تبلیغات
بزرگترین بانک مقالات علوم دامی - مطالب شتر

شتر حاصل از لقاح خارج رحمی

شتر حاصل از لقاح خارج رحمی

جنین شتر حاصل از لقاح خارج رحمی به زودی در پژوهشكده فناوری جنین دام دانشگاه شهركرد تولید خواهد شد. محمدرضا زارعیان مسئول روابط عمومی دانشگاه شهركرد، با بیان اینكه تولید، انجماد و نگهداری جنینهای گاو و گوسفند ازطریق لقاح خارج رحمی در پژوهشكده فناوری جنین دام این دانشگاه انجام میشود خاطرنشان كرد جنین گاو و گوسفند از طریق لقاح خارج رحمی در پژوهشكده فناوری جنین دام تولید شده و با فناوری انجماد شیشه ای برای تحقیقات تكمیلی نگهداری میشود این فناوری كه یكی از توانمند یهای ویژه پژوهشكده فناوری جنین دام دانشگاه شهركرد قلمداد میشود، امكان پژوهش روی انواع تخمك و جنین دا مها را در تمام فصول به وجود میآورد. زارعیان تصریح كرد امكان نگهداری، تكثیر وانتقال جنین گونه های با ارزش انواع حیوانات اهلی و وحشی از دیگر مزایای این فناوری است.


رفتار شناسی شتر

رفتار شناسی شتر

 

شترها بطور كلی رفتاری آرام و هوشی محدود دارند و بردباری، تحمل سختی ها و بی تفاوتی در برابر عوامل جوی نامناسب ، از ویژگیهای آنها به شمار می آید. این حیوانات در دشوارترین شرایط آب و هوائی، بی غذائی و بی آبی به كار خود ادامه می دهند و این كار را تا آخرین رمق باقیمانده خود دنبال می كنند. شتر ماده معمولاً آرامتر از شتر نر می باشد.
شتر نسبت به تحمل درد و در قبال بیماریها تا حدودی مقاوم تر از سایر
دامهاست و كمتر علائم خستگی و ناراحتی از خود بروز می دهد. به همین جهت باید به دقت حیوان را تحت نظر داشت زیرا كه در هنگام بیماری نیز بدون هیچگونه اظهار ناراحتی همچنان به كار خود ادامه می دهد و امكان دارد ناگهان از پای بیفتد.
گاهی اوقات ،
برخلاف آنچه گفته شد، شترهایی را می توان یافت كه رفتار ناخوشایندی نظیر سركشی، نافرجامی و لجبازی از خود نشان می دهند. بطور كلی ، رفتار شتر در درجه نخست به طریقه نگهداری ، پرورش و برخورد با شتر بستگی دارد، بویژه اگر نگهداری شتر توسط افراد كم تجربه انجام شود، پیامدهای ناگواری در پی خواهد داشت، چه اینكه شترها در قبال برخورد محبت آمیز پرورش دهندگان خود رفتار مثبتی خواهند داشت. باید افزود كه هرچه در سنین پائینتر به آموزش شتر اقدام شود بهتر است و باعث می شود كه شتر رفتار بهتری از خود نشان دهد.
شتر نر، بویژه در فصل جفتگیری و یا مستی، دوره هایی از
رفتارهای عصبی و ناخوشایند از خود بروز می دهد و ممكن است كه صداهای بلند و آزاردهنده ای از خود بیرون آورد، هنگامی كه حیوان چنین صداهائی از خود در می آورد، اگر به دهان او بنگریم در مؤخره دهان می توانیم توده ای سرخ رنگ را ببینیم كه احیاناً تا بخش جلوئی دهان می رسد و گاهی از دهان بیرون می زند و بنظر می رسد كه وظیفه این توده مرطوب كردن مؤخره حنجره است. همچنین شتر نر مست ممكن است بدون دلیل به شتران دیگر حمله كند، و بیضه ها، مثانه و اجزای دیگر بدن را گاز بگیرد.
بهمین
جهت بهتر است كه در هنگام كار، شتران نر و ماده را از هم جدا كرد، علاوه بر آن ممكن است كه شترها در هنگام گرفتن افسار آنها و یا نهادن بار،‌از خود صداهای بلند آزاردهنده ای در آورنداما بهیچ وجه خطری نخواهند داشت، و پس از حركت به تدریج آرام شده و اگر كودكی نیز افسار آنها را بگیرد و حركت كند به آرامی دنبال وی خواهند رفت.
هنگام معاینه شتر باید كاملاً مواظب بود، زیرا علیرغم آرامش ظاهری، این
حیوان می تواند لگد بسیار محكمی بزند كه ممكن است تا شانه ها برسد. و همچنین شتر می تواند با دستهای خود نیز لگد بزند. بهمین علت جهت هر كار می باید در آغاز شتر ایستاده را نشاند و اندامهای حركتی قدامی وی را با طناب بست.
نشانه های بیماری
شترها، در بیشتر موارد شبیه نشانه های بیماری در سایر حیوانات اهلی است. شترها معمولاً به صورت همیشگی فریاد می كشند و این بعلت تغییر عوامل خارجی بوده، دلیل هیچگونه بیماری نیست. ریزش ترشحات مخاطی و یا بزاق از دهان حیوان نیز به هیچ وجه جزو نشانه های بیماری بشمار نمی رود. تغییر شكل گذرای مدفوع دلیل نارسائیهای گوارشی نیست، زیرا ممكن است تغییر نوع غذا و حتی تغییر مربی باعث این مسئله شده باشد. رنگ خونی ادرار نیز از نشانه های مرضی در شتر نیست و مربی شتر تنها كسی است كه می تواند درباره شترهای بیمار اطلاعاتی بدهد. تأكید بر این نكته ضروری است كه برخلاف حیوانات دیگر، اهمیت زیادی به درجه حرارت بدن شتر جهت تشخیص بیماری داده نمی شود.
هنگامی
كه شتر دچار دل درد می شود همچون اسب رفتار كرده درخاك می غلتد و یا اینكه می نشیند و پاهای خود را در هر دو جهت بلند نموده و شكم خود را به زمین می فشارد و سرعت تنفس وی بشدت افزایش می یابد. هنگامی كه حیوان واقعاً مریض باشد و درد بكشد آه و ناله می كند و گاهی اوقات دندان های خود را به شدت به هم می ساید ، ولی این دندان قروچه در حالت مستی و هیجان جنسی و بعد از خوردن نمك نیز مشاهده می گردد.
اسهال در شتر
دلیل بیماری نیست زیرا كه ممكن است در نتیجه تغییر جیره غذائی شتر اتفاق بیفتد ویا این كه شتر در اثر ترس و یا زخمی شدن نیز دچار اسهال شود.
شتران حافظه ای بسیار
قوی دارند و حوادثی را كه با درد همراه است هیچوقت فراموش نمی كنند، و از سوئی دیگر چنانچه شخصی با آنان صحبت كند او را نیز از خاطر نمی برند. حافظه قوی و جهت یابی صحیح آنان باعث می شود كه آنان مسیر حركت خود را به خوبی تعیین نمایند، بطوری كه در هنگام شب نیز شتر قادر به جهت یابی صحیح است . در گذشته های دور، شتران فاصله بسیار دور میان سرزمین ایرن و سرزمین حجاز را بدون هیچگونه مشكلی طی می نمودند و حاجیان را به زیارت خانه كعبه می بردند. همچنین این شتران در مسیر بسیار طولانی جاده ابریشم بدون آنكه راه خود را گم كنند و یا اینكه از مسیر خود منحرف شوند اقدام به جابجائی كالا از شرق آسیا به غرب آسیا و اروپا می نمودند.
متأسفانه این صفت خوب
شتر اخیراً توسط سوء استفاده كنندگان در راههای نامشروع به كار گرفته شده است. بطوری كه در استانهای سیستان وبلوچستان ، خراسان و كرمان از این حیوان صبور و نجیب جهت جابجائی كالاهای قاچاق و مواد مخدر استفاده می شود وشتران باهوش و حافظه ای كه دارند مسیرهای طولانی را كه از آن سوی مرزها در كشورهای همسایه آغاز می شود پیموده و خود را به مقصد نهائی خود در ایران می رسانند. قاچاقچیان بین المللی مواد مخدر، برای كاستن از خطرات احتمالی دستگیری و بازداشت، در اكثر اوقات شتران را با محموله مواد مخدر بدون ساربان و به صورت گله ای در بیابان های مرزی رها می كنندو این شتران بدون آنكه انسانی همراه آنها باشد، این راهها را پیموده، خود را به مقصد می رساندد. برخی از قاچاقچیان مواد مخدر نیز اقدام به معتاد نمودن شتر به تریاك نموده و در خانه های معینی در دو سوی مرز، به حیوان تریاك می خورانند و پس از آنكه شتر به تریاك معتاد شد، حیوان جائی را كه به اوتریاك خورانده شده است به خاطر می سپراد و از یاد نمی برد و هنگامی كه بدن او به تریاك نیاز دارد به آن مناطق می رود و هنگامی كه قاچاقچیان بخواهند محموله ای را ارسال كنند در آغاز برای مدتی شتر را از تریاك محروم می كنند سپس محموله مواد مخدر را بار او كرده و او را رها می كنند و شتر برای رسیدن به خانه ای كه در آن مواد مخدر به وی داده می شد، به سوی آنجا رهسپار می گردد.
شتران پراكنده در بیابان ها از غریزه گله ای خود پیروی می كنند كه این
غریزه باعث ایجاد امنیت و آرامش در گله شده و گله را از خطرات احتمالی محافظت می نماید. رهبری گله را معمولاً قوی ترین لوك موجود در گله به عهده دارد و همین شتر نر در هنگام فحلی شتران ماده ، اقدام به جفتگیری با آنان را می نماید و شتران نر دیگر كه در گله وجود دارند از خود حالت مستی نشان نمی دهند و چنانچه دو شتر نر در حالت مستی در یك زمان وجود داشته باشند آن دو با هم به جنگ پرداخته و شتر پیروز است كه اقدام به جفتگیری با شتران ماده نموده و شتر شكست خورده حالت مستی خود را از دست می دهد. در فصل جفتگیری ، معمولاً شتر نر هیجان زده بوده و كنترل آنان سخت می باشد ، آنان سر خود را بالا گرفته و دم خود را دائماً تكان داده و به آلت تناسلی خود می زنند و پاهای خود را از هم باز می كنند و ممكن است به حیوانات دیگر و حتی انسان حمله كنند و به آنها صدمات فراوان وارد كنند. در فصل جفتگیری، شترها، كثیف، آزاردهنده و كم رشد می شوند و جهت جلوگیری از چنین مسائلی شترداران اقدام به اخته نمودن شتران كاری و باركش می نمایند. ولی اخته كردن اگر در شتران كمتر از ۶ سال سن انجام شود، خود باعث وقوع تغییرات ناخوشایندی از لحاظ رشد استخوانها و عضلات و قدرت تحمل شتر می گردد ، و از سوئی دیگر اگر اخته كردن بعد از ۶ سالگی انجام شود ممكن است كه عمل اخته كردن برایش خطرناك باشد و بهترین راه برای كنترل شتران اخته نشده در فصل مستی ، ‌اینست كه آنان را به كار سخت و طاقت فرسا بگمارند و او را به حال خود رها نكنند.
معمولاً خطراتی را كه شتر می تواند به انسان وارد آورد گاز گرفتن
است كه این كار را بوسیله دندان های نیش خود انجام می دهد و به همین جهت بهتر است كه این دندان ها را با سوهان سائیده و كند ساخت تا ضرر ناشی از آنها كمتر شود.
افسانه های فراوانی در مورد جفتگیری شتر وجود دارد. برخی معتقدند كه شتر نر
درحضور انسان، با شتر ماده جفتگیری نمی كند و برخی دیگر می گویند كه شتر نر با ماده خود، بدور از گله و یا انسان خلوت می كند، برخی دیگر می گویند اگر انسان شاهد جفتگیری شتر نر باشد، شتر نر كینه او را به دل خواهد گرفت و در پی انتقام برآمده ، آدمی را در جائی خلوت گیر انداخته، به قتل خواهد رساند و همچنین افسانه های دیگر كه هیچكدام از آنها صحت ندارد وجود دارد ولی حقیقت امر، اینست كه این كار در شتر، همچون سایر حیوانات دیگر انجام شود. با این تفاوت كه در شتران، شتر ماده بر روی زمین می نشیند و شتر نر در پشت او قرار می گیرد. معمولاً شتر نر مست بیشترین وقت را جهت یافتن شتران ماده فحل در گله می گذراند و هنگامی كه شتر ماده فحلی را می یابد با فشار آوردن بر گردن شتر ماده او را مجبور به نشستن می كند و ممكن است او را چندین بار گاز بگیرد تا شتر ماده بنشیند. سپس پشت سرش می ایستد به طوری كه اندامهای قدامی شتر نر پشت شانه های شتر ماده قرار می گیرد بعد از آن می نشیند و با دو اندام خلفی خود را به جلو می كشاند و اقدام به جفتگیری می نماید.
در فرهنگ عمومی جامعه
ما، شتر حیوانی كینه جو است و كینه شتری ضرب المثل است ، اما در حقیقت شتر مانند هر حیوان دیگر، در هنگام حمله به او ، حالت دفاعی به خود می گیرد و سعی می كند كه از خود دفاع نموده و به دشمن حمله نماید و با لگد پراندن، سر و صدا و فریاد كردن، و بالاخره گاز گرفتن او را از خود دور نماید. داستان های زیادی از كینه شتردر فرهنگ عامیانه ما وجود دارد كه شاید برخی از آنها رنگ و بوئی از واقعیت به همراه داشته باشند كه این مسئله به حافظه شتر باز می گردد و اینكه این حیوان با حافظه قوی خود می تواند به راحتی كسانی را كه قبلاً از آنان آزار دیده است، شناسائی كند و از آنان دوری نماید و یا اینكه در صدد فرصتی برای انتقام باشد.
شتران ماده ، توجه شدیدی
به بچه های خود دارند و از لحظه تولد تا مراحل بعدی آنان را تحت حمایت خود قرار می دهند و اگر شتر ماده ای بچه خود را گم كند بی تاب شده، یك دم آرام نمی گیرد و از جائی به جای دیگر در پی یافتن بچه خود می رود و تا هنگامی كه او را نیابد آرام نمی شود. شتران از حیواناتی هستند كه بچه های خود را پس از تولید نمی لیسند، و اگر بچه شتر كشتار شود، شتر ماده از غذا خوردن امتناع ورزیده و به دنبال وی خواهد گشت و هنگامی كه او را نیابد، در گوشه ای مات و مبهوت می ایستد و هراز چندی فریاد می و سروصدا به راه می اندازد .
و از عادت های بد شتران ماده اینست كه برخلاف شیردوشی
در گوسفند و گاو، نمی توان شتران را دوشید مگر آنكه بچه شترها نیز در كنار مادر باشند وبرای این كار باید بچه شتر در آغاز پستان شتر را بدوشد و شیردوشی شتران ماده بدون تحریك و وجود بچه شترها، نادر است. بهمین جهت برخی از شتربانان تعدادی از شتران ماده خود را انتخاب می كنند و به تدریج آنان را به شیردوشی بدون حضور بچه شترها عادت می دهند. معمولاً اعراب بادیه نشین عربستان سعودی به این گونه شترها (( مسوح )) می گویند زیرا كه این شترها به مجرد مسح و مالش پستان،‌اقدام به شیردهی می نمایند.
گاهی اوقات اتفاق می افتد كه بچه شتر پس از تولد می میرد، در چنین حالتی
شتربان پوست بچه شتر را می كند و آن را از كاه پر می كند و در كنار شتر ماده قرار می دهد تا شتر ماده آن را بو كند و به شیردهی تحریك شود.
چنان چه كسی بخواهد كه
به بچه شترها آزار برساند ، شتران مادر به شدت تحریك شده و ممكن است كه اقدام به حمله نمایند. بهمین جهت بهتر است جهت تیمار و یا درمان بچه شترهای بیمار،‌در آغاز آنها را از مادر جدا نموده و در جای دوردستی قرار دهیم كه مادر نتواند او را ببیند سپس می توان با خیال راحت به تیمار و درمان بچه شتر پرداخت .
در پایان نتیجه
گیری می كنیم كه در مقایسه با سایر حیوانات اهلی نظیرگاو، گاومیش، گوسفند و بز، شتر دارای حافظه ای قوی تر و هوشی برتر و قدرت تحمل بیشتری است كه تمامی موارد فوق به نحوه زیست این حیوان و هماهنگ شدن وی با محیط خشك و بی آب و علف صحرائی و كویری بستگی و ارتباط مستقیم دارد .

منبع:

رفتارشناسی شتر
تألیف : دكتر احسان مقدس
تاریخ تالیف: پاییز
۱۳۷۹
پایگاه اطلاع رسانی سازمان دامپزشکی کشور


برای نخستین بار در جهان، طرح توسعه تلقیح مصنوعی شتر در مجتمع عظیم آموزشی، تحقیقاتی و فرهنگی بقیه الله الاعظم دانشگاه زابل اجرا شد.
 
به گزارش روابط عمومی دانشگاه زابل، مدیر قطب علمی تحقیقات دامپزشکی دام های ایران عصر روز گذشته این طرح را برای ده نفر شتر یک کوهانه و دو کوهانه اجرا کرد، هدف از تلقیح مصنوعی شتر را افزایش بهره وری پرورش شتر اعلام کرد و خاطرنشان ساخت: این طرح نقش مهمی در افزایش تولید و کیفیت گوشت، کُرک و شیر شتر خواهد داشت.

دکتر امیر نیاسری با اشاره به وجود بیش از چهل هزار نفر شتر در استان سیستان و بلوچستان به اهمیت اجرای طرح توسعه تلقیح مصنوعی از سوی دانشگاههای زابل و تهران در این استان به عنوان پاپیلوت کشوری اشاره کرد و افزود: برای اجرای این طرح که به دلیل وجود فناوری منحصر به فرد انجماد اسپرم در کشورمان در دو فاز به مدت ده سال اجرا خواهد شد، تاکنون پنج میلیارد ریال هزینه شده است.

وی در پایان امکان توسعه پرورش شتر دو کوهانه که دارای ارزش افزوده فراوانی نسبت به شتر یک کوهانه است را از دیگر مزایای طرح تلقیح مصنوعی شتر عنوان نمود و خاطرنشان ساخت: در صورت موفقیت آمیز بودن این طرح آموزش های لازم برای اجرای آن ارائه خواهد شد.

گفتنی است دانشگاه زابل با رشد چشمگیر خود در حال حاضر دارای هفت دانشکده ی فنی و مهندسی، علوم پایه، کشاورزی، منابع طبیعی، ادبیات، دامپزشکی و هنر و معماری و همچنین چهار پژوهشکده ی کشاورزی، دام های خاص، تالاب بین المللی هامون و زیست فناوری و نیز مرکز تحقیقات باستان شناسی می باشد.
 
 


پرورش صنعتی شتر در ترکمن صحرا

پرورش صنعتی شتر در ترکمن صحرا

 

مراتع شمالی استان گلستان نقطه ای مناسب برای پرورش شتر است اما در حال حاضر تنها به پرورش سنتی شتر پرداخته می شود و از صنایع تبدیلی شیر، گوشت و دوغ شتر خبری نیست.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران به نقل از روزنامه ایران، شترها در این مناطق بیابانی كه هیچ گونه دامی وجود ندارد، با تغذیه از گیاهانی همچون خارشتر تغذیه می كنند و برای خانوارهای روستایی گوشت و شیر به همراه می آورند اما از آنجایی كه شیر این حیوان دارای ارزش بسیار زیادی است، پرورش، تولید و حتی صدور آن به دیگر نقاط كشور و كشورهای همسایه شمالی و عربی كه بازار خوبی هم دارد كمك فراوانی به افزایش درآمد شترداران می كند.

رحمت سمیعی مدیر دام سازمان جهاد كشاورزی استان گلستان در مورد وضعیت پرورش شتر در استان گفت: حدود ۳ هزارو۹۰۰ نفر شتر در استان گلستان داریم كه در نواحی شمالی استان و دشت تركمن صحرا بخصوص در آق قلا، گنبدكاووس، كلاله و در مناطقی كه امكان پرورش دام و گوسفند نیست پراكنده اند.
وی ادامه داد: شترهای استان یك كوهانه و شیری هستند كه برخلاف شترهای نقاط دیگر كشور قابلیت شیردهی فراوانی دارند و چنانچه صنایع تبدیلی در استان توسعه یابد و سرمایه گذاری در این زمینه انجام شود امكان تولید بیشتر شیرشتر فراهم می شود اما در حال حاضر به سبب سیستم سنتی پرورش این حیوان بحث اصلاح نژادی و راندمان تولید هم قابل اجرا نیست.
وی افزود: شیر شتر دارای خواص غذایی ضد سرطانی عنوان شده و طرفداران بسیاری پیدا كرده ولی متاسفانه سیستم پرورش شتر در استان سنتی و حمایت نشده است و صنایع تبدیلی آن شكل نگرفته است.
وی با اشاره به اینكه گوشت شتر بازار خود را دارد، افزود: اگر كارخانه شیر شتر در استان تاسیس شود پرورش شتر در گلستان اقتصادی شده و در این صورت امكان پرورش شتر در مكان بسته و اقتصادی كردن پرورش این حیوان نیز فراهم می شود.
وی با بیان این كه یك شتر در دوره شیردهی كه بیشتر از یكسال است به طور میانگین یك تن شیر تولید می كند و بیش از ۱۷۰ كیلو گوشت دارد اظهار داشت: شتر حیوانی قانع است كه به راحتی می توان آن را پرورش داد.
وی با تاكید براین كه واحدهای شترداری صنعتی در استان نداریم گفت: برای یك واحد صنعتی و مكانی برای پرورش شتر در كنار آن، موافقت اصولی صادر شد ولی متاسفانه پیگیری ازسوی متقاضی انجام نشده است.
مدیردام جهاد كشاورزی گلستان به تقاضای اهالی روستای قرنجیك پور امان شهرستان آق قلااشاره كرد كه ۱۴ هكتار زمین را برای جاگذاری كارخانه فرآوری و بسته بندی شیر، گوشت و دوغ شتر آماده كرده بودند.
پور امان دهیار روستای قرنجیك در این مورد گفت: این طرح درآمدزایی برای روستاییان داشت و زمینه عرضه فرآورده های لبنی و بسته بندی شده شترهای آنها را به بازار فراهم می كرد.
وی افزود: اهالی روستا به صورت سنتی از زمان قدیم در كار پرورش شتر هستند اما با این طرح فعالیت ها به صورت مكانیزه در می آمد و از آنجایی كه تقاضا برای دوغ و گوشت شتر در بازار زیاد است با پرورش صنعتی آن قصد داشتیم این تولید را در سطح كشور و برای صادرات راه بیندازیم.
موسی الرضا بخشی، مدیركل دفتر امور روستایی و عشایری استانداری گلستان نیز در مورد اجرا نشدن طرح گفت: قرار بود براساس برآورد اولیه ۷۰۰ میلیون تومانی طرح، 300 میلیون آن به عنوان آورده اهالی روستا و ۴۰۰ میلیون از طریق وام تامین شود كه به نتیجه مطلوب نرسید.
بخشی افزود: به سبب عدم همكاری بانك، طرح روستای قرنجیك اتفاق نیفتاد و اگر حمایت بانك ها نباشد صنعتی كردن این محصول از عهده مردم خارج است.
بخشی بیان داشت: در تركمن صحرا عده زیادی شتر پرورش می دهند اما این كار ساماندهی شده نیست و سرمایه گذاری در این زمینه می تواند تولید گوشت و شیر شترهای روستاییان كه استفاده بهینه از آن نمی شود را ساماندهی كند.


بیماریهای تولید مثل شتر

بیماریهای تولید مثل شتر

 

بیماری های تولید مثل شترها، شامل طیف وسیعی از بیماری های مختلف در شترهای نر و بالاخص ماده است که به شکلی از اشکال باعث بروز اخلال و بی نظمی در دوره تناسلی ، نازائی، سقط جنین و غیره می گردد.

 

بیماری های تولید مثل شترها، شامل طیف وسیعی از بیماری های مختلف در شترهای نر و بالاخص ماده است که به شکلی از اشکال باعث بروز اخلال و بی نظمی در دوره تناسلی ، نازائی، سقط جنین و غیره می گردد و ما در این جا بدون دسته بندی این بیماری ها به صورت کلاسیک ، به بررسی این بیماری ها می پردازیم :
● سخت زائی :
سخت زائی عبارت از زایشی است که با دشواری همراه باشد و دامنه آن از تأخیر مختصر در روند زایش تا عدم توانائی کامل حیوان برای زاییدن متغییر است
عواقب سخت زائی با اهمیت بوده و ممکن است همراه مواردی نظیر: مرگ نوزاد، مرگ شتر ماده ،‌کاهش باروری، عقیمی

لطفا برای مشاهده کامل مقاله بر روی ادامه مطلب کلیک نمائید.


ادامه مطلب




آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :