تبلیغات
بزرگترین بانک مقالات علوم دامی - مطالب مهر 1388

تعیین مرحله ی رسیدگی جنسی ماهیان خاویاری ماده برای تکثیر مصنوعی: شاخص قطبی شدن تخمک یا PI

شاخص قطبی شدن تخمک یا PI نشانه ی خیلی خوب برای تعیین آمادگی ماهی ماده برای تخم ریزی می باشد، اما خود این شاخص نمی تواند مستقیما تعیین کننده ی کیفیت تخمک ها باشد. آزمون های زیست شناختی یا ارزیابی رسیدگی تخمک ها در زمانیکه در مرحله ی رسیدگی نهایی قرار دارند، قابل اجراست و احتمالاً [در این هنگام] به تزریق هورمون پاسخ می دهند. تخمک های نارس ممکن است وادار به تخمک گذاری (اوولاسیون) شوند اما تا زمانیکه به رسیدگی نهایی نرسند، قادر به لقاح موفقیت آمیز نخواهند بود. توانایی تخمک ها برای انجام رسیدگی نهایی، تحت تاثیر منفی پاسخ های فیزیولوژیکی یا متابولیکی جاندار به شرایط محیطی یا پرورشی نامساعد از قبیل تغییرات ناگهانی دما و دستکاری ناهنجار یا متناوب [مولدین] می باشد. تخمک ها ممکن است فوق رسیده و دچار فساد و دژنره شدن یا باز جذب مواد مغذی زرده (آتریزه)، شوند. تخمک های فوق رسیده اغلب با لقاح پایین یا درصد بالا بدشکلی (deformities) جنین و لارو و زنده مانی پایین همبستگی دارد.
مبانی
در طول دوره ی ذخیره ی زرده، تخمک های ماهیان خاویاری در مرحله ی توقف تقسیم سلولی و هسته (یعنی تقسیم میوز یا کاهشی متوقف شده است) قرار و حالت نارس دارند؛ گرچه ممکن است ماهیان ماده دارای تخمک های سیاه باشند. نزدیک به زمان تخمک گذاری (اوولاسیون)، زمانیکه ماهیان ماده آماده ی تخم ریزی می باشند، تخمک ها به یک اندازه ی خاص مختص به گونه ی خود می رسند و آماده از سرگیری تقسیم میوز و ورود به مرحله ی نهایی رسیدگی می باشند. در طول مراحل رسیدگی نهایی تخمک، هسته یا ژرمینال وزیکول (GV) شروع به مهاجرت به سمت کناره تخمک،که در آنجا ژرمینال وزیکول (هسته) شکسته (GVBD) می شود، می کند. رسیدگی نهایی تخمک با رسیدگی سیتوپلاسمیک همراه است که آشکارا در ذرات زرده تفکیک و قطبی شده با اندازه ی های مختلف در سیتوپلاسم قابل مشاهده است. با وقوع شکست غشاء هسته، تخمک ها از فولیکول رها یا اووله می شوند. تخمک های رها شده را اووم (Ovum) می گویند و مواد وراثتی ماهی ماده، واقع شده در هسته ی شکسته شده ی تخمک، با ورود اسپرم بارور به داخل سیتوپلاسم تخمک، می تواند با مواد وراثتی ماهی نر ترکیب شود.
فرایند رسیدگی نهایی تخمک تحت کنترل مواد القاء کننده ی رسیدگی یا MIS می باشد. در بسیاری از حیوانات از جمله ماهیان خاویاری، پروژسترون و مواد مشتق شده از آن بیشترین پتانسیل برای القاء رسیدگی نهایی تخمک را دارا می باشند. فرایند رسیدگی نهایی تخمک و شکست غشاء هسته بطور مصنوعی از طریق انکوباسیون تخمک ها در محلول پروژسترون در خارج از بدن ماهی قابل اجراست.
تولیدمثل موفق و زیست پذیری و قابلیت ادامه حیات تخمک ابتداً به اندازه، PI، و مرحله ی رسیدگی تخمک بستگی دارد. نمونه تخمک ها در اندازه ی مناسب (یعنی، قطر مشخص تخمک با توجه به نوع گونه)، PI پایین (کمتر از 10/0)، قطبی شدن قابل تمایز زرده، و شکست 100 درصدی غشاء هسته شاخص های قابل اطمینان برای تعیین میزان آمادگی ماهیان خاویاری ماده برای تخم ریزی و تولید تخمک های قابل زیست می باشند.
موادها
• برای دستکاری و حمل و نقل: تور لوله ایی، برانکارد و نیمکت، منبع آب شیرین.
• برای بیوپسی غدد جنسی: دستکش جراحی، کاتتر یا لوله قابل انعطاف حداقل با قطر داخلی 4 میلی متر یا تراکر (Trocar) تغییر یافته، اسکالپل دسته شماره 3، چاقوی جراحی با تیغ شماره 10 یا 15، فورسپس بافتی آدسون- براون با 7×7 دندانه، سوزن نگهدارنده ی اُلسن- هگر، بخیه های قابل جذب، محلول 1 درصد ید، پاک کننده ی استریل، الکل یا ید برای پاک کردن و استریل وسایل در فاصله ی بین نمونه گیری، و ظروف کوچک نوک دار برای تیغه ها و سوزن بخیه ی مستعمل.
• برای نمونه گیری تخمک: ویال های 25 میلی لیتری یا لوله سانتریفوژ یا فلاسک کشت بافت، محیط کشت (مانند محلول رینگر یا لی بوویتز ، در بطری پلاستیکی یک لیتری)، دو سرد کننده ی حاوی ژل یا یخ مرطوب، برای نگهداری محیط کشت و برای انتقال ظروف حاوی تخمک در دمای 14-18 درجه سانتی گراد، ترازو و لوازم توزین مواد شیمیایی (NaCl، 5/6 گرم، NaHCO3، 2 گرم، CaCl2، 300 گرم، و KCl، 250 میلی گرم) برای ساخت محلول رینگر که به یک لیتر آب مقطر یا آب یون برداری شده (دیونیزه) اضافه می شود.
• برای آزمایش پروژسترون: پیپت های پلاستیکی قابل انتقال یکبار مصرف (برای جا به جایی و انتقال تخمک ها)، بشر شیشه ایی 20 میلی لیتری، ظرف یا لوله کشت بافت (مانند، پلت های مولتی وِل، پتری دیش 15-100 میلی متری، بشر 20 میلی لیتری، یا فلاسک های 50 میلی لیتری)، محلول استوک پروژسترون با غلظت 1 میلی گرم پروژسترون/ 1 میلی لیتر ETOH: وزن 10 میلی گرم پروژسترون (سیگما P-8783) و حل کردن در 10 میلی لیتر الکل اتانول/ اتیل الکل (مطلق یا 95 درصد)؛ قابل ذخیره برای 6 ماه، یا استفاده از پروژسترون قابل حل در آب (سیگما P-7556، تقریباً 70 میلی گرم در گرم)، انکوباتور سرد کننده، و دماسنج با قابل قرائت از بیرون.
• برای تجزیه و تحلیل آزمایش: پیپیت های پلاستیکی قابل جا به جایی یکبار مصرف (برای جا به جایی و انتقال تخمک ها)، بشرهای 20 میلی لیتر، سنگ جوش (Boiling stone)، فویل آلمینیوم، صفحه ی فلزی داغ، دستکش بلند اون، ویال های پلاستیکی 25 میلی لیتری، ثابت کننده ی فرمالین 10 درصد (9 قسمت آب:1 قسمت فرمالدئید)، وسایلی برای جا به جایی و برش تخمک ها: فورسپس نازک ادسون- براون، تیغ ریش تراشی دو لبه، سطح برش (کف پتری دیش)، سینی یا ظرف یخ، ذره بین.
• مواد متفرقه: کاغذ یا دفترچه ثبت اطلاعات، مداد و خودکار، دستکش برای مصارف معمولی، پاک کننده ها، و دستمال کاغذی.
دستورالعمل
مولدین ماده در ماه مورد نظر و پیش بینی شده برای تخم ریزی (به مقاله آبزی پروری ماهیان خاویاری: تکنیک های ویژه: شاخص قطبی شدن تخمک یا PI مراجعه کنید) نمونه برداری می شوند. تخمک های نمونه برداری شده برای تعیین شاخص PI مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند و همچنین قابلیت شکست غشاء هسته (GVBD) در پروژسترون آزمایش می شود. رسیدگی تخمک در محیط آزمایشگاهی در محلول رینگر تغییر یافته در دمای 16 درجه سانتی گراد برای 16 ساعت انجام می گیرد. 15 تا 20 تخمک در 5 میکروگرم در میلی لیتر پروژسترون و محیط شاهد انکوباسیون می شوند. بعد از انکوباسیون، تخمک ها جوشانده شده، روی یخ مرطوب سرد شده، در فرمالین بافر 10 درصد فیکس شده، برش داده و برای تعیین GVBD مورد بررسی قرار می گیرند.
1- 15 میلی لیتر محلول رینگر به هر پتری دیش یا ارلن مایر تمیز اضافه کنید یا بسته به اندازه ی ظرف انکوباسیون مقدار آن تعدیل گردد (2،3 یا چند برابر) (نیاز است تخمک ها با محلول پوشانده شوند). دو ظرف برای هر ماهی مولد ماده (ظرف شاهد و ظرف برای تیمار پروژسترون) فراهم گردد. بر روی ظروف برچسب C (گروه شاهد) یا P (پروژسترون) زده شود، و اگر آزمایش بر روی چندین مولد ماده در یک زمان انجام می گیرد، شماره متمایز کننده ی مولدین را نیز شامل شود.
2- 15 تخمک را به بشر 20 میلی لیتری با استفاده از یک پیپت پلاستیکی یکبار مصرف (استفاده نشده) انتقال دهید. به دقت تمام محلولی که به واسطه ی انتقال تخمک ها به داخل بشر ریخته شده بودند را با جاری ساختن یا با پیپیت جدا سازید. سپس، در حدود 5 میلی لیتر محلول رینگر از پتری دیش یا فلاسک به تخمک ها اضافه کرده و به آرامی بشر را تکان دهید و بعد تخمک ها و محیط کشت به داخل ظروف آزمایش ریخته شوند (این مرحله به خاطر حفظ حجم درست محلول رینگر در هر پتری دیش یا فلاسک مهم می باشد).
3- 75 میکرولیتر (075/0 میلی لیتر) از محلول ذخیره پروژسترون (با غلظت 1 میلی گرم در میلی لیتر) با یک میکروپیپت یا سرنگ 1 سی سی به ظروف با برچسب پروژسترون اضافه کنید (یا با توجه به مقدار محلولی که تخمک ها داخل آن قرار دارند تعدیل شود). به ظروف شاهد (کنترل) باید به همان مقدار (75 میکرولیتر) از مواد محلولی که برای حل پروژسترون استفاده شد (اتانل 95 درصد) اضافه شود. برای جلوگیری از هر آلودگی، از سرنگ های مجزا برای تیمار آزمایشی پروژسترون و گروه شاهد استفاده شود، و اگر از میکروپیپت استفاده شده است، نوک آن تعویض گردد. به آرامی دیش ها یا فلاسک ها برای مخلوط شدن محلول ها تکان داده شوند. باید از آلوده شدن گروه های شاهد با پروژسترون به شدت مراقبت شود، چون حتی مقدار خیلی کم پروژسترون سبب وقوع GVBD در گروه شاهد می شود. ظروف شاهد را روی قفسه های انکوباتورهای با دمای کنترل شده که دقت آن C۫ 5/0± است، انتقال دهید، و ظروف حاوی پروژسترون را روی کف قرار دهید تا از هر نوع ریزش احتمالی از بالا به پایین قفسه که ممکن است بر نتایج شما اثر بگذارد جلوگیری شود.
4- زمان را ثبت نموده و انکوباسیون برای 16 ساعت در دمای 16 درجه سانتی گراد انجام گیرد. اگر آزمایش ها در 4 بعد از ظهر تنظیم شده باشد ساعت 8 صبح فردا به اتمام خواهد رسید. مطمئن شوید که قفسه انکوباتور در دمای 5/0±16 درجه سانتی گراد تنظیم شده باشد. این دما باید یک هفته قبل از زمان نمونه گیری تنظیم گردد.
5- زمانیکه انکوباسیون تمام شد، با استفاده از پیپت ها (یکی برای گروه کنترل و یکی برای ظروف حاوی پروژسترون) تخمک ها را به بشر 20 میلی لیتری که با شماره مولدین ماده و C (گروه شاهد) یا P (پروژسترون) برچسب دار شده اند، انتقال دهید. به هر بشر محلول ذخیره رینگر برای رسیدن به حجم کل 15 میلی لیتر اضافه کنید و به آرامی برای 3-5 دقیقه بجوشانید. یک حجم برابر در تمام بشرها، جوش خوردن تمام تخمک ها را به یک میزان تضمین می کند. سنگ جوش به هر بشر اضافه کنید و آنها را با یک ورقه فویل آلمینیومی بپوشانید، چون تخمک ها گاهی در حین عمل جوشیدن از بشر به بیرون پرتاب می شوند.
6- بلافاصله با قرار دادن بشرها روی یخ خرد شده برای 15-30 دقیقه تخمک ها را سرد کنید.
7- در این زمان تخمک ها با یک تیغ ریش تراشی برش داده شده و مورد ارزیابی قرار می گیرند. اگرچه، قرار دادن تخمک ها در فرمالین بافر 10 درصد حداقل برای 30 دقیقه یا به مدت یک شب بریدن تخمک ها را آسان تر می کند. مولدین خیلی رسیده معمولاً تخمک های نرمی دارند، حتی بعد از سرد شدن، اما این تخمک ها بعد از ذخیره سازی در فرمالین بافر سفت تر شده و برش آنها آسان تر می گردد.
8- برش هر تخمک در امتداد محور قطب حیوانی- رویشی انجام می گیرد؛ معمولاً از طریق شکل بیضی تخمک ها ی تازه جمع آوری شده تشخیص داده می شود. دو نیمه ی برش داده شده را به سمت بالا بگیرید، و وجود یا عدم وجود وزیکول ژرمینال (GVBD) را از طریق تمرکز تابانیدن نور بر روی سطح برش مشاهده نمایید. برای هر تخمک شکسته شدن غشاء هسته یا سالم بودن آنرا ثبت نمایید. تخمک های محلول های شاهد و پروژسترون می بایست مورد آزمایش قرار گیرند، روی شکل و اندازه وزیکول ژرمینال و اینکه آیا به نوک قطب حیوانی مهاجرت نموده توجه کنید. اگر مطمئن نیستید به درستی تخمک ها را برش داده اید، دو نیمه از تخمک ها را گرفته و دوباره آنها را برش دهید (به یک چهارم)؛ مطمئناً وزیکول ژرمینال در این حالت قابل مشاهده خواهد بود.
9- با محاسبه ی درصد تخمک هایی که شکست غشاء هسته در آنها اتفاق افتاده در گروه شاهد و تیمارهای محلول پروژسترون، نتایج را بررسی کنید. پاسخ 100 درصد در محلول پروژسترون و پاسخ برخی از تخمک ها در محلول شاهد نشان می دهد که مولدین ماده می بایست در ظرف یک هفته تخم ریزی نمایند. پاسخ 100 درصدی تیمارهای پروژسترون و عدم پاسخ گروه های شاهد نشان دهنده ی اینست که احتمالاً این ماهیان در حدود 2 هفته دیگر تخم ریزی خواهند داشت. پاسخ کمتر از 100 درصد تیمارهای پروژسترون نشان می دهد که شما باید در حدود 3-4 هفته ی دیگر دوباره نمونه برداری انجام دهید. این فاصله ی زمانی در شرایطی است که مولدین در دمای 13-15 درجه سانتی گراد نگهداری شوند. در دمای پایین تر، این زمان ممکن است کمی طولانی تر شود و در دمای بالاتر این زمان کاهش می یابد.
منبع:
Chapman, F. A., Van Eenennaam, J. P., Sturgeon Aquaculture - Specialized Techniques: Determining the Stage of Sexual Maturity in Female Sturgeon for Artificial Spawning: The Egg Polarization Index or PI, Fisheries and Aquatic Sciences Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida. Original publication date December 2007.


پرورش كبك

پرورش كبك



نویسنده: وحید خاكسار (دانشجوی دكترای تخصصی تغذیه طیور)

معرفی:
    كبك پرنده ای است با نام علمی Alectoris chukar و نام انگلیسی Alectoris partridge كه از تلاقی چندین زیرگونه بوجود آمده و از آسیای میانه و اروپای شمالی به ایالات متحده مهاجرت كرده است. این پرنده، زیبا و رنگارنگ است و نر و ماده آن به لحاظ ظاهر هیچ تفاوتی با هم ندارند اما جنس نر با وزن حدود 800ـ510 گرم كمی بزرگتر از ماده آن با وزن حدود 650ـ450 گرم می باشد. البته راه های دیگری همچون اندازه و شكل سر، سیخك در پا و… برای تشخیص نر وماده این پرنده از یكدیگر نیز وجود دارد.
    
    اهداف پرورش:
    1. تولید گوشت، كود، پر و… (در ادامه همین شماره درباره گوشت كبك بیشتر توضیح خواهیم داد) 2. تاسیس كارگاه های تاكسیدرمی 3. تاسیس شكارگاه های مصنوعی 4. ایجاد اشتغال و…
    
    راه اندازی واحدهای صنعتی و نحوه پرورش:
    روش های راه اندازی یك واحد پرورش كبك:
    1. خرید تخم بارور (با وزن 25ـ16 گرم و اندازه 42×31 میلی متر و دوره جوجه كشی 25ـ23 روز می باشد)
    2. خرید جوجه یكروزه
    3. خرید نیمچه
    4. خرید گله مولد
    
    پرورش:
    جوجه های تازه از تخم خارج شده (یكروزه) این پرنده تقریبا 13 تا 14 گرم وزن دارند كه به منظور تولید یك گله گوشتی یا مولد، پرورش می یابند. چنانچه هدف، پرورش كبك گوشتی باشد معمولا پرنده را تا 20 هفتگی نگهداشته تا به وزن مورد نظر برسد و سپس به بازار عرضه می شود اما چنانچه هدف، پرورش گله تخمگذار باشد، بایستی پس از این 20 هفته، گله را به مدت حداقل 8 هفته وارد دوره تاریكی (خاموشی یا استراحت) كرد و بعد از آن می توان با تغذیه جیره های مخصوص دوره تولید، تخمگذاری را شروع نمود.
    
    تغذیه:
    عادت غذایی كبك در طبیعت عمدتاً دانه ها، برگ ها، میوه ها و گاها حشرات و ملخ می باشد اما در سیستم صنعتی از خوراك های كنسانتره ای فرموله شده شامل ذرت، كنجاله سویا و… استفاده می شود كه بایستی برحسب نوع گوشتی یا مولد این پرنده، احتیاجات غذایی آنها تامین شود.
    كبك حیوانی است كه نسبت به سایر طیور در مقابله با انواع بیماری های میكروبی و ویروسی بسیار مقاوم می باشد. و علی رغم پرورش سایر طیور كه لازم است از داروهای متعددی استفاده شود، پرورش كبك به نسبت، بسیار ارگانیك تر صورت می گیرد.
    میزان مصرف خوراك یك كبك مولد در حین تولید حدود 30 گرم در روز است و به ازای هر 7 كیلوگرم خوراكی كه مصرف می كند، 1 كیلوگرم گوشت تولید می كند؛ بنابراین اگر یك كبك گوشتی در زمان عرضه به بازار 5/0 كیلوگرم وزن داشته باشد حدودا 5/3 كیلوگرم خوراك مصرف كرده است.
    
    سیستم های نگهداری:
    1. قفس
    2. بستر
    كه هركدام از روش های نگهداری، مزایا و معایب خاص خود را دارد.
    
    نسبت جفت گیری:
    این پرنده ها در طبیعت تك همسر هستند یعنی به طور معمول هر كبك نر با یك ماده جفت گیری می كند اما در سیستم صنعتی، هر كبك نر می تواند با 3 تا 4 ماده آمیزش كند كه میزان تخمگذاری و درصد جوجه آوری و سایر خصوصیات درحد مطلوبی است.
    
    تخمگذاری:
    در شروع تخمگذاری فاكتورهای بسیاری تاثیرگذارند كه از جمله مهمترین آنها می توان به سن و وزن اشاره كرد چرا كه اگر این دو، در آغاز دوره تخمگذاری كمتر از حد مطلوب باشند بدون شك میزان تخمگذاری، درصد باروری تخم ها و بسیاری از خصوصیات دیگر تخم را به طور منفی تحت تاثیر قرار می دهد كه سن معمول شروع تولید را 7 ماهگی به بعد بیان می كنند.
    در شرایط طبیعی هر كبك بین 20ـ7 تخم در سال می گذارد، اما در سیستم صنعتی 2 بار در سال تخمگذاری می كند كه هر دوره تخمگذاری حدود 4 ماه طول می كشد و پس از آن 2 ماه دوره تاریكی (استراحت) را می گذرانند و سپس دوره تخمگذاری بعدی را شروع می كنند. هر كبك در اولین دوره تخمگذاری حدود 30 تخم می گذارد. اما نكته حائز اهمیت این است كه میزان تخمگذاری این پرنده ها در دومین و سومین سال تولید، به ترتیب بیشتر از سال های اول و دوم است اما از سال چهارم به بعد، میزان تخمگذاری، رفته رفته افت می كند.
    
    ویژگی های منحصر به فرد گوشت كبك:
    پروتئین های حیوانی مانند گوشت دام و طیور به دلیل داشتن مقادیر بالای عناصر كلسیم و فسفر، ویتامین های B كمپلكس، اسیدهای آمینه ضروری متیونین و لیزین و تعادل مناسب اسیدهای آمینه ضروری در مقایسه با منابع پروتئین گیاهی مانند سویا، ذرت و... ارزش بیولوژیكی بالاتری دارند. حال گوشت كبك نه تنها مضرات گوشت قرمز دام های بزرگ را كه روزانه از سوی متخصصان پزشكی گوشزد می شود ندارد بلكه توانسته نیازهای مردم به تنوع گوشت سفید در بازار را برآورده كند و حتی به لحاظ طعم ومزه هم به بسیاری از گوشت های سفید همچون مرغ، بلدرچین و... ارجحیت دارد. چرا كه گوشت این حیوان دارای طبیعت گرم بوده و زود هضم می باشد و خواص دارویی و درمانی فراوانی دارد كه برای مثال می توان به موارد زیر اشاره كرد:
    
    1. تقویت قوای جنسی
    2. برطرف نمودن ضعف عمومی بدن و درد مفاصل
    3. تقویت حافظه (درمان فراموشی)
    4. تقویت سیستم گوارشی
    5. پیشگیری از ابتلا به عوارض قلبی و عروقی (به دلیل كلسترول بسیار پایین)
    برخلاف تصور بسیاری افراد، خواص گوشت كبك پرورشی كمتر از نوع وحشی آن نمی باشد زیرا همان طور كه اشاره شد در تغذیه این پرنده از مواد كاملا طبیعی استفاده می شود بنابراین گوشت حاصل، طعم و بوی طبیعی خود را حفظ می كند.
    در جدول زیر، ارزش غذایی 100 گرم گوشت كبك نشان داده شده است.
    جای جدول
    وجود مقدار زیادی از مواد معدنی در گوشت این پرنده نشان دهنده ارزش حیاتی آن است. مقدار پتاسیم این گوشت زیاد است و كلسیم، فسفر، منیزیم، آهن و گوگرد موجود در آن نیز می تواند نیاز بدن را تامین كند. كانی های موجود در این گوشت به خوبی جذب بدن می شود و به همین جهت زمینه مواد مورد نیاز بدن را در دسترس سلول قرار می دهد.
    (امام موسی كاظم علیه السلام می فرمایند: گوشت كبك ساق را محكم می كند و تب را می برد)
    لازم به توضیح است كه علاوه بر گوشت كبك، مغز سر، جگر خام، زهره، بیضه و… این پرنده در درمان بیماری هایی هم چون یرقان، صرع، تقویت چشم و حافظه، لاغری و… نیز مفید است.
    سعی كردیم در این شماره، شما را به طور اجمالی با اهداف و نحوه پرورش صنعتی و فرآورده های تولیدی این پرنده خاص در شرایط ایران آشنا كنیم امید است بتوانیم در شماره های بعدی اطلاعات جامع و با جزئیات بیشتری را در زمینه هریك از موارد پرورشی، تغذیه، تولیدمثل، اخذ مجوز راه اندازی واحدهای صنعتی پرورش كبك و… در اختیار شما قرار دهیم.


تخم مرغ شناسنامه دار، تضمین سلامتی و بهداشت مصرف كنندگان



نویسنده: دكتر سید فرزاد طلاكش دبیر انجمن صنفی تولیدكنندگان تخم مرغ شناسنامه دار ایران

تخم مرغ یك تركیب غنی شده و گرانبهاست كه خداوند آن را آماده و مهیا برای بشر فرستاده است. هنوز هم با وجود انواع خوراكی های لذیذ و جدید، تخم مرغ برای چندمین سال پیاپی به عنوان پرطرفدارترین و پرمصرف ترین و همچنان به عنوان یكی از خوشمزه ترین مواد غذایی، مقام اول را در بین سایر مواد غذایی در دست دارد، از طرفی تخم مرغ بدون هیچ گونه افزودنی و یا وجود مواد مجاز و غیرمجاز درون آن، یكی از سالم ترین و بكرترین مواد غذایی طبیعی و مطمئن برای مصرف تمام اقشار جامعه در گروه های سنی متفاوت می باشد. از سوی دیگر قیمت مناسب، طبخ آسان و سریع، در دسترس بودن آن، همه و همه از فاكتورهایی است كه تخم مرغ را متمایز از بسیاری موارد غذایی می كند. تركیب پروتئین های تخم مرغ از لحاظ زیست شناختی از نوعی است كه متخصصان علم تغذیه از آن به عنوان مقیاس برای سنجیدن كیفیت پروتئین های دیگر مواد غذایی استفاده می كنند. همچنین چون پروتئین تخم مرغ یك پروتئین كامل و قابل جذب و از طرفی دارای بیشترین اسید آمینه های ضروری برای بدن است همیشه به عنوان یك مكمل برای بسیاری از مواد غذایی مورد مصرف قرار می گیرد.
    پروتئین موجود در تخم مرغ به دلیل كیفیت بالا و همچنین ساختاری مشابه، ساختار پروتئین های مورد نیاز بدن از جذب بالایی برخوردار بوده و به همین علت پروتئین موجود در تخم مرغ به عنوان یك شاخص مقیاس برای دیگر پروتئین های مواد غذایی مورد استفاده قرار می گیرد و جالب است بدانید كه تركیبات غذایی مختلفی كه هم اكنون در فرهنگ غذایی بشر وارد شده است به دلیل همین ارزش و كیفیت متفاوت مواد اولیه در غذا بوده است. از این رو از تخم مرغ به عنوان ماده غذایی كه مورد پسند و متناسب نیاز غذایی اكثر مردم كره زمین می باشد یاد می شود ولی با توجه به توان بالقوه كشور در این زمینه می توان گفت كه از تخم مرغ با این همه ویژگی و طبیعت غنی و سرشار از مواد مغذی، قدردانی كافی نشده، و به سلامت آن دقت لازم نمی شود. اصولا تخم مرغ علی رغم پوسته مقاوم كه یك بسته بندی طبیعی در برابر آلاینده های مختلف برای آن فراهم كرده است ولی یك محصول بی نهایت شكننده است و به راحتی می تواند تحت تاثیر آسیب های مختلف فیزیكی، شیمیایی و میكروبی قرار گیرد. لذا بایستی در جمع آوری نگهداری، توزیع و ارایه آن دقت بسیار زیادی شده و مشكل امروزی عرضه آن به صورت بدون هویت و یا فاقد بسته بندی از چرخه ی توزیع كشور حذف شود تا بتوان تمام ویژگی های اعجاب آور تخم مرغ را كاملا سالم و بدون هر گونه آسیبی به مصرف كننده نهایی برسانیم. در این خصوص شناسنامه دار كردن و بسته بندی تخم مرغ از ضرورت های اجتناب ناپذیری است كه بایستی در اولویت سیاست های بهداشتی قرار گرفته و مصرف كنندگان نیز از امكانات فراهم شده موجود در كشور نهایت بهره وری را بنمایند تا سلامت ایشان به ویژه در گروه های سنی ویژه مورد خدشه واقع نشود.
    در این خصوص انجمن صنفی تولیدكنندگان تخم مرغ شناسنامه دار ایران با دارا بودن عضویت عمده ترین و پیشرفته ترین مراكز آماده سازی و بسته بندی و تولید تخم مرغ مایع پاستوریزه شرایطی را فراهم كرده است كه تخم مرغ های تولید شده در واحدهای مرغداری تخم گذار پس از تحویل، توسط دكترهای دامپزشك این مراكز مورد بررسی قرار گرفته و پس از جداسازی، كلیه تخم مرغ های كثیف، ترك خورده، شكسته، نوك زده در سطح پوسته یا تخم مرغ های دارای نواقص داخلی كه قابل عرضه مستقیم نبوده و یا كاملا غیرقابل مصرف هستند، از نظر شكل و اندازه مورد سایزبندی واقع شده و براساس واحد تولیدی و تاریخ تولید و بهترین زمان مصرف مورد نشانه گذاری با جوهرهای مجاز در صنایع غذایی قرار می گیرد. سپس این تخم مرغ ها در شانه های جدید و یا در بسته بندی های مخصوص با جنس های مختلف كه مجاز در صنایع غذایی هستند قرار گرفته و پس از برچسب گذاری در داخل كارتن وارد بازار مصرف می شوند. سایر تخم مرغ های جداسازی شده كه قابل مصرف بوده ولی مستقیما نمی تواند در چرخه مصرف بازار قرار گیرد، به وسیله دستگاه های اتوماتیك شكسته شده و به صورت مخلوط یا سفید و زرده جداسازی و پس از انجام پاستوریزاسیون به صورت یك محصول كاملا سالم و بهداشتی در بسته بندی متفاوت به نام تخم مرغ مایع پاستوریزه و یا پودر تخم مرغ در كارخانجات مواد غذایی به مصرف می رسد.
    بدیهی است این شرایط براساس مجورهای بهداشتی سازمان دامپزشكی كشور فقط در مراكزی فراهم شده است كه امكانات ساختمانی و پرسنلی با كفایت های مورد نیاز را ایجاد كرده اند و دارای پروانه بهره برداری بهداشتی بسته بندی و فرآوری تخم مرغ هستند و مشمول تخم مرغ هایی كه صرفا به صورت غیرمجاز مورد نشانه گذاری قرار گرفته اند نمی گردد كه از كلیه دست اندركاران و مردم انتظار دارد در این خصوص دقت های لازم را مبذول دارند.
    به منظور تبیین بهتر ویژگی های تخم مرغ شناسنامه دار و نیز بسته بندی شده مواردی، به اختصار اشاره می گردد كه امید است برای ترویج و فرهنگ سازی مصرف تخم مرغ سالم و بهداشتی و با كیفیت مورد عنایت مصرف كنندگان این محصول قرار گیرد.
    1 ـ در پوسته تخم مرغ حدود 8000 منفذ وجود دارد كه می تواند محل ورود انواع میكروارگانیسم ها و آلاینده های شیمیایی و محیطی به داخل آن باشد. عملیات آماده سازی و بسته بندی تخم مرغ شناسنامه دار مانع تماس تخم مرغ با آلودگی های سطحی پوسته و هوای محیط می شود.
    2 ـ تخم مرغ، محصولی پروتئینی و فسادپذیر است كه ورود آلودگی های سطح پوسته، شانه، محیط اطراف و... از طریق شكستگی یا ترك خوردگی ها باعث فساد میكروبی یا شیمیایی آن می شود. در فرآیند بسته بندی، كلیه تخم مرغ های پوسته كثیف، ترك خورده و شكسته حذف می شود و لذا سلامت كیفیت تخم مرغ حفظ می شود.
    3 ـ تخم مرغ به صورت طبیعی در سطح پوسته و نیز در داخل سفیده دارای لایه های محافظ و ایمنی است كه در اثر دستكاری با تماس محیطی از بین رفته و باعث می شود آلودگی بتواند از منافذ پوسته به داخل تخم مرغ نفوذ كند كه در فرآیند بسته بندی، این لایه های محافظ از دسترسی محیطی حفظ شده و لذا سلامت و بهداشت تخم مرغ تا زمان مصرف همواره حفظ می شود.
    4 ـ یكی از عادات غلط در فرهنگ مصرف تخم مرغ، شست وشوی تخم مرغ در هنگام نگهداری تا زمان مصرف است.
    5 ـ كنترل تاریخ تولید، بهترین زمان مصرف و شرایط نگهداری درست را تنها در شكل بسته بندی شده تخم مرغ می توان به دست آورد تا همواره برای محصول تازه و سالم و بهداشتی هزینه نمود.
    6 ـ لیزوزیم، آنزیم محافظ طبیعی موجود در سفیده، تخم مرغ است كه تخم مرغ را در برابر آلودگی های میكروبی تا حد زیادی مقاوم می نماید در صورتی كه تخم مرغ در شرایط غیربسته بندی عرضه شود امكان از بین رفتن سریع تر این آنزیم به دلیل نفوذ بیشتر آلودگی ها به داخل تخم مرغ و یا تسهیل فساد شیمیایی، فراهم شده و در نتیجه فساد تخم مرغ سریع تر اتفاق خواهد افتاد.
    7 ـ بسته بندی تخم مرغ، حقوق مصرف كننده را تامین نموده تا مشتری حق انتخاب داشته باشد.
    8 ـ بسته بندی تخم مرغ، امكان ردیابی محصول معیوب، غیربهداشتی و یا ناسالم را برای مشتری و دستگاه های نظارتی فراهم می آورد و لذا تضمین كیفیت و بهداشت و سلامتی جامعه را افزایش می دهد.





آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :