تعدادشاخه های گل دهنده در گل داودی می شود.
بازدارنده ها:
دسته ای ازهورمون های گیاهی هستند که به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم می گردند . گروه طبیعی تنها شامل اسید آبسیزیک است که در تمام گیاهان وجود دارد و گروه مصنوعی خود به چهار دسته گروه:1- بازدارنده های رشد 2- موادکند کننده رشد 3- مورفکتین 4- مواد شاخه زا
1- اسید آبسیزیک : حدود دهه 1960 دو ماده بنام های طور همزمان بنام های دورمین و آبسایزین از بافتهای مختلف گیاهی استخراج گشت بررسی های نشان داد که اولاً هر دو آنها در حقیقت یکی هستند که اسید آبسیزیک نامیده شد ثانیاً مهمترین قسمت بازدارنده های بتا را تشکیل می دهند. اسید آبسیزیک از سایر بازدارنده های طبیعی گیاهان حدود یکصد مرتبه قویتر است و فرآیند هایی مانند رکود بذرها، جوانه ها و نیز ریزش اندام ها را کنترل می کند . این اعمال مشخصاً به همراهی سایر هورمون ها انجام می پذیرد . بدین معنا که عوامل محیطی مانند کمبود مواد معدنی ، خشکی خاک ، روزهای کوتاه و سردی هوا که باعث ایجاد رکود می شوند باعث افزایش اسید آبسیزیک و کم شدن جیبرلین ها نیز می شوند و عواملی ماند روزهای بلند و سرمای زمستانه که رکود را از بین می برند عکس این عمل را انجام می دهند . (میزان اسید آبسیزیک در گیاه تحت تاثیر کمبود آب ، اکسیژن و مواد غذایی مورد نیاز گیاه می باشد.) تغییرات سریع غلظت از مشخصات خاص این بازدارنده است بدین معنی که وقتی گیاه تحت تاثیر کمبود های آب ، اکسیژن و مواد غذایی قرار بگیرد. میزان اسید آبسایزیک به سرعت بالا می رود و پس از برطرف شدن طی دو روز به حالت عادی بر می گردد. همانند اتیلن برای ساخته شدن آبسایزیک محل خاص در درون گیاه وجود ندارد و تمام اندامها می توانند برحسب نیاز به تولید این ماده بپردازند. نقل و انتقال نیز مانند جیبرلین و سایتو کنین در بافت های آوندی انجام می پذیرد . از این هورمون بنام هورمون تنش یاد شده است چرا که از آسیب خشکی جلوگیری می کندبدین صورت که باعث بسته شدن روزنه های گیاه می شود و در هنگام کم آبی مانع از دست رفتن آب گیاه می شود.
کاربرد آبسایزیک در گیاه
1 -کمک به ریزش: بررسی ها نشان داده است که هورمون های دیگر بخصوص IAA (اسید اندول استیک) و اتیلن در کنترل ریزش با ABA عکس العمل متقابل دارند.
2- کمک به خواب جوانه: اسید آبسیزیک عامل داخلی در ایجاد خواب جوانه های لااقل بعضی از گیاهان چوبی مناطق معتدل است.
3- جلوگیری از سبز شدن بذر: اسید آبسیزیک اثر هورمون های جیبرلین و سیتو کنین را در کمک به سبز شده بذر خنثی می کند.
4- کند ساختن رشد و پیری: اسید آبسیزیک رشد انواع بسیاری از بافتها و اندامهای گیاهی مانند برگها ، کولئپتیل ها، ساقه ها، محور زیرلپه ای و ریشه های را کند نموده. و پیری اندامهای گیاهی را به لحاظ تسریع و تجزیه کلرفیل به تاخیر اندازد.
5- تسریع در تشکیل ریشه: اسید آبسیزیک با خنثی کردن اثر اثر جیبرلین که مانع ریشه زایی می شود باعث تسریع در ریشه زایی می شود.
6- اثر درگل دادن: این هورمون در گیاهان روز بلند باعث توقف در گلدهی شده و در گیاهان روز کوتاه و دارای اثرات متفاوت می باشد.
کاربرد اسید آبسیزیک در باغبانی:
1- در ریزش برگ ها و میوه ها رابطه با آکسین ها وجود دارد.
2- خنثی کردن چیرگی انتهایی و جلوگیری از رشد جوانه های انتهایی در مواردی که بر اثر اسید آبسیزیک حاصل می گردد به دلیل اثر متقابل این ماده با آکسین می باشد.
3- اسید آبسیزیک در گیاهانی که در طول روز کوتاه غده های خود را گسترش می دهند اثر مفیدی در تحریک غده زایی ایفاد می نماید.
4- اسید آبسیزیک با سایتو کنین ها به دلیل اثر متقابل در یاخته های محافظ بسته شدن روزنه های را ایجاد می کند که هورمون تنش به هم دلیل به آن گفته می شود.
مواد بازدارنده رشد:
موادتشکیل دهنده این هورمون از رشد گیاهان بطور کامل جلوگیری نموده و باعث مرگ گیاه می شود به همین دلیل در حال حاضر اکثر آنها برای کنترل شیمیایی علفهای هرز و بعنوان علفکش به کاربرده می شوند. ولیکن اثر کشندگی علف کش ها معمولاً همراه با ایجاد تغییرات ظاهری در گیاه می باشد که از این نظر با کند کننده های رشد متفاوت می باشد.در این گروه علاوه بر علفکش ها ماده ای بنام مالئیک هیدرازید وجود داردکه هرچند در غلظت های بالا دارای خاصیت علف کشی می باشد دارای کاربرد های مهمی می باشد که عبارتند از:
1- جلوگیری از جوانه زدن پیاز، سیب زمینی در انبار یکماه قبل از برداشت با غلظت 5/2 در هزار یا 2500 قسمت در میلون
2- جلوگیری از پاجوش دادن توتون بدین صورت که زمانی که حدود 90 درصد بوته ها به گل نشست سر آنها را قطع کرده و یک الی هفت روز بعد محلول پاشی روی آنها صورت می گیرد.
3- کم کردن رشد چمن و درختان و درختچه های غیر مثمر زینتی که در روی درختان و درختچه های زینتی این ماده با غلظت 2 تا 8 قسمت در هزار بر روی گیاه پاشیده می شود و در چمن کاری پس از هر بار چمن کاری مصرف این ماده درغلظتی حدود 2 در هزار باعث کندی رشد مجدد چمن گردیده و در مصرف آب صرفه جویی می شود که در ایران می توان جهت کم کردن هزینه چمن زنی و پایین آوردن بهای آب مصرفی پارکها ، میدان های ورزشی از این محلول استفاده نمود.
مواد کند کننده رشد: این مواد بدون اینکه تغییری در شکل ظاهری گیاه ایجاد نماید باعث کند شدن رشد گیاه می شود از مهمترین مواد این گروه که در باغبانی امروزه استفاده می شود آلار درجه اول، سایکوسل(ccc ) و فسفون- دی( phophon-D ) و آمو 1618 (Amo1618 ) در درجات بعدی قرار دارند.
این مواد تقسیم و رشد یاخته ای در ناحیه زیر مریستمی انتهای شاخه ها جلوگیری به عمل می آوردولی برروی خود مریستم تاثیر ندارد . که این امر باعث تولید طبیعی شاخه ها ، برگ و میوه ، کوتاه ماندن درخت و افزایش تولید گل در سال بعد مصرف و کاهش هرس می شود. آلار در غلطت های مختلف برحسب نوع گیاه متفاوت است ولی میتوان در غلظت 5/0 الی 8 در هزار از اواسط بهار تا اواسط تابستان بکار برد.
کاربرد آلار در باغبانی:
1- در درختانی مانند انجییر و گلابی و بعضی از سیب ها که میوه های نرم تولید می کند باعث تولید بافت محکمتر باقابلیت نگهداری و ترابری بیشتر می شود.
2- در میوه های هسته دار مانند هلو، گیلاس و آلبالو در اوایل تابستان باعث تسریع در رسیدن و یکنواختی می شود.
3- محلول پاشی بیدرنگ با آلار پیش یا پس از شکفتن گلها بر گیاهانی مانند گوجه فرنگی و انگور افزایش تعدادمیوه را موجب می شود.
4- بسیاری از گیاهان باغبانی و زراعی که با کند کننده های رشد محلول پاشی شده اند در برابر خشکی مقاومت نشان داده اند که در ایران کمبود آب از عوامل عمده محدود یت کشاورزی است می توان از این پدیده بهره جست.
مورفکتین ها:
این گروه از اوایل دهه 1960 که از مشتقات ماده به نام 9- کربوکسیک اسید فلورین می باشند . به خاطر خواص بیولوزیکی ویژه ای که داشته مورد توجه قرار گرفته مهمترین مورفکتین ها موجود آی تی 3456 ، آی تی3233 ، نام دارند که در غلظت های زیاد برای کشتن علف های هرز و جلوگیری از رشد گیاهان چوبی به کار می روند علاوه براین باعث اختلال در سوخت و ساز و ساختن شدن هورمون آکسین می شود و باعث نابسامانی در نورگرایی زمین گرایی می شود.
کاربرد مورفکتین ها در باغبانی:
1- انگیزش گلدهی و میوه دهی.
2- کمک و سهولت به برداشت مکانیکی میوه ها با سست کردن میوه ها رسیده روی شاخه های درخت .
3- ریزش حبه های اضافی و تنک شدن خوشه های متراکم انگور که این امر در بالا بردن کیفیت محصول مهم است.
4- در گیاهان چوبی زینتی موفکتین ها از طریق خثنی کردن چیرگی جوانه انتهایی باعث رشد جوانه های جانبی می شود.
مواد شاخه زا:
این مواد که بنام هرس کننده(pruning agants ) شناخته شده و متعلق به گروه های شیمیایی مختلف می باشند که از مهمترین آنها می توان بوترالین(Butralin ) ، استرهای متیل اسیدها و الکل های زنجیره ای طویل و مشتقات پیچیده اسید استیک را نام برد که اثر آنها بدین صورت است که با خشک کردن جوانه های انتهایی گیاه جوان ، مشابه هرس عمل می کنند و نهال را در همان سال وادار به تولید شاخه های فرعی می سازد و زمان کاربرد این مواد در اواخر بهار است.

منبع:

1- مبانی فیزیولوژی گیاهی – ترجمه حسین لسانی و مسعود مجتهدی- انتشارات دانشگاه تهران
2- اصول باغبانی – دکتر مرتضی خوشخوی- انتشارات دانشگاه شیراز
3- زندگی گیاه سبز- ترجمه حسین لسانی و مسعود مجتهدی- انتشارات دانشگاه تهران
تهیه و تنظیم: سید عمار تاجیک


  • کل صفحات:2  
  • 1
  • 2
  •   


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :