تبلیغات
بزرگترین بانک مقالات علوم دامی - مطالب مرداد 1388

سمیت مایكوتوكسین ها، پیشگیری و درمان

سمیت مایكوتوكسین ها، پیشگیری و درمان



نویسنده: رحمت الله حمزه خانی، مدیر امور دام استان قم ، حمیدرضا خاوری، كارشناس مسوول طیور استان

مایكوتوكسین ها گستره مختلف مولكول ها هستند كه توسط برخی گونه های قارچ تولید می شوند و برای حیوانات و انسان ها مضرند.
    مایكوتوكسین ها در دانه غلات و علوفه، قبل از برداشت، هنگام برداشت و بعد از آن در شرایط آب و هوایی مختلف تولید می شوند.
    اگر غلات در شرایط آب و هوایی معتدل، نیمه معتدل و استوایی تولید شوند، و در فصل برداشت، رطوبت زیاد و بارندگی وجود داشته باشد احتمال آلودگی غلات با قارچ وجود دارد.
    در حیوانات مزرعه ای، مایكوتوكسین ها اثرات منفی روی مصرف خوراك، عملكرد حیوان، میزان رشد و سیستم ایمنی دارند. نشخواركنندگان به علت توانایی سم زدایی میكروارگانیسم های شكمبه، معمولا مقاومت بیشتری به خوراك آلوده به مایكوتوكسین دارند.
    مایكوتوكسین ها معمولا در اجزای ماده خوراكی مانند ذرت، سورگوم، جو، گندم، كنجاله پنبه و بادام زمینی دیده شده است. مشكل مایكوتوكسین ها فقط در خوراك حیوان یا كاهش عملكرد دام و طیور نیست بلكه در گوشت و شیر و تخم مرغ هم وجود دارد كه می تواند برای سلامت انسان تهدید آمیز باشد. قارچ های آسپرژیلوس، فوزاریوم و پنی سلیوم در تولید مایكوتوكسین های مضر مهم ترند. مایكوتوكسین مهم تولیدشده از آسپرژیلوس آفلاتوكسین است.
    Fumonisin، t2toxin، zearlenone، Deoxynivalenone مایكوتوكسین های مهم تولیدشده از فوزاریوم است.
    مایكوتوكسین ها اثرشان را از طریق چهار مكانیسم اعمال می كنند:
    1- كاهش خوراك مصرفی یا امتناع از مصرف خوراك
    2- كاهش جذب مواد مغذی و متابولیسم ضعیف
    3- تغییر در سیستم های درون ریز و برون ریز
    4- سركوب سیستم ایمنی
    آلودگی توسط كپك ها منجر به بیماری می شود كه به آن مایكوزیز می گویند. سطوح مایكوتوكسین ها در غذای انسان هم با منشا گیاهی و هم دامی هر روز نگران كننده تر می شود.
    سمیت هر یك از مایكوتوكسین ها آفلاتوكسین
    آفلاتوكسین ها تركیبات سمی هستند. چهار آفلاتوكسین تولیدشده در مواد خوراكی 1B، 2B، 1G، 2G است. قوی ترین و متداول ترین آنها 1B است كه در بافت های مختلف و مایعات بدن حیوانات دیده شده است. آفلاتوكسین 1B سرطان زا است و به شكل آفلاتوكسین ها 1M در شیر گاوهایی كه خوراك آلوده مصرف كرده اند دیده شده است. دو گونه مهم آسپرژیلوس كه تولید آفلاتوكسین در مواد خوراكی می كنند، A.flavus و A.parasticus هستند. حیوانات جوان به اثرات آفلاتوكسین حساس ترند. آفلاتوكسین سبب علایم مختلفی در گونه های مختلف حیوانی می شود. در همه حیوانات آفلاتوكسین ها می تواند سبب آسیب كبدی، كاهش باروری، كاهش تولید شیر یا تخم مرغ، مرگ جنینی، تومور و سركوب سیستم ایمنی شود. حتی هنگامی كه در مقادیر كمی مصرف شود. آسیب كبدی با بزرگ شدن كبد، رها كردن آنزیم هایی به خون (آْسپارتاز آمینو ترانسفراز و آلكالین فسفات) و سنتز ناقص پروتئین تشخیص داده می شود. آفلاتوكسین تمام گونه های ماكیان را تحت تاثیر قرار می دهد. سطوح بالای آفلاتوكسین سبب مرگ و میر و سطوح پایین آن در صورت تداوم زیان آور است. ماكیان جوان خصوصا بوقلمون و مرغابی بسیار حساس هستند. آفلاتوكسین در شرایط آب و هوایی و مرطوب رشد كرده و معمولا در ذرت، پنبه دانه و بادام زمینی دیده شده است.
    ومی توكسین
    ومی توكسین كه deoxynivalenone هم نامیده می شود در ذرت و گندم آلوده دیده شده است. ومی توكسین، مایكوتوكسین تولیدی توسط fusarium graminerum می باشد. ومی توكسین سبب كاهش تولید شیر در گاوهای شیری، استفراغ در خوك، امتناع از مصرف خوراك و سركوب سیستم ایمنی در چندین گونه حیوانی می شود.
    Toxin2T
    مایكو توكسین تولید شده توسط fusarium tricintum است كه در بخش كمی از مواد خوراكی دیده شده و در گاوهای شیری سبب امتناع از مصرف خوراك، كاهش تولید، تورم معدی و روده ای و مرگ می شود. در گوساله ها سبب تضعیف سیستم ایمنی می شود. تعداد نوتروفیل ها و گلبول های سفید در گوساله هایی كه Toxin2T دریافت كردند كمتر از حد معمول است. Toxin2T در طیور سبب زخم هایی در دهان و روده و نیز تضعیف سیستم ایمنی، كاهش تولید تخم مرغ، كاهش مصرف خوراك و از دست دادن وزن می شود.
    Zearalenone
    ZEA مایكوتوكسین تولیدشده توسط فوزاریوم است كه ساختاری شبیه استروژن دارد و می تواند پاسخ استروژنی را در حیوان ایجاد كند. ZEA نامحلول در آب و پایدار در مقابل حرارت است و در خوراك انسان و حیوان ممكن است وجود داشته باشد. ZEA اثر هورمون استروژنی را در جنس ماده دارد و در مقادیر كم سبب افزایش اندازه و بلوغ زودرس غده پستانی و ارگان های تولیدمثلی می شود. مقادیر بالای ZEA در لقاح و تخم گذاری و تكامل جنینی دخالت دارد. ZEA سبب پاسخ استروژنی در گاوهای شیری و در مقادیر بالای سم ممكن است منجر به سقط شود.
    علایم دیگر ZEA التهاب واژن، ترشحات واژنی، عملكرد ضعیف تولیدمثلی و بزرگ شدن غده پستانی در تلیسه است.
    fumonisin
    گروهی از تركیبات هستند كه از fusarium monoliform جدا شده و ساختاری شبیه اسفنگوزین دارند. 6 فومونیسین گزارش شده است: 1FA، 2FA، 1FB، 2FB، 3FB، 4FB.
    در بیشتر حیوانات فومونیسین ها سبب آسیب سیستم ایمنی، كبد، كلیه، كاهش وزن و افزایش نرخ مرگ و میر می شود.
    پیشگیری و درمان
    كنترل رشد كپك و تولید مایكوتوكسین ها برای كارخانه های خوراك دام و دامداری ها بسیار مهم است. كنترل رشد كپك در مواد خوراكی از طریق نگه داشتن مواد در رطوبت پایین، استفاده از تجهیزات تمیز و بازدارنده های رشد كپك است. غلات و سایر مواد خوراكی خشك باید در رطوبتی كمتر از 14 درصد نگهداری شوند. مایكوتوكسین ها با تاخیر در برداشت، بارندگی و آب و هوای سرد افزایش می یابد. غلظت مایكوتوكسین ها در ذرات ریز و دانه های شكسته یا آسیب دیده حداكثر است. پس تمیز كردن می تواند به كاهش غلظت مایكوتوكسین ها كمك كند.
    انبارها باید مواد خوراكی را از باران و سایر منابع آبی حفظ كند. تهویه انبار غلات برای خشك نگه داشتن مواد مهم است. از انبار كردن مواد خوراكی مرطوب در نزدیكی مواد خوراكی خشك باید پرهیز شود. هنگامی كه كپك یا سایر میكروارگانیسم ها رشد می كنند گرمای حاصله باعث فساد می شود. گرما می تواند بسیار شدید باشد به طوری كه سبب احتراق خود به خودی و آتش سوزی شود.
    نفوذ هوا پس از سیلو كردن می تواند به رشد میكروارگانیسم های مقاوم به اسید، افزایش PH و سپس رشد كپك كمك كند. اندازه سیلو باید با اندازه گله مطابقت داشته باشد به گونه ای كه سرعت برداشت روزانه سیلاژ سریع تر از فساد آن است. استفاده از بازدارنده های شیمیایی برای رشد كپك در صنعت خوراك حایز اهمیت است.
    انواع بازدارنده های شیمیایی كپك عبارتند از:
    1- یك یا مجموعه ای از اسیدهای آلی مثل اسید پروپیونیك، سوربیك، بنزونیك و استیك
    2- نمك اسیدهای آلی مثل كلسیم پروپیونات و پتاسیم سوربات
    3- سولفات مس جامد یا مایع
    معمولا ممانعت كننده های اسیدی نسبت به نمك مربوطه فعال ترند.
    برخی مواد خوراكی ممكن است دارای تركیباتی باشند كه برای رشد كپك و تولید مایكوتوكسین ها اثر بازدارندگی داشته باشند. گیاهان دارویی خاص، ادویه ها و روغن های ضروری شامل تركیبات ضدقارچ طبیعی هستند.
    گزارش شده است كه خردل، سیر، پوست درخت دارچین و رازك اثر بازدارندگی بر رشد كپك دارند در حالی كه فلفل،میخك، آویشن و چای سبز فقط اثر بازدارندگی بر تولید سم دارند. همچنین عسل خاصیت ضدقارچی و ضدسمی در برابر A.flavus و A.parasiticus دارد.
    به طور كلی هدف، توصیه اقداماتی برای جلوگیری از سموم قارچی در مواد غذایی انسان و خوراك دام و طیور و محصولات آنها می باشد و اگر قرار باشد وقوع سموم قارچی مهم شناخته شود باید به حداقل ممكن تقلیل یافته و اقدامات پیشگیری و حفاظتی در تمام طول زنجیره غذایی از زمان كاشت در مدت برداشت، عمل آوری تا انبار و عرضه به بازار مورد توجه قرار گیرد.




قابل توجه زنبورداران: استفاده از مكمل های تغذیه ای در فصل بهار هم تعداد بچه ها و زنده مانی را افزایش می دهد هم تولید عسل را


استفاده از مكمل غذایی در تولید و زنده مانی زنبور عسل



نویسنده: اردشیر اشرفی، كارشناس امور دام معاونت بهبود تولیدات دامی ، بهروز خلیلی – كارشناس ارشد فیزیولوژی دام ، مرتضی جعفر اوغلی – عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور اردبیل ، حسین اعزازی، دانشجوی كارشناس ارشد تغذیه دام

تغذیه بهینه و صحیح زنبور عسل برای زنبورداران به لحاظ كسب حداكثر بهره وری از ارزش زیادی برخوردار است كه بر همین اساس موضوع تغذیه زنبور عسل در دهه های اخیر مورد توجه محققین و پژوهشگران قرار گرفته است.
    زنبور عسل برای رشد و نمو و ادامه حیات خود نیاز به مواد مغذی نظیر كربوهیدرات ها، پروتئین ها، چربی ها، ویتامین ها و مواد معدنی دارد. در حالت طبیعی زنبور عسل كربوهیدرات ها را از طریق شهد گل و پروتئین ها و سایر مواد را از طریق گرده گل دریافت می كند. در موارد كمبود گل در طبیعت، نیاز زنبور عسل به كربوهیدرات ها را می توان از طریق تغذیه دستی با شربت شكر تامین كرد، اما برای مدت طولانی (و حتی زمستان گذرانی) نمی تواند به زندگی خود ادامه دهد و در صورتی كه منابع تامین پروتئین و سایر مواد مغذی را در اختیار نداشته باشد اختلالاتی در رشد و نمو غدد زیر حلقی، مومی و زهری ایجاد می شود. همچنین زنده مانی نوزادان كاهش یافته و با كاهش طول عمر زنبورها، از عملكرد اقتصادی پرورش زنبور عسل كاسته می شود. برای تامین مواد غذایی جانشین گرده در فصول و مكان های نامناسب از لحاظ مواد غذایی، پژوهش هایی برای جایگزین كردن جیره های پروتئین به جای گرده صورت گرفته است كه حاكی از موفقیت چشمگیر از لحاظ زنده مانی و عملكرد كندو است. طی دهه های اخیر نتایج تحقیقات زیادی كه در رابطه با نقش تغذیه در پرورش و نگهداری زنبور عسل صورت گرفته است نشان می دهد بین قدرت كندو و تغذیه صحیح همبستگی مثبت وجود دارد و فراهم كردن غذای كندوها باعث بروز هر چه بهتر پتانسیل تولید، گرده افشانی و افزایش جمعیت كندوها شده است. این پژوهش با توجه به شرایط خاص جغرافیایی استان اردبیل و كاستی ها اثر جانشین پروتئین در كندوها، انجام شده است.
    مواد و روش ها
    به منظور بررسی اثرات تغذیه ای پروتئین (كیك پروتئینی) جانشین گرده در مزرعه، از ده كندو به عنوان گروه تیمار و از ده كندو به عنوان گروه شاهد استفاده شد. برای گروه تیمار در طی مراحل آزمایش از كیك پروتئین استفاده شد در حالی كه برای گروه شاهد از مكمل غذایی استفاده نشد. برای تهیه كیك پروتئین در این پژوهش از مخلوط شكر، كنجاله سویا، پروتئین تك یاخته، اكسی تتراساكلین، شیر خشك كم چربی و زرده خشك تخم مرغ، آب، عسل و سركه استفاده شد. تركیبات كیك پروتئین در جدول 1 آمده است. به همراه جیره غذایی فوق برای تغذیه پاییزی و اوایل بهار از مخلوط آب و شكر 1 به 2 و 1 به 1 برای مبارزه با بیماری ها و تحریك ملكه به تخم گذاری استفاده شد. به منظور تعیین زنده مانی كندوها از شمارش تعداد قاب های دارای جمعیت زنبور عسل در هر دو طرف قاب و برای تعیین میزان تولید عسل از طریق وزن عسل تولید شده در هر كندو استفاده شد. آنالیز آماری داده ها با روش t-test از بسته آماری SAS انجام شد.
    جدول 1 ـ تركیبات جیره غذایی آزمایش (مقادیر مورد نیاز برای تهیه كیك 350 گرمی جهت 10 كندو در سه مرحله (اول، دوم و سوم)
    جای جدول
    نتایج اثر تغذیه و مكمل غذایی (كیك پروتئینی) بر تولید عسل و زنده مانی زنبور عسل در جدول 2 آمده است. نتایج پژوهش نشان داد اگر تغذیه ای كیك پروتئینی در گروه تیمار در مقایسه با گروه شاهد بر تولید و زنده مانی معنی دار است (05/0 > P ) میانگین تولید و زنده مانی در گروه تیمار و شاهد به ترتیب 60/6 ± 89/72 در مقابل 08/4 ± 53/51 و 69/0 ± 95/8 در مقابل 33/0 ± 15/5 بود. گروه تیمار در مقایسه با گروه شاهد میزان زنده مانی و تولید عسل را به ترتیب 8/3 قاب و 36/21 كیلوگرم افزایش داده است. (05/0P> ). همبستگی بین زنده مانی و تولید عسل در گروه تیمار 246/0=r و در گروه شاهد 673/0=r بود.
    جدول 2 ـ میانگین (SEM±) اثر كیك پروتئینی بر تولید عسل و زنده مانی كندوی زنبور عسل
    جای جدول
    حروف a،b در هر ردیف مربوط به تفاوت معنی دار (50/0 > p) بین میانگین ها است.
    با توجه به نتایج پژوهش، بالاترین میانگین تولید و زنده مانی با گروه تیمار به دست آمد (50/0 > P) می باشد به طوری كه تیمار كیك پروتئینی میزان تولید و زنده مانی را به ترتیب 36/21 كیلوگرم و 8/3 قاب افزایش داد. ماجا وسكا و همكاران (2005)، با انجام پژوهشی بیان كردند، استفاده از مكمل های تغذیه ای در فصل بهار تعداد بچه ها و زنده مانی كندو را افزایش داد. آنها گزارش كردند، استفاده از مكمل های غذایی باعث بهبود راندمان زنبور عسل در فصول نامناسب سال از لحاظ تغذیه ای می گردد. در پژوهش دیگری، هایس (1984) نتایج استفاده از پودر سویا و پروتئین تك یاخته در فصل بهار را به جای گرده مثبت ارزیابی كرد. علاوه بر این پژوهش ها، محققان زیادی اثر استفاده از مكمل غذایی بر تولید و زنده مانی را گزارش كرده اند. نتایج حاصل از این پژوهش نیز با گزارشات این محققان مطابقت دارد. تغذیه زنبورها با جانشین های مكمل پروتئینی بافت های گوناگون را تحت تاثیر قرار می دهد كه با فراهم كردن اسید آمینه و ویتامین های مورد نیاز تولید و زنده مانی زنبورها در كندو را فراهم می كنند. با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش، استفاده از مكمل پروتئینی برای كندوها توصیه می گردد.
    منابع در دفتر مجله موجود است.

ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره 114


تقلبات شیر و آزمایشات تشخیص آن

تقلبات شیر و آزمایشات تشخیص آن



نویسنده: فاطمه پورابراهیمی Pourebrahimi_f@yahoo.com

شیر تنها ماده شناخته شده در طبیعت است كه می تواند نیاز بدن را به طور كامل و متعادل تامین كند. تركیبات عمده شیر را آب، چربی، پروتئین، لاكتوز (قند شیر)، ویتامین ها و مواد معدنی تشكیل می دهند. به علت هضم آسان، این ماده همواره در رژیم تغذیه ای بیماران قرار داشته و مصرف آن در برنامه غذایی روزانه بیشتر افراد جامعه توصیه می شود.
    تعریف شیر
    ـ مطابق استاندارد شماره 1756: منحصرا به ترشح معمولی و طبیعی پستان اطلاق می شود كه از یك یا چند روش به دست آمده و به آن چیزی اضافه یا از آن چیزی كم نشده است.
    ـ مطابق تعریف كدكس: شیر محصولی است كه از غدد پستانی گاو ماده شیرده، چند روز بعد از زایش خارج می شود، مشروط بر این كه آن گاو سالم باشد، تغذیه آن مناسب باشد، چیزی به شیر اضافه یا كم نشده باشد و حاوی آغوز یا كلستروم نباشد.
    برخی افراد سودجو، برخی مواد میكروب كش، سود، آب اكسیژنه و یا جوش شیرین و... را به شیر اضافه می كنند تا بار میكروبی شیر را پایین بیاورند و شیرشان را به شاخص های دریافت نزدیك كنند. دامداری های صنعتی كمتر اقدام به تقلب می كنند، بیشتر شیرجمع كن ها و دلال های شیر این تقلبات را انجام می دهد. خیلی از شیرهایی كه توسط مسوولین برگشت داده می شود توسط دلالان با قیمت پایین خریداری می شود و آنها با اضافه كردن سود، جوش شیرین و... بار میكروبی آن را به طور مصنوعی پایین می آورند و آن را با قیمت های بالاتر می فروشند. البته در حال حاضر روش های زیادی برای مشخص شدن تقلبات وجود دارد مثلا اگر كسی به شیر جوش شیرین اضافه كند با تست جوش می شود متوجه شد و اگر از تركیبات سوءاستفاده كنند، باعث بالا رفتن نقطه انجماد شیر می شود. البته شناسایی برخی از تقلبات دشوار است. چون در حال حاضر تقلبات مضاعف و گاهی بیشتر صورت می گیرد. طوری كه گاهی حتی با تست جوش نمی شود وجود جوش شیرین را تشخیص داد.
    در این ارتباط به مسوولین بهداشت و اداره استاندارد پیشنهاد می شود كه قانونی وضع كنند كه به مسوولین صنایع غذایی در صنایع و ایستگاه های جمع آوری شیر اجازه دهند كه در صورت فاسد بودن شیر معدوم گردد زیرا در اغلب شیرهای برگشتی تقلبات گوناگون صورت می گیرد كه تشخیص این تقلبات دشوار و گاهی ناممكن است.
    روش های زیادی برای تشخیص تقلبات در شیر شناسایی شده است، كه سعی شده روش هایی كه در این جا شرح داده می شود، ساده و سریع باشد، باشد كه مورد استفاده ی مسوولین قرار گیرد.
    تقلبات در شیر و روش های تشخیص آن 1 ـ مواد خنثی كننده
    مواد خنثی كننده مانند: آب آهك، هیدروكسید سدیم، كربنات سدیم یا بی كربنات سدیم (جوش شیرین) كه به طور كلی ممنوع است به شیر افزوده شود.
    شیر آلوده و فاسد در اثر حرارت لخته شده و تبیل به دو فازمایع و فازدلمه می گردد كه این عمل به علت بالا رفتن مقدار اسیدهای آلی سنتزشده توسط میكروب های آلوده كننده شیر می باشد. برای پوشاندن عیب و فساد شیر، مقداری جوش شیرین به شیر فاسد می افزایند كه موجب خنثی شدن اسیدهای حاصله از میكروب ها شده و به این ترتیب شیر در اثر حررات لخته و دلمه نمی شود و فساد آن مخفی می ماند. در حالی كه سایر مواد مضر حاصل از میكروب ها ممكن است فعال باقی مانده و مصرف شیر آلوده اختلالاتی را به وجود آورد.
    روش تشخیص
    *- تست رزالیك اسید (تست سودا): 5 میلی لیتر شیر را در یك لوله ی آزمایش ریخته و سپس به آن 5 میلی لیتر الكل و 4 تا 5 قطره رزالیك اسید می افزاییم اگر رنگ شیر به زرد متمایل به قرمز تغییر یافت، دلالت بر آن دارد كه در شیر مواد خنثی كننده وجود دارد.
    *- تست جوش: (برای تشخیص وجود جوش شیرین)
    CH3CHOHCOOH+NHCO3
     جوش شیرین اسید لاكتیك
    CH3CHOHCOO_N++H2CO3
     اسید كربنیك لاكتات سدیم
    افزون جوش شیرین به شیر باعث می شود كه با اسید لاكتیك كه اسیدتیه شیر را تشكیل می دهد تركیب شده و نمك و اسید كربنیك ایجاد كند كه ترشیدگی شیر را می پوشاند اما در اثر جوشاندن شیر تقلبی اسید كربنیك تجزیه شده و CO2 خارج می شود.
     در اثر جوشیدن
     H2CO3 H2O+CO2
    
    در نتیجه اسیدیته بعد از جوش افت می كند كه اگر اختلاف اسیدیته قبل و بعد از جوش بیش از یك درجه دورنیك باشد، شیر تقلبی محسوب می شود.
    *-اندازه گیری خاكستر قلیایی: 20 میلی لیتر شیر را در یك كروزه ی چینی ریخته و بر روی حرارت می گذاریم تا آب آن تبخیر شود، سپس آن را در كوره می گذاریم تا بسوزد.خاكستر را در 10 میلی لیتر آب مقطر حل می كنیم. سپس با اسید كلریدریك دسی نرمال (ار. نرمال) در حضور فنل فتالئین به عنوان معرف تیتر می كنیم. اگر حجم مصرفی اسید به 2/1 میلی لیتر رسید، نتیجه می شود كه در شیر مواد خنثی كننده وجود دارد.
    2ـ هیدروژن پراكسید (آب اكسیژنه):
    افزودن آب اكسیژنه به شیر باعث كند شدن رشد باكتری های شیر شده و ترش شدن شیر را به تعویق می اندازد.
    روش تشخیص
    *- 5 میلی لیتر شیر را در لوله ی آزمایش ریخته و به آن 5 قطره پارافنیل دی آمین می افزاییم و سپس آن را به خوبی هم می زنیم، اگر شیر به رنگ آبی تغییر كرد به شیر، هیدروژن پراكسید افزوده شده است.
    *- 1 میلی لیتر از شیر مشكوك و یك میلی لیتر از شیر خام را به یك میلی لیتر محلول گایاكل در یك لوله ی آزمایش ریخته و به خوبی مخلوط می كنیم، در صورتی كه آب اكسیژنه به شیر اضافه شده باشد، در مدت كوتاهی رنگ شیر صورتی می شود.
    3 ـ فرمالین (فرم آلدئید):
    فرمالین جزء مواد بازدارنده ی رشد میكروب ها می باشد كه می تواند شیر را برای مدت طولانی نگه دارد.
    روش تشخیص
    *- 5 میلی لیتر از شیر مشكوك و معادل آن آب را در یك لوله ی آزمایش می ریزیم و 3 تا 4 میلی لیتر اسید سولفوریك غلیظ را به آن اضافه می كنیم. سپس دو قطره كلرور 5/2 درصد به محلول افزوده و پس از مخلوط كردن تا نقطه جوش حرارت می دهیم. ظاهر شدن رنگ بنفش نشان دهنده ی وجود فرمالین در شیر است.
    *- ظهور رنگ بنفش در فاز چربی در روش ژربر می تواند به دلیل افزایش فرمالین به شیر خام باشد.
    4 ـ نشاسته:
    برای این كه شیر رقیق شده به سادگی تشخیص داده نشود، متقلبین مقداری نشاسته به شیر اضافه می كنند، به نحوی كه غلظت آن در حد طبیعی باشد.
    روش تشخیص
    *- 3 میلی لیتر شیر را در لوله ی آزمایش می ریزیم و آن را به طور كامل می جوشانیم، سپس آن را تا دمای اتاق سرد می كنیم. به آن 2 تا 3 قطره محلول ید 1 درصد می افزاییم، تغییر رنگ به آبی نشان دهنده ی وجود نشاسته در شیر است.
    *-در اثر حرارت دادن شیری كه به آن نشاسته اضافه شده، یك لایه ضخیم و صاف ته دیگ تشكیل می شود. در حالی كه شیر طبیعی و سالم متخلخل و نازك است.
    5 ـ نمك
    افزودن نمك به شیر خام به منظور پنهان كردن آب اضافی انجام می شود. افزایش محلول نمك بر ماده ی خشك تاثیر ناچیزی دارد اما نمك باعث كاهش محسوس نقطه ی انجماد خواهد شد و آب اضافی را می پوشاند.
    روش تشخیص
    *- 5 میلی لیتر نیترات نقطه gr/lit 34/1 را با چند قطره كرومات پتاسیم 5 درصد مخلوط نموده و سپس 1 میلی لیتر از نمونه ی شیر مشكوك را به آن اضافه می كنیم. پدیدار شدن رنگ زرد دلیل وجود نمك در شیر است. در صورت ظهور رنگ قهوه ای آجری نمونه فاقد نمك می باشد.
    6 ـ شكر
    افزایش شكر به منظور پنهان كردن آب اضافی و افزایش مواد جامد غیرچربی در شیر می باشد.
    روش تشخیص
    *10 میلی لیتر شیر را در لوله ی آزمایش ریخته و 5 میلی لیتر اسید هیدروكلریك و 1/0 گرم رزورسینول به آن اضافه می كنیم و خوب هم می زنیم. سپس لوله ی آزمایش را به مدت 5 دقیقه در حمام آب جوش قرار می دهیم. ظهور رنگ زرد نشان دهنده ی وجود شكر در شیر است.
    7 ـ اوره
    افزایش اوره به منظور افزایش مواد جامد غیرچربی در شیر می باشد.
    روش تشخیص
    *- 5 میلی لیتر شیر را با 5 میلی لیتر پارادی متیل بنز آلدئید 16 درصد به خوبی مخلوط می كنیم. اگر محلول شروع به زرد شدن كرد پس به نمونه شیر، اوره افزوده شده است.
    *- 5 میلی لیتر شیر را در لوله آزمایش می ریزیم، سپس به آن 2/0 میلی لیتر اوركازا (20 میلی گرم) می افزاییم و در دمای اتاق خوب هم می زنیم. به آن 1/0 میلی لیتر محلول برموتیمول بلو 5/0 درصد می افزاییم حضور رنگ آبی بعد از 10 تا 15 دقیقه نشان دهنده تقلب شیر با اوره است.
    *- دانه ی خشك شده ی سویا را كه حاوی اورئاز است به شیر اضافه می كنیم تا اگر اوره وجود دارد به CO2 و NH3 هیدرولیز شود، و در نتیجه PH شیر افزایش می یابد.
    8 ـ كرومات و بی كرومات پتاسیم:
    در پاره ای از دامداری ها به جای جوش شیرین، مقداری كرومات و بی كرومات پتاسیم به شیر فاسد و ترش اضافه می كنند تا از لخته شدن آن طی فرآیند حرارتی جلوگیری شود.
    روش تشخیص
    *- مقداری از شیر را در لوله ی آزمایش ریخته و 2 قطره نیترات نقره به آن می افزاییم در صورت تشكیل رنگ قرمز خونی، شیر دارای كرومات و بی كرومات پتاسیم است.
    9- اسید سالیسیلیك و اسید بنزوئیك:
    به عنوان نگه دارنده به شیر افزوده می شود.
    روش تشخیص
    *- 5 میلی لیتر شیر را در لوله ی آزمایش ریخته و با اسید سولفوریك غلیظ اسیدی می كنیم، سپس به صورت قطره قطره محلول كلریدفریك 5/0 درصد را می افزاییم و خوب هم می زنیم، پیشرفت رنگ زرد نخودی نشان دهنده ی وجود اسید بنزوئیك و رنگ بنقش نشان دهنده ی حضور اسید سالیسیلیك می باشد.
    *- 10 میلی لیتر شیر را در لوله ی آزمایش ریخته، 5 قطره كلرورفریك 26 درصد افزوده و به خوبی مخلوط می كنیم. در صورتی كه اسید سالیسیلیك در شیر باشد، شیر به رنگ خاكستری با سایه ارغوانی در خواهد آمد.
    10 ـ صابون خردشده
    به عنوان خنثی كننده ی اسیدیته اضافه می شود.
    روش تشخیص
    *- 10 میلی لیتر شیر را در یك لوله ی آزمایش ریخته و با مقدار یكسان آب داغ رقیق می كنیم، سپس 1 تا 2 قطره فنل فتالئین به آن می افزاییم، پیشرفت رنگ بنفش نشان دهنده ی تقلب شیر با صابون است.
    11 ـ دترجنت (باقی مانده مواد پاك كننده و ضدعفونی كننده)
    به عنوان خنثی كننده ی اسیدتیه اضافه می شود.
    روش تشخیص:
    *- 5 میلی لیتر شیر را در یك لوله ی آزمایش می ریزیم و به آن 1/0 میلی لیتر محلول برموكروزول ارغوانی می افزاییم، ظهور رنگ بنفش نشان دهنده ی حضور دترجنت در شیر می باشد. نمونه ی شیر غیرتقلبی رنگ بنفش كم رنگ را نشان می دهد.
    *- با گرفتن اسیدتیه بعد جوش، اگر اختلاف اسیدیته قبل جوش و بعد جوش بیشتر از یك درجه ی دورنیك باشد و اسیدیته بعد جوش بالاتر از اسیدتیه قبل جوش باشد، شیر واجد دترجنت می باشد.
    12- سولفات آمونیوم
    برای افزایش درجه ی لاكتومتر به شیر افزوده می شود.
    روش تشخیص
    *- 5 میلی لیتر شیر داغ را در یك لوله ی آزمایش ریخته و به آن یك اسید مناسب مثل اسید سیتریك می افزاییم، در نتیجه آب پنیر در اثر فیلتر شدن جدا می شود. آب پنیر را در یك لوله ی آزمایش دیگر جمع آوری می كنیم و به آن 5/0 میلی لیتر كلرید باریوم 5 درصد می افزاییم، حضور رسوب نشان دهنده ی حضور سولفات آمونیوم در شیر است.
    13- پودر شیر خشك بدون چربی (شیر بازساخته)
    پودر شیر خشك بدون چربی ممكن است برای افزایش ماده خشك شیر به آن اضافه شده باشد.
    روش تشخیص:
    *اگر در اثر افزودن قطره قطره، اسید نیتریك به نمونه ی شیر، رنگ نارنجی پیشرفت كرد، نشان دهنده ی وجود پودر شیر خشك بدون چربی در شیر است. نمونه ی سالم رنگ زرد را نشان می دهد.
    14 ـ آب پنیر:
    آب پنیر، وزن مخصوص شیر را پایین می آورد.
    روش تشخیص
    *-وزن مخصوص شیری كه آب پنیر به آن اضافه شده باشد در حدود 026/1 تا 028/1 است.
    منابع:
    1-www.dairyforall.com
    2- www.ardalan.id.ir
    3- http://old.tebyan.net
    4 – www.cabi.org
    5- روش های آزمایش شیر و فرآورده های آن، دكتر عباس فرخنده، 1373.


مشكل تغذیه دام در منابع طبیعی / قیمت خرید شیر، قیمت نابودی دامدار است



مشكل تغذیه دام در منابع طبیعی حمید آهنی: مدرس دانشگاه آزاد اسلامی ساوه Ahani1977@gmail.com
   

 مقدمه:
    بیشتر مناطق آب و هوای ایران در دوره طولانی خشكسالی كم كم در حال تغییر یافتن است كه توسط عوامل زیر مشخص شده است:
    1- تخریب بیش از اندازه گیاهان طبیعی
    2- جنگل زدایی
    3- ریشه كن كردن گونه های قابل اشتعال برای سوخت
    4- توسعه غیرقابل كنترل زمین های زراعی به زیان چراگاه ها
    5- تخلیه سریع زمین های زراعی
    6- استفاده از كوددهی برای گرم كردن مانند روستاهای زاگرس
    7- گرسنگی دام ها
    8- فرسایش خاك ها
    9- كمبود آب به وسیله سیل یا بر اثر تبخیر بالا
    10- انقراض مناطق بیابانی و نیمه بیابانی
    این وضعیت رقت آمیز نتیجه بهره برداری بد و غیر قابل كنترل از همه منابع طبیعی توسط رشد جمعیت، فعالیت های كشاورزان و پرورش دام ها است. سطح زندگی عموما پایین و جدال روزانه آنها برای بقا تحت شرایط آب و هوای نامساعد است. مشكلات غذا دادن به دام روستاییان را با بحران روبرو كرده است. حل این مشكل بدون تغییر و اصلاح عمیق به عادت ها و ذهنیت مردم روستایی میسر نیست. به جز مناطق دارای توان زیست محیطی بالا، مناطق دیگر اساسا به فقدان سوخت دچار است كه باعث به عقب افتادن توسعه، تولیدات ویژه، كاهش عملكرد محصول در هكتار و به معرض خطر رساندن منابع طبیعی می شود. هدر رفتن منابع طبیعی سبب كاهش تلاش ها در توسعه تولیدات علوفه ای خارج از مراتع موجود می شود در نتیجه شرایط اقتصادی را تحت تاثیر قرار می دهد.
    اصلاح و احیا مراتع:
    با عملیات اصلاح و احیا می توان وضعیت مراتع را جهت چرای دام بهبود بخشید. سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری با اجرای پروژه های زیر تولید علوفه را با برنامه مدون طرح های مرتعداری افزایش می دهد:
    1- عملیات مكانیكی برای ذخیره نزولات مانند شیارزنی در خطوط تراز (كنتور فارو)، چاله چوله كردن (پیتینگ)، گابیون و بندهای حاكی و ملاتی و ...
    2- عملیات بیولوژیك مانند بذرپاشی، كپه كاری، بوته كاری و ...
    3- توسعه آبیاری و كاربرد سیستمهای پیشرفته آبیاری با راندمان بالا
    4- كودپاشی برای تقویت خاك و افرایش تولید علوفه
    
    
    
    قیمت خرید شیر قیمت نابودی دامداراست
    شیر و فرآورده های لبنی در تامین نیازهای پروتئینی جامعه سهم زیادی را به خود اختصاص می دهد. سرانه مصرف شیر در ایران 90 لیتر و در دنیا 170 لیتر است كه مقایسه این دو رقم تلاش زیادی را در جهت بهبود سرانه مصرف شیر می طلبد. بدیهی است كه افزایش مصرف سرانه شیر مرهون عوامل متعددی از جمله میزان تولید شیرمی باشد و چون هدف نگارنده این مقاله بحث در خصوص قیمت شیر است، الزاما به این موضوع پرداخته می شود.
    طبق قوانین حاكم بر بازار خرید شیر از دامدار باید بر اساس توافق و قراردادی باشد كه هر دو طرف یعنی دامداران و كارخانه های تولید شیر از آن سود ببرند ولی در سالهای اخیر هرگز این توافق منطقی وجود نداشته و این اختلاف از آنجا ناشی می شود كه دامدار با توجه به هزینه های بالای تولید، قیمت خرید شیر توسط كارخانه ها را پایین تر از توجیه اقتصادی خود دانسته و ادامه روند مذكور را باعث استمرار ضرردهی و در نهایت تعطیلی واحدهای خود می دانند. طرح این مشكلات از سوی دامداران در حالی صورت می گیرد كه كارخانه های شیر از عملكرد خود در ارائه قیمت خرید شیر دفاع كرده و در اجرای آن تردیدی به خود راه نمی دهند .
    به راستی در تعیین قیمت خرید شیر آیا وزارت بازرگانی - سازمان حمایت از مصرف كننده - وزارت جهاد كشاورزی – كارخانه های تولید شیر و تمام نهادها و ارگانهایی كه در این مهم دستی بر آتش دارند صحت هزینه های تولیدی كه از طرف دامداران ارائه می شود را می پذیرند ؟
    اگر نقش نهادهای فوق در حد نظارت و تنظیم بازار بوده و تعامل بین دامدار و كارخانه شیر قیمت خرید را مشخص می كند علت اختلاف بین این دو چیست؟ در حقیقت نكته قابل توجه این است كه كارخانه های تولید شیر به هزینه تمام شده ای كه دامدار برای تولید شیر ارائه می دهد اعتماد نداشته و تمایلی برای پذیرش واقعیت از خود نشان نمی دهد یا اینكه برای تعیین قیمت خرید شیر تحلیل متفاوتی نسبت به دامدار دارد و آمار و ارقام خود را صحیح می داند. با نگاهی گذرا به وضعیت كارخانه های تولید شیر و فرآورده های لبنی به خوبی مشخص است كه این واحد ها در سال های اخیر رشد بسیار خوبی را تجربه كرده اند كه به عنوان نمونه می توان به تنوع خوب محصولات لبنی و ارائه خدمات این شركت ها به مشتریان خود اشاره كرد كه صد البته ناشی از عملكرد خوب مدیریت آنها می باشد . اما چگونه است كه طرف مقابل كارخانه شیر (دامداران) روز به روز در حال تضعیف شدن می باشند ! در این كه كارخانه تولید شیر و دامداران باید در كنار هم و نه در مقابل هم باشند كسی شكی ندارد ولی چه كسی پاسخگوی دامدار می تواند باشد ؟ تصور دامدار بر این است كه در این میان فقط كارخانه شیر است كه سود می كند و هم تولید كننده و هم مصرف كننده ضرر می كنند . چون كارخانه شیر را به قیمت پایین از او خریداری كرده و با قیمتی نزدیك به دو برابر قیمت فروش آن را به دست مصرف كننده می رساند !
    شایسته است كه ترتیبی اتخاذ شود تا همه فعالان ودست اندركاران این صنعت با همدلی و همكاری و با یك كار كارشناسی دقیق به روشن شدن نكات مبهم این صنعت اهتمام ورزند .





آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :