تبلیغات
بزرگترین بانک مقالات علوم دامی - مطالب آبان 1388

کتابخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز

 منابع علمی کتابخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز که 2570 کتاب فارسی، 10910 کتاب انگلیسی، 143 عنوان ژورنال فارسی و 303 عنوان ژورنال انگلیسی و تعداد زیادی از ژورنالهای الکترونیکی را شامل می شود را می توانید درسایت اینترنتی این مجموعه اطلاعاتی به آدرس www.cug.ac.ir/agriclib/defult.htm بیابید.

در سایت کتابخانه کشاورزی لیست آخرین کتابهای خریداری شده از نوزدهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران در اختیار بازدیدکنندگان قرار داده می شود تا کتاب های مورد نیازشان را به کتابداران سفارش دهند .

اطلاعات این کتابخانه که تا ماه می سال 2006 میلادی به روز شده اند به سایت دانشگاهی ومراکز علمی معتبر مثل وزارت علوم ،تحقیقات ،فناوری، وزارت جهاد کشاورزی ،کتابخانه منطقه ای علوم و تکنولوژی شیراز،موسسه تحقیقات خاک و آب، دانشکده های کشاورزی و ... لینک شده اند.

481 عنوان پایان نامه مرتبط با علوم کشاورزی و دامی درقالب pdf دربخش Thesis همین کتابخانه گنجانده شده است که به راحتی قابل دسترس هستند.با کتابداران کتابخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز با شماره تلفن 18-3330010-0611 تماس بگیرید ویا برای آنها به شماره -06133300791فاکس ارسال نمائید.همچنین آدرس پست اکترونیکی این کتابخانه agriclib@scuac.ir است.


وقتی گاوها بدون علوفه شیر می دهند

وقتی گاوها بدون علوفه شیر می دهند

وقتی که مجری برنامه نام او را صدا می زند، سالن منفجر می شود، صدای تشویق حضار و احسنت احسنت فضای سالن را پر می کند. صدای دست زدن لحظه ای قطع نمی شود. همه سرک می کشند تا ببینند این دانشمند جوان کیست و از کجای سالن بلند می شود.
 همه سرها به راست و چپ و عقب و جلو می چرخد. ناگهان از میان جمعیت جوان کشیده و لاغری با یک قد خمیده و عینک ذره بینی به چشم از جا بلند می شود. صدای هلهله بلند و بلند تر می شود. جوان تعظیمی به حضارمی کند و در میان هیاهو و سر وصدای مشوقان آرام آرام با قدم های آهسته به طرف سن می رود.صدای دست زدن و تشویق جمعیت همچنان ادامه دارد. مجری از مردم می خواهد که ساکت شوند بعد از مدتی به زحمت سکوت برقرار می شود .

مجری از دانشمند جوان می خواهد که در مورد انگیزه خود از اختراع این دستگاه عجیب برای حضار صحبت کند.جوان دانشمند که خیلی خسته به نظر می آید پشت میکروفون قرار می گیرد و آب دهانی قورت می دهد و شروع می کند.من ... من ... از ... همه شما ممنونم. ... باید در مورد چی بگم ... آها ... من ... آخه خودم ... می دونید یک روز عده ای اومدن و منو خیلی تشویق کردن و گفتن تو دانشمند بزرگی هستی حالا که دامداری ها مشکلات زیادی دارن و علوفه خیلی گرون شده و گیر هم نمیاد، بیا و دستگاهی درست کن که به اونها توی این شرایط کمکی بکنه.جوان دانشمند روی پاهاش به سختی ایستاده بود.

لیوان آب رو از روی میز برداشت و تا آخر سر کشید و ادامه داد:من هم فکر کردم و فکر کردم تا تونستم ماشینی بسازم که اگر توی گاوداری ها کار بکنه از تولید انرژی که اون دستگاه تولید می کنه گاوها بدون این که اصلاً علوفه و کاه و یونجه بخورن چاق می شن و شیراشون هم دو برابر میشه. یعنی این که دیگه لازم نیست توی شکم گاوها کاه و یونجه بریزیم. اینجوری بود که دستگاه «گاو چاق کن» ساخته شد.

امیدوارم که این ماشین بتونه مشکل دامداری ها رو حل کنه تا دامدارها مجبور نشن گاوهاشونو نابود کنن.وقتی که جایزه طلایی در دستان جوان بالا می رود همه عکاسان و خبرنگاران با شور و هیجان زیادی از این جوان برومند برای روزنامه ها و رادیو و تلویزیون و خلاصه ارباب جراید عکس می گیرند.چیزی نمی گذرد که خبر اختراع دستگاه «گاو چاق کن» همه جا را می گیرد و شور و شوقی در دل دامداران به پا می کند. دامداران بعد از شنیدن این خبر امید تازه ای در دلشان زنده شد و دیگه گاوها و گوسفندها را روانه کشتار نکردند و منتظر موندن تا دستگاه های جدید ساخته بشه و نتیجشو بتونن عملاً ببینن و استفاده کنن.چیزی نگذشت که سر جوان دانشمند خیلی شلوغ شد. تمام دامدارها، نشانی خونه اونو پیدا کرده بودن و جلوی خونش جمع می شدن و در مقام تشکر و تبریک با راه های مختلفی اظهار لطف می کردن. حتی چند نفر از روستاهای دور گاوهای لاغر و ضعیفی را با خود آورده بودند تا دانشمند آنها را مورد آزمایش قرار بده.دامدارها که خیلی خوشحال بودند از جوان دانشمند خواستند تا کار اختراع خود را برای آنها عملاً نشان دهد. بعد با اصرار و پیگیری آنها جوان راضی شد آن گاوهای ضعیف را که همش از گرسنگی نعره می کشیدن مورد آزمایش قرار بده. گاوها را به کارگاه او هدایت کردند. جمعیت دامداران به هیجان آمده بودند و داشتند همدیگر را زیر دست و پا، له می کردند.

وقتی جمعیت وارد کارگاه شدند، دستگاهی را دیدند به اندازه یک ماشین سواری که لوله ها و صفحات مختلفی روی آن نصب شده بود. جوان دانشمند در کنار دستگاه قرار گرفت و از دامداران خواست که گاوها را در جلوی دستگاه قرار دهند و ضمناً سکوت را هم رعایت کنند. جمعیت دامداران مرتباً رو به افزایش بود خبرنگاران و عکاسان سر از پا نمی شناختند. همه می خواستند تا بهترین گزارش را برای مطبوعات تهیه کنند. همه مشتاق دیدن این معجزه هستند که چطور می شود شکم گاو و گوسفندهای گرسنه را با دستگاه گاو چاق کن سیر کرد و شیر و گوشت آنها را زیاد کرد. گاوها جلوی دستگاه قرار می گیرند و جوان دانشمند پشت دستگاه می نشیند و چیزی شبیه استارت را به حرکت درمی آورد دستگاه با غرشی روشن می شود و از خود انرژی هایی را به طرف گاوها پرتاپ می کند. صدای همهمه جمعیت گوش آسمان را کر کرده بود. بعد از مدتی ناگهان موتور دستگاه گاو چاق کن پت پتی می کند و خاموش می شود.

جمعیت مات و مبهوت ساکت می شوند. جوان دانشمند از ماشین پایین می آید و به دستگاه ور می رود بعد به عقب ماشین می رود. دریچه ای را باز می کند و با تأسف به جلوی جمعیت می آید سری تکان می دهد ومی گوید: متأسفانه دستگاهی که من ساخته ام با بنزین کار می کند الآن که نگاه کردم دیدم بنزینش تمام شده است. از آنجایی که برای این دستگاه کارت بنزین تعلق نمی گیرد پس نمیشه فعلاً از اون استفاده کرد.جوان وقتی اعتراض دامداران را می بیند خیلی می ترسد و با فریاد به آنهامی گوید:بابا وقتی من این دستگاه رو اختراع کردم بنزین هنوز کوپنی نشده بود حالا باید روی آن باز هم فکر کنم.چند نفر از میان مردم به او می گویند دستگاهی بساز که به بنزین و گازوئیل و برق و گاز هیچ وابستگی نداشته باشد.جوان دانشمند که خیلی کنف شده بود کمی توی فکر فرو رفت و ناگهان با خوشحالی فریاد زد «یافتم» ... «یافتم»جمعیت هاج و واج منتظر ماند. جوان ادامه داد فهمیدم، فهمیدم خیلی خوب شد حالا درست شد باید کاری بکنم که وابستگی این دستگاه به بنزین و سوخت های دیگر از بین بره باید دستگاهی بسازم که فقط با هوا کار کنه. یعنی باید هوا مجانی بریزیم تو این ماشین بعد از انرژی تولیدی اون، گاوها و گوسفندها را وادار کنیم که چاق بشن و شیرهاشون دوبرابر بشه. فکر خیلی خوبیه. خدا کنه فقط هوای سالم گیرمون بیاد.وقتی دانشمند سرشو بلند کرد دید در کارگاه هیچ کس نمونده و همه رفته بودند که گاوها و گوسفندهاشونو به کشتارگاه ببرند.

منبع: دام ایران


اقدامات لازم برای رسیدن به بالاترین حد كیفیت شیر

اقدامات لازم برای رسیدن به بالاترین حد كیفیت شیر 
تهیه شیر با كیفیت عالی به میزان توجه شما به جزئیات عملكرد روزانه بستگی دارد.توجه به جزئیات در صورتی كه به موقع و به جا باشد باعث میگردد هر تلاشی موفقیت آمیز شود. اولین گام برای رسیدن به موفقیت تنظیم یك راهكار می باشد.برای تهیه و تكمیل این راهكار لازم است فهرستی از تمامی جزئیات ضروری آماده كنید. در مورد كیفیت شیر می توانید برای موارد مهم یك چك لیست تهیه كنید.این فرم میتواند به موارد خاص تقسیم شود،مواردی مانند تمیز كردن خطوط لوله شیر دوشی.
باز می توان موارد خاص را به زیر بخش های جزیی تر تقسیم نمود،به عنوان مثال نگه داری از قطعات لاستیكی خطوط لوله مذكور كه موضوع مقاله حاضر نیز می باشد.
اجازه دهید استراحت كنند....
برای برخی از قطعات لاستیكی خاص باید یك سری یدك وجود داشته باشد.دلیل این كار استفاده چرخشی یا جایگزین كردن آنها به جای یكدیگر می باشد.هنگامی كه یك سری از آنها برای دوشش مورد استفاده قرار می گیرند سری دوم شسته می شوند.اهمیت این عمل به دلیل این است كه برخی از قطعات لاستیكی طی چرخه شستشو هیچ گونه تماسی با محلول های شوینده ندارند.این روش عمدتاً در مورد واشرهای لاستیكی ،حلقه ها و در پوش های ابتدا و انتهای محفظه فیلتر شیر واشر دریافت كننده شیر موثر است. بعد از هر بار شیردوشی باید فیلتر و قطعات لاستیكی مربوط به آن با یك سری از قطعات شسته شده تعویض شود و این كار باید به صورت یك امر رایج درآید.همین اعمال باید در مورد واشر مخزن دریافت شیر،واشر دریچۀ بازدید مخزن شیر واشر شیر تخلیه كننده نیز انجام شود.
شستشوی قطعات یدكی.....
واشرها و كلیه قطعات پلاستیكی كه مورد استفاده قرار نمی گیرند باید در یك ظرف از جنس پلاستیك تایید شده برای شیر (مثلاً از جنس لگزان) و یا سبدهای استیل قرار گرفته و در مخزن مخصوص CIP غوطه ور شوند تا در معرض كلیه چرخه های شستشو قرار گیرند.این عمل به پائین آمدن شمار باكتریایی و ثبات و تداوم آن كمك شایانی می كند. سایر قطعات لاستیكی سیستم لوله های جمع آوری شیر كه پیوسته در معرض محلولهای شستشو قرار می گیرند،طول عمر محدودی دارند.قطعاتی كه در معرض پیچ و تاب خوردن هستند طول عمر كوتاه تری دارند به خصوص اگر در جایی قرار بگیرند كه شرایط رشد باكتری ها وجود داشته باشد. اگر لوله های انتقال شیر از جمله لوله های مرتبط با جدا كننده های خودكار كه در حالت عادی طی مراحل شیردوشی پیچ و تاب می خورند،دارای دوام اندكی هستند.ایجاد خمیدگی در لوله های شیر به صورت دستی یا توسط ابزار تولید خلاً نظیر قطع كننده جریان شیر به ظروف شیشه ای اندازه گیری ،سبب كاهش طول عمر آنها می شود.
بدیهی است كه خم شدن فیزیكی باعث تخریب و ایجاد شیار در لوله ها می شود و باكتری ها به راحتی در این شیارها رشد كرده و به درون شیر راه خواهند یافت. در صورتی كه هدف شما تولید شیر با كیفیت عالی است باید هر 6 ماه یك بار لوله های لاستیكی را عوض كنید.
صرفه جویی درهزینه ها....
اگر لوله های لاستیكی در معرض خمیدگی نباشند معمولاً تا یك سال دوام می آورند.برای صرفه جویی می توانید به جای تعویض 4/2 تا 7/2 متر لوله شیری كه دارای سوپاپ قطع كننده گازانبری است،قسمت خمیده شده را در جایی كه دارای سوپاپ گازانبری است جدا كنید. یك بخش 10 تا 15 سانتی متری را به منظور به كار انداختن سوپاپ گازانبری جدا كرده و انتهای لوله بلند را به وسیله اتصالات ساخته شده از استیل یا پلاستیك مجاز برای شیر به هم وصل نمائید. بخش كوتاه خمیده شده را هر 6 ماه یكبار و قسمت های بلند را به صورت سالانه تعویض كنید.
سایر قطعاتی كه باید سالانه تعویض شوند شامل كلیه بخش های لاستیكی و پلاستیكی در سیستم خطوط جمع آوری شیر میباشند. این قطعات شامل واشرها، واشرهای خرچنگی ،كاسه نمد و واشرهای پمپ شیر و شیر(دریچه) یك طرفه قسمت خروجی پمپ می باشد.
قطعات لاستیكی به هر حال باید به صورت سالانه تعویض شوند حتی اگر درظاهر شرایط خوبی داشته باشند دركارخانه های فرآوری شیر گاهی كاربر تشخیص می دهد كه لازم است واشر لوله های شیر حتی هر سه ماه یكبار تعویض شوند و این امر در حالتی اتفاق می افتد كه عمر كاركرد محصول به دلیل استفاده نادرست به پایان رسیده باشد. اگر سیستم شستشو در محل (CIP) خطوط جمع آوری شیر با مقادیر كافی آب گرم و سطوح توصیه شده مواد شوینده قلیایی و اسیدی و ضدعفونی كننده ها تنظیم شود،مشكلات كمتری در رابطه با تمیز كردن خواهیم داشت.
با مراقبت صحیح از قطعات لاستیكی و پلاستیكی و به دنبال آن تعویض به موقع آنها طبق یك برنامه زمان بندی شده می توان تفاوت های موجود بین محصولات با كیفیت عالی و كیفیت كافی را احساس نمود.
منبع :گروه فنی شركت تعاونی كشاورزان و دامپروران صنعتی وحدت اصفهان(نشریه هوردز دیری من)


ماهیان خاویاری در سفره همه ایرانیان

دكتر سرپناه : ماهیان خاویاری در سفره همه ایرانیان

طبق تحقیقات پزشكان، مصرف آبزیان به رشد و حفظ سلامت كمك شایان توجهی می كند و حذف این گروه از برنامه غذایی اثرات نامطلوبی بر جای خواهد گذاشت.
    پزشكان توصیه می كنند كه حداقل 1 بار در هفته ماهی مصرف شود در حالی كه بسیاری از هموطنان ما در ماه یك بار هم، نمی توانند طعم آبزیان را بچشند. در این میان مصرف انواعی از آبزیان (میگو، خاویار و...) برای همان عده، به خواب و رویا تبدیل شده است.
    به این دلیل و دلایل متعدد دیگر، سیاست هایی خاص برای افزایش سرانه مصرف آبزیان به ویژه ماهی در معاونت شیلات وزارت جهاد كشاورزی اتخاذ شد كه بنا بر گفته دكتر علی نقی سرپناه آوردن ماهی خاویاری بر سر سفره همه ی ایرانیان است. مسلما وقتی همه بتوانند از ماهیان خاویاری (گوشت و خاویار) استفاده نمایند آبزیان دیگر با قیمت مناسب تر در دسترس قرار خواهند گرفت.
    در همین راستا مهندس رفیعی، مدیر كل شیلات گیلان خبر از تلاشی برای استفاده از منابع خرد با حداقل سرمایه برای تولید ماهی ارزان داد.
    چهارشنبه 1/7/88 دكتر سرپناه به همراه تنی چند از خبرنگاران و با استقبال گرم تعدادی از مسوولان شیلات گیلان از مراكز تحقیقاتی و پرورشی شیلات استان در بندرانزلی بازدید و حتی خود عمل میكروسزارین را انجام داد. شور و شوق این عزیزان برای كار از رفتار و كردارشان مشهود بود. در شیلات گیلان مردان و زنانی كم نظیر و چنان دلسوز مشغول فعالیت هستند كه رویای ماهیان خاویاری در سفره همه ایرانیان را مسلما به واقعیت تبدیل خواهند كرد.
    
    جلبك های كوچك، كاربردهای مهم:
     خانم دكتر فلاحی مسوول آزمایشگاه جلبك، بیان داشت كه 3 هدف اصلی آنها مطالعات اكولوژیك در خصوص جلبك ها، استفاده از آنها به عنوان غذای آبزیان و كاربرد فرآورده های جلبكی است. او سپس به توضیح پیرامون پروژه در حال اجرا پرداخت و گفت: 39 گونه جلبك از سراسر ایران جداسازی شده و پس از طی مراحل اولیه در پژوهشكده به رشد انبوه رسیدند و بعد اهداف تعیین شده روی آنها آزمایش شد.
    در اكولوژی آبی، كمپلكسی در آلاینده وجود دارد كه تشخیص تاثیر عوامل مختلف در كم و زیاد شدن میزان آلاینده ها را سخت كرده و با مشكل مواجه می كند. علاوه بر آن محیط رشد مناسب جلبك ها در تسریع رشد آنها موثر است. بدین خاطر روی نمونه های انبوه سازی شده آزمایشاتی برای عوامل مختلف و تاثیر چند آلاینده همزمان، همچنین شرایط شیمیایی و فیزیكی رشد، جهت دقیق تر بودن كار صورت می گیرد.
    
    جلبك ها غذای آبزیان
    هدف دوم پروژه استفاده از جلبك ها در آبزی پروری است. بسیاری از آبزیان از جلبك ها تغذیه می كنند. تاثیر نوع و مقدار هر جلبك روی رشد و پرورش آبزیان اهمیت زیادی دارد و آنالیز غذایی جلبك ها كه شامل میزان پروتئین، اسیدهای چرب، نوع دیواره آنها (قابلیت هضم و...) می باشد و استفاده از آن در جیره غذایی آبزیان، مشخص می كند هر جلبك به چه مقدار روی چه نوع آبزی مفید و مثمر ثمر است.
    فرآورده های جلبكی و اقتصاد
    فلاحی افزود: از سال 80، روی جنبه های اقتصادی كار كرده ایم و میزان مواد مغذی، خاصیت ضدباكتری، قارچ، مخمر و... را سنجیده ایم. حتی جلبك های سمی كه سریعا باید از استخرهای پرورش آبزیان پاكسازی شوند زیرا در صنعت دارویی و آرایشی كاربرد دارند.
    برخی از جلبك ها، دارای سلولی هستند كه ازت را تثبیت می كند و از آن می توان به عنوان كود ازته (پودر) استفاده كرد. جلبك ها در صنایع غذایی هم مصرف می گردند و برخی كشورها جدای از موارد ذكر شده میلیاردها دلار از قرص و شربت تولید شده از آنها كسب درآمد می كنند. نمونه آلمانی قرص های جلبكی به قدری قیمت دارند كه علی رغم توصیه بسیار خانواده ها قدرت خرید آن را ندارند، اما اگر در داخل كشور تولید شوند خواص درمانی آنها مانند خواص ضدسرطان، ضد آلزایمر، رشد مناسب جسم و ذهن و آفت كشی (برای گیاهان) در دسترس همگان خواهد بود.
     از اوایل سال گذشته به سفارش بخش خصوصی، پروژه ای را روی غذای كنسانتره جلبكی برای آبزیان شروع كرده ایم و قصد داریم برای اولین بار در ایران مشكلات كودهای شیمیایی را با پودرهای جلبكی كه با وجود مواد مغذی بسیار، عوارض جانبی ندارند كاهش دهیم. در كشورهای دیگر از جلبك به عنوان مخمر، مواد رنگی در صنایع غذایی (به ویژه غذای كودكان) و در سوپ ها استفاده می شود. 17-15 كشور در حال تولید جلبك و فرآورده های جلبكی هستند و تنها در فیلیپین 12 هزار نفر روی آنها كار می كنند.
    دیر اما خوب
    دكتر فلاحی در ادامه اظهار داشت: شاید دیر شروع كرده باشیم اما خوب شروع كردیم و با سرعتی كه در تحقیقات داریم به زودی هم تراز كشورهای پیشرو در این زمینه می شویم. نباید خودمان را با كشوری كه 15 سال سابقه كار دقیق روی جلبك دارد مقایسه كنیم. ولی در عرض این 20 سال رشد قابل توجهی داشته ایم و در آینده نزدیك حتی در صورت نرسیدن به صادرات، حداقل خودكفایی را خواهیم داشت.
    فلاحی در پاسخ به خبرنگار ما گفت: با توجه به سرعت رشد و میزان پروتئین سرشار، جلبك ها یكی از منابع اقتصادی ژاپن بوده است. آلمان یك سوم از بودجه مطالعات بیولوژی اش را به این امر اختصاص داده است. حتی در برخی كشورها سالانه 900 میلیون گالن سوخت از جلبك ها تهیه می كنند. به همین منظور طرحی مبنی بر تولید 5 محصول (دارو، پودر، سوخت، مصرف آبزیان و غیره) در چند سال متوالی تهیه و هزینه اش برآورد شد و برای ریاست جمهوری ارسال گشت. باید بخش خصوصی را ترغیب و وارد این عرصه كرد. cc600 عصاره این جلبك ها با نام حیات دوباره حدود 29 دلار قیمت دارد، كه سود تجاری زیادی را به وجود می آورد.
    خوشبختانه نسبت به 20 سال پیش كه فعالیت ها در این زمینه آغاز شد، آگاهی افراد جامعه نسبت به جلبك ها افزایش پیدا كرده است و دانشگاه ها، اساتید مربوطه و شركت های خصوصی علاقه مند به این كارهستند و با اشتیاق، مباحث مطرح شده را پیگیری می نمایند.
    پس از استماع سخنرانی متخصصان و محققان، از آزمایشگاه های جلبك، ویروس شناسی و باكتریایی مركز و كارخانه فرآوری دیداری انجام شد. تولید فیش برگر بدون دخالت دست، بستنی و پفك ماهی برای بسیاری جالب و خوشحال كننده بود.
    ماهی و بستنی اش
     در اسفند 82 مركز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان شیلات ایران و موسسه تحقیقاتی شیلاتی هلند (رویوو) توافق نامه ای را امضا كردند و طرح مطالعاتی تولید بستنی از ماهی فیتوفاگ در بندرانزلی آغاز شد و پس از 18 ماه به پایان رسید.
    به نقل از خبرگزاری مهر در شهریور سال 86 ایران موفق به تولید بستنی با استفاده از پروتئین تغلیظ شده ماهی به جای پروتئین شیر شد. با توجه به استقبال زیاد كودكان از بستنی، با جایگزینی كنسانتره ماهی در بستنی، می توان ارزش تغذیه ای آن را بسیار بهبود بخشند.
    كنسانتره پروتئین از ماهی فیتوفاگ در 3 مرحله، با فرآیند حرارتی و با كمك حلال ایزوپروپاندلاز از ضایعات ماهی استخراج می شود. محصول به دست آمده دارای 81 درصد پروتئین و 39 درصد چربی بوده و با توجه به پایین بودن چربی كمترین بوی ماهی را ایجاد می كند.
    
    بستنی ماهی در دنیا
    برای اولین بار در 1964 میلادی ژاپن از اضافه كردن ماهی تن به بستنی حاصل از شیر، بستنی ماهی تولید كرد و بعدها محصول را متنوع تر ساخت.
    مقدار گوشت آبزیان به 40 درصد رسید، شیر و تركیبات آن كاهش و كربوهیدرات ها افزایش یافت و روز به روز بازار بیشتری به دست آورد.
    ژاپن، شرق آسیا و مردم آلاسكا از این محصول استفاده می كنند اما باید دید ایرانیان می توانند طعم و بوی كم ماهی را تحمل كنند یا خیر. در ژاپن برای كم كردن طعم و بوی ماهی از انواع الكل استفاده می شود كه در ایران عملی نیست و باید راه و شیوه ای درست و كاربردی اتخاذ گردد تا بتوان از این محصول در افزایش سرانه ی مصرف آبزیان سود جست. از لحاظ اقتصادی و صادرات باید توجه داشت قبل از سرمایه گذاری هنگفت ماشین آلات و تجهیزات تولید و احداث كارخانه باید پیش زمینه ها مانند فرهنگ مصرف این نوع فرآورده ها، استانداردهای لازم و منبع مواد اولیه مرغوب به خصوص ماهی فراهم شود.
    ژاپن از آنچوی، مارماهی، ماهی تن، ماهی مركب، استلوبید، میگو، شاه میگو، هشت پا و سوریمی، و اسكیموها از گوشت و كبد ماهی و در تایلند از قطعات ماهی به جای میوه در این محصول استفاده می كنند. ایران باید برای به دست آوردن بازار خارجی و توجیه پذیر كردن هزینه های تولید به دانش فنی مطلوبی دست یابد تا محصولاتش چه از لحاظ كیفیت چه از لحاظ تنوع و قیمت با نمونه ژاپنی رقابت كند.
    در هر حال با توجه به سرانه مصرف 6 كیلوگرمی ایران در مقایسه با سرانه مصرف 14 كیلوگرمی آبزیان در دنیا، كشور ما باید علاوه بر افزایش تولید و كاهش قیمت بر تنوع بخشی و تولید فرآورده های گوناگون اعم از بستنی، چیپس و پفك، پنیر، فیش برگر، ناگت ماهی و میگو، سوسیس و كالباس، كوفته كنسروی ماهی و... بیفزاید.
    
    فسیل زنده
    هیجان در مركز تحقیقاتی شهید بهشتی جایی كه برای اولین بار در دنیا متخصصان و محققان كشورمان برای طولانی تر كردن عمر ماهیان خاویاری و افزایش خاویار استحصالی، عمل میكروسزارین را انجام دادند به اوج رسید.
    صفاتی مسوول روابط عمومی شیلات گیلان اظهار داشت: ماهی خاویاری مربوط به دوره اول زمین شناسی است و با 300 میلیون سال سابقه، فسیل زنده دریا شناخته می شود، این آبزی باید تاكنون منقرض می شد اما 5 گونه از 22 گونه آن باقی مانده اند و باید حفظ شوند كه عبارتند از فیل ماهی، اوزن برون، قره برون، شیب، چالباش یا هوسوهوسو.
    برای جلوگیری از انقراض این ماهی، شیلات استان هر ساله لارو ماهی خاویاری را در دهانه رودخانه ها می ریزد و همچنین صید انواعی را ممنوع كرده است به طور مثال اگر صیادی شیپ را صید كند به مراكز تكثیر تحویل می دهد تا به جای شكافته شدن شكمش پرورش یابد.
    مهمترین و زیباترین و اقتصادی ترین این تدابیر عمل میكروسزارین است
    
    میكروسزارین؛ جهشی جدید برای حفظ ماهیان خاویاری
    اندیشه انسان قدرت خلق كارهایی را دارد كه حتی زمانی تصورش هم ممكن نبوده است. امروزه ماهیان توسط لاپروسكوپ سونوگرافی می شوند و میزان رشد گناد هایشان دیده می شود تا چنانچه از حجم مطلوبی برخوردار نیست، برای استحصال خاویار پرورش نیابد و وارد چرخه زندگی بی دغدغه گردد. از طرفی با عمل میكروسزارین آن دسته از ماهیان كه گنادهای خوبی دارند تا 3 برابر بیشتر عمر كرده و بالطبع 3 برابر بیشتر خاویار تولید می كنند.
    با توجه به این كه سن بلوغ خاویار در ماهیان خاویاری نسبت به بلوغ گوشتی آنان بیشتر می باشد و نظر به این كه این ماهیان ارزش تاریخی دارند و باید حفظ شوند، میكروسزارین جهش و دستاورد بزرگی در این زمینه به شمار می آید.
     زمانی كه ماهی خاویاری آماده ریزش تخم می شود، به اتاق عمل منتقل شده اگر جثه ی بزرگی داشته باشد توسط گل میخك بیهوش و در غیر این صورت با كمك دو نفر كارآزموده روی تخت قرار می گیرد. متخصص مربوطه با ایجاد یك شكاف 5 سانتی متری موجب ریزش خاویار می گردد، با چسب و اسپری محل برش ضدعفونی و بسته می شود. به این ترتیب ماهی یك یا دو سال بعد توسط گنادهای نر بارور شده و دوباره به چرخه تولید باز می گردد. ماهیان وحشی بعد از سزارین تا به غذای دستی در محیط مزرعه عادت كند صدمه می بینند اما ماهیان پرورشی به دلیل عادت به غذای دستی زنده می مانند.
     با توجه به این كه سن بلوغ ماهیان خاویاری نسبتا بالا (به خصوص در مقایسه با بلوغ انواع گوشتی) می باشد و نظر به این كه این ماهیان ارزش تاریخی دارند و باید حفظ شوند، میكروسزارین در این زمینه جهش و دستاورد بزرگی به شمار می آید.


پرورش تمساح

پرورش تمساح

نویسنده: اصغر مباركی كارشناس سازمان حفاظت محیط زیست و عضو گروه تخصصی كروكودیل(amobaraki@yahoo.com)

پرورش تمساح یك صنعت جدید به شمار می آید كه تولیدات حاصل از این صنعت بیشتر مورد توجه بازار مد و فروشگاه های لوكس می باشد. این صنعت عمدتاٌ وابسته به جمعیت های تمساح های وحشی است كه ممكن است خارج از نفوذ و دسترس مزرعه داران باشد.
     هرگونه اقدام برای پرورش تمساح نیاز به ارزیابی دقیق تمام اجزاء و متغیرهایی دارد كه ممكن است موفقیت زیست شناختی و اقتصادی آن را تحت تاثیر قرار دهد. یك مزرعه دار، باید مطمئن باشد كه طرح او برآورد كننده همه نیازها بوده و به همه موارد در مسیر تولید توجه داشته است. پرورش تمساح نیاز به سرمایه گذاری كافی در زمینه امكانات، وسایل و موجودی گله های پرورشی دارد. علاوه برآن كیفیت پوست گونه های هدف به طور روشن و مشخصی خیلی مهم است. در شرایط یكسان، گونه های با پوست كلاسیك نسبت به گونه های غیر كلاسیك دارای ارزش اقتصادی بیشتر می باشند، زیرا قیمت پوست آنها بطور محسوسی بیشتر است.
     گونه ی كلاسیك به گونه هایی اطلاق می شود كه در پوست ناحیه شكمی دارای فلس ها یا به بیان صحیح تر سپرهای كوچك و صفحات استخوانی بسیار كم در زیر آنها می باشند كه از جمله آنها می توان به تمساح آب شور (Crocodylus porosus)، تمساح نیل (C.niloticus) و حتی تمساح مردابی (C.palustris) اشاره نمود (تصویر شماره 1). گونه های غیر كلاسیك گونه هایی هستند كه در زیر بافت پوست ناحیه شكمی دارای صفحات استخوانی نیز می باشند و به همین لحاظ با توجه به اینكه كار پرداخت و تهیه چرم از آن سخت است دارای ارزش كمتری هستند و تنها پوست ناحیه پهلوی این گونه ها مورد استفاده قرار می گیرند و كیمن ها (گونه هایی از خانواده آلیگاتوریده) از این گروه محسوب می شوند.
    در حال حاضر 23 گونه تمساح وجود دارد كه در تمام نقاط جهان پراكنده می باشند و شامل: آلیگاتورها و كیمن ها (8 گونه)، تمساح های حقیقی (13 گونه)، گاریال شبه گاریال (2 گونه) هستند كه زیستگاه های آبی مناطق حاره ای را اشغال نموده اند.
    سه منبع عمده و اساسی برای پرورش موفقیت آمیز تمساح عبارتند از : گله پرورشی، غذا و پول یا سرمایه. در برخی از كشورها بخصوص كشورهای در حال توسعه ممكن است كه تخم تمساح های وحشی به سادگی و راحتی و با قیمت پائین در دسترس باشد اما غذای ارزان برای غذادهی تمساح ها پرورشی وجود نداشته باشد. در برخی دیگر از كشورها ممكن است منابع مالی جهت توسعه و نیز پروتئین زاید برای غذ ادهی در دسترس باشد ولی منابع تمساح كه بتوان براساس آن یك برنامه بهره برداری پایدار را اجرا نمود وجود نداشته باشد.
    تمساح ها به عنوان گونه های كلیدی در زیستگاه خود به شمار رفته و دارای تاثیرات مثبت زیادی بر آن بوده و فعالیت های آنها باعث بقاء و حفظ ساختمان و عملكرد اكوسیستم می شود. تمساح ها دارای جنبه های منحصر به فرد تاریخ طبیعی هستند كه چالش مخصوصی را برای حفاظت آنها به وجود می آورد. اغلب گونه های تمساح ها به خاطر پوست گران قیمت شان مورد بهره برداری قرار گرفته اند كه پشتوانه تجارت جهانی به ارزش سالانه بیش از 200 میلیون دلار آمریكاست. آنها همچنین تحت تاثیر شدید نابودی، تخریب و آلودگی زیستگاه خود هستند. كاهش و نابودی هر یك از گونه های تمساح ها نشانگر افت و نابودی معنی دار تنوع زیستی و پتانسیل اقتصادی و دوام و بقاء اكوسیستم ها است.
     بهره برداری از هر كدام از منابع حیات وحش باید بهره برداری پایدار باشد، بدین مفهوم كه استفاده از آن منبع باید در حد ظرفیت آن منبع باشد. در زمینه استفاده از تمساح ها، بهره برداری پایدار باید طوری باشد كه هم به حفاظت از خود گونه و هم زیستگاه آن در طبیعت كمك نماید. بخش كلیدی برای موفقیت برنامه های بهره برداری پایدار در گرو فواید اقتصادی است كه از انجام فعالیتهای حفاظتی بر روی جمعیتهای حیات وحش عاید مردم محلی می شود. برنامه های مدیریت پایدار كه منجر به فواید حفاظتی مستقیم می شوند را می توان به دو دسته تقسیم نمود:
    1- برداشت:
    منظور از برداشت استحصال مستقیم تمساح هایی از طبیعت است كه در حد اقتصادی بزرگ شده اند. برداشت بطور سنتی و مرسوم روشی بوده كه برای برداشت حیوانات به منظور استفاده از پوست آنها به كار می رفته و به خاطر اینكه با روش های معمول برای شكار روزمره (امرار معاش) یكسان می باشد، غالباٌ بیشترین ارتباط را با جوامع بومی داشته است. این روش سود اقتصادی مستقیم برای مردم در بر دارد. این روش ممكن است دربرگیرنده استحصال تعدادی از افراد بالغ و زاد آور نیز باشد بنابراین از نقطه نظر مدیریتی توصیه نمی شود.
    2- پرورش:
     1-2) پرورش یا گله داری (Ranching)
    گله داری نوعی برنامه برداشت تغییر شكل یافته است كه در آن تمساح های جوان یا تخم هایی كه از طبیعت برداشت شده اند در اسارت مورد پرورش قرار می گیرند. حیوانات در حالت اسارت تا اندازه تجارتی (2-1 متر) ، بسته به نوع گونه و وضعیت بازار، پرورش داده شده و پس از كشتار پوست و محصولات آن بصورت اقتصادی فروخته می شوند.
    2-2) مزرعه داری (Farming) :
    این روش به سیكل بسته پرورش تمساح ها در اسارت اطلاق می شود. حیوانات بالغ و زادآور در اسارت نگهداری می شوند و تخم های گذاشته شده توسط تمساح های ماده جمع آوری شده و بطور مصنوعی تفریخ می شوند و سپس نوزادان تا اندازه تجاری پرورش داده می شوند. این روش از نظر اقتصادی نیز دارای نكات مثبتی است.
    قوانین و مقررات بین المللی
    تجارت تمساح ها و محصولات آنها در سطح جهانی و بین المللی از طریق كنوانسیون منع تجارت جهانی گونه های جانوری و گیاهی در معرض خطر انقراض(سایتیس (CITES كنترل می شود. روش اعمال مقررات سایتیس در مورد تمساح ها بسیار پیچیده تر از اعمال این روشها در مورد سایر گونه ها است. اكثر گونه های تمساح ها در ضمیمه شماره یك كنوانسیون گنجانیده شده اند كه اجازه هیچگونه تجارتی را به دولت ها نمی دهد مگر اینكه آنها در اسارت پرورش یافته باشند. سایر گونه هایی كه در ضمیمه شماره 2 قرار دارند منعی برای تجارت آنها وجود ندارد به شرطی كه مجوز لازم را برای صادرات اخذ كرده باشند.
    در حال حاضر با توجه به قوانین سایتیس4 سطح مختلف كنترل تجارت وجود دارد:
    1- ضمیمه شماره I : این بخش شامل كلیه گونه های در معرض تهدید است كه ممكن است وضع حفاظتی آنها تحت تاثیر تجارت قرار گیرد. تجارت هر یك از این گونه ها باید تنها در شرایط خاص صورت پذیرد. صادرات حیوانات وحشی برای استفاده مولد جهت اهداف پرورشی مجاز نیست مگر اینكه هدف انگیزش برنامه های پرورشی جهت اطمینان از بقاء گونه ها باشد.
    2- ضمیمه شماره یك (تولید در اسارت برای اهداف پرورشی):
    در مورد گونه هایی كه در ضمیمه شماره یك قرار دارند ولی برای اهداف اقتصادی در اسارت تولید و پرورش یافته اند، مقررات ضمیمه شماره دو اعمال می شود و شامل تمساح هایی می شود كه در اسارت متولد شده و یا والدین آنها در اسارت جفت گیری كرده اند یعنی تمساح هایی كه از تخم هایی كه در اسارت گذاشته و تفریخ شده اند بوجود آمده اند. اهداف چنین كارگاه هایی نباید شامل حفظ جمعیت طبیعی باشد و باید بدون چشم داشت از طبیعت اداره شوند.
    ضمیمه شماره 2 (منتقل شده از ضمیمه شماره یك برای گله داری) :
    در این بخش، گونه های ضمیمه شماره یك كه به نظر اعضاء در آینده نه چندان طولانی در معرض خطر قرار خواهند گرفت و ممكن است از طریق فعالیت های گله داری امیدی برای ادامه بقائشان باشد را می توان به ضمیمه شماره 2 منتقل نمود به شرط آنكه معیارهای مدیریتی قاطع و علمی با آن همراه باشد.
    ضمیمه شماره دو (انتقال از ضمیمه شماره یك بر اساس سهمیه)
    در این گروه تنها به بخش محدودی از پوست های حیوانات ضمیمه شماره یك اجازه صادرات داده می شود. میزان سهمیه توسط توافق های بین المللی تعیین می شود و باید براساس مطالعاتی كه اثرات احتمالی چنین برداشتی را پیش بینی كرده است باشد. این سهمیه ممكن است برای حیوانات حاصل از صید از طبیعت یا پرورشی و یا پوست به صورت مجزا تعیین گردد.
    برای صادرات پوست (براساس هر یك از روشهای مذكور) ، پوستها باید توسط برچسب هایی علامت گذاری شوند كه دربرگیرنده یك شماره انحصاری باشد.
    
    تولیدمثل در اسارت
    نگهداری تمساح های زادآور از آنجایی كه محوطه زیادی از زمین را اشغال می كند و هزینه های ساخت و ساز زیادی در بر دارد گران تمام می شود. علاوه برآن هزینه هایی نظیر غذا، آب، نگهداری و مراقبت دائم را نیز باید مد نظر قرار داد. اگر امكان تهیه این گروه از حیوانات از طبیعت میسر نباشد، فراهم سازی و تامین گله پرورشی در اسارت ممكن است یك الزام طولانی مدت و پرخرج باشد زیرا بیشتر تمساح هایی كه دارای اهمیت اقتصادی هستند 6 سال یا بیشتر طول می كشد تا با موفقیت تولیدمثل كنند. رژیم غذایی در این زمینه نقش بسیار مهمی را ایفا می كند و در برخی موارد ثابت شده كه گوشت قرمز نسبت به گوشت ماهی، دارای تاثیرات بهتری می باشد، لذا الزاماً و اجباراً برنامه غذائی مناسب متشكل از منابع پروتئینی مناسب باید در اختیار تمساح های پرورشی قرار گیرد . بنابر این مواردی نظیر آنچه كه برخی افراد غیر مطلع ، مبنی بر استفاده از ضایعات كشتارگاهی اظهار می كنند مردود و غیر قابل استفاده خواهد بود. این بدان معنی است كه تامین غذای مورد نیاز تمساح ها نیز در بر گیرنده هزینه قابل توجهی خواهد بود. موفقیت اقتصادی و زیست شناختی نگهداری تمساح های پرورشی در اسارت بطور عمده به نوع گونه ها بستگی دارد كه عواملی نظیر نسبت جنسی، میزان آب، زمین و گله پرورشی در بین گونه ها بسیار متفاوت است. در ارزیابی موفقیت تولیدمثل در اسارت، تعداد نوزادان زنده هر والد شاید تنها معیار اندازه گیری قابل قبول و معنی دار برای این موفقیت باشد. كیفیت تخم های گذاشته شده نیز بطور فاحشی با هم فرق می كند و در بسیاری از موقعیت های پرورش در اسارت ناباروری و مرگ زود هنگام جنین می تواند باعث نابودی و عدم بقاء 70-60 درصد تخمها شود.
        
     تمساح برای رسیدن به سن مناسب كشتار نیازمند مدت زمان طولانی است
    
    
    پوست تمساح
    قسمتی از پوست تمساح كه دارای بیشترین ارزش می باشد و در تولید انواع محصولات مورد استفاده قرار می گیرد پوست ناحیه شكمی تمساح های كلاسیك ( بدون دكمه های استخوانی زیر پوست) و ناحیه پهلوها در گونه های غیر كلاسیك نظیر كیمن ها (دارای دگمه های استخوانی زیر پوست ناحیه شكم) می باشد و در كل به ناحیه زمینه یا بافت مشهور است. این ناحیه بخشی از پوست بین گلو، تمامی شكم و نیم یا بخشی از دم را در برمی گیرد. معمولاٌ پوست ها به سه دسته تقسیم می شوند كه به پوست های درجه 2 و درجه 3 به ترتیب 75 درصد و 50 درصد كل قیمت تعلق می گیرد. پوست ها زیر درجه 3 اغلب مشتری خاصی ندارند. در صورتی كه پوست ها دارای لكه، پارگی، گندیدگی، سوراخ و یا هر نوع آسیب باشند قیمت نازلتری خواهند داشت.
    تبدیل پوست به چرم خود فرآیند بسیار حساس و طولانی است كه دربرگیرنده مواردی نظیر خیساندن، تراشیدن گوشت، آب آهك زدن، آهك زدایی، شست و شو، سفیدكاری و در نهایت دباغی (كه خود شامل چندین مرحله است) و رنگرزی است. هزینه های مربوط به این بخش، مهارت ها و فنون لازم برای انجام آنها و مدت زمان مورد نیاز برای آن را نیز حتماٌ باید مدنظر قرار داد و اقتصادی یا مقرون به صرفه بودن انجام این مراحل خود بسته به عوامل و شرایط مختلف، جای سؤال خواهد داشت. این در حالی است كه انجام این عملیات علاوه بر مهارت و تجربه نیاز به امكانات و تجهیزات ویژه آن دارد. به بیان دیگر اینكه امكان ایجاد یك كارخانه دباغی پوست تمساح در ایران مستلزم هزینه بسیار زیاد، آنهم در صورت امكان خرید تكنولوژی، و تقریباً در حد غیر ممكن خواهد بود. نتیجه اینكه تمام پوست های تولیدی می بایست به صورت خام به فروش برسد كه قیمت آن در صورت داشتن شرایط مذكور در بالا حدود 500-400 دلار خواهد بود.
    مفهوم دیگر این واقعیت آنكه ذكر قیمت هایی نظیر 5 یا ده هزار دلار برای یك تخته پوست در برخی سایت ها كه پرورش تمساح را تبلیغ می كنند نشان از بی اطلاعی و عدم آگاهی آنها و شاید رسیدن به اهداف شخصی دیگر با به خطر انداختن سرمایه دیگران می باشد. البته این نیز خود جای سوال و تعجب دارد كه چگونه برخی كه نه تجربه عملی و علمی دارند و نه از نزدیك تمساح را دیده یا لمس كرده اند چگونه می خواهند به دیگران پرورش آن را بیاموزند؟
    
   
    
    
    تولید پوست و محصولات با كیفیت بالا نیاز به تخصص، تبحر و داشتن امكانات و تكنو لوژی لازم دارد.
     
    
 
    شرایط و ویژگیهای محیط پرورش
    تمساح ها جزو گونه هایی هستند كه پراكنش آنها عمدتاٌ در مناطق حاره های و گرمسیری و مرطوب متمركز است و مهمترین شرط برای دستیابی به حداكثر میزان رشد فراهم ساختن محیطی مناسب از نظر دمایی و رطوبت است.
    مهم ترین ویژگی های یك محیط مناسب برای پرورش و نگهداری تمساح در سطح اقتصادی عبارتند از:
    - تامین دمای مناسب (دمای ثابت 30 درجه سانتیگراد)
    - تامین رطوبت مناسب
    - تامین محیطی عاری از هر گونه استرس و فشار كه منجر به وقفه در رشد نشود.
    لذا با توجه به شرایط مذكور و نیز شرایط اقلیمی ایران هرگونه اقدام جهت انجام فعالیت های پرورشی روی این گونه ها حداقل در بخش عمده ای از سال می بایست در فضای سرپوشیده بصورت سوله یا گلخانه انجام پذیرد كه امكانات تنظیم دما و رطوبت در آن مهیا باشد.
    تعبیه و ساخت استخرهای پرورش در داخل سالن ها نیز بسته به نوع و روش مورد استفاده جهت انجام فعالیت متفاوت خواهد بود. بدیهی است كه احداث و اداره یك مزرعه پرورش تمساح نیاز به داشتن آگاهی كافی از زیست شناسی این گونه ها و نیز فرایند نگهداری و پرورش خواهد بود.
    
    منابع:
    مباركی. اصغر- سید امیر ایافت. 1386: تمساح : پرورش و حفاظت. انتشارات روز نو
    مباركی، اصغر- 1387- گونه های مناسب تمساح برای پرورش در ایران، مجله دام كشت و صنعت، شماره 102





آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :