تبلیغات
بزرگترین بانک مقالات علوم دامی - مطالب تیر 1388

میزان شیردهی دامهای سنگین در هرمزگان هفت برابر افزایش پیدا کرده است

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان گفت: با اجرای برنامه های زمانبندی شده میزان شیر دهی هر راس از دامهای سنگین دراین استان هفت برابر افزایش پیدا کرده است.
الهیار آقاپور افزود: طی یک دهه گذشته تاکنون با فراهم آوردن امکانات لازم از جمله بهداشت دام، تلقیح مصنوعی و همچنین حذف گاوهای بومی کم شیرده و جایگزینی آنها با دام های دو رگه با تولید شیر بالا به این رقم دست یافته ایم.
وی بیان داشت: در همین راستا طی مدت یاد شده تعداد 17هزار راس دام که درصد بالای آنها را گاوهای دورگه تشکیل می دهند با پرداخت تسهیلات بانکی بین دامداران این استان با محوریت روستاها در اختیار دامداران روستایی قرار گرفته است.
این مقام مسوول بیان داشت: در گذشته اکثریت دامداران روستایی گاوهای بومی با تولید بین دو تا 3کیلوگرم شیر در روز نگهداری می کردند که با اجرای طر حهای یاد شده این میزان به هشت تا 15کیلوگرم رسیده است. معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان با اشاره به گسترش هم زمان دامداری های صنعتی در این استان به خصوص طی چهار سال گذشته تاکنون میزان شیر دهی هر راس دام دراین مجتمع ها را بین 18تا 25کیلوگرم در شبانه روز ذکر کرد.
وی در ادامه به خشکسالی 10ساله در این استان اشاره و تصریح کرد: به همین دلیل تعداد بیشتری از کشاورزان به فعالیت های دامداری روی آورده اند که برای حمایت از آنان طرح ساماندهی دامداری های کوچک با هدف افزایش میزان شیر و گوشت به مورد اجرا گذاشته شده است.
آقا پور تعداد دام های استان را 2 میلیون و 300 هزار راس عنوان کرد و افزود: اجرای طرح ساماندهی دامداری های کوچک روستایی موجب اشتغال در بین روستاییان این استان شده در حالیکه میزان شیر و گوشت نیز ضریب مطلوبی را نشان می دهد.
به گفته وی هم اکنون روزانه بطور متوسط شیر تولیدی دو هزارو 250خانوار روستایی این استان بوسیله مراکز جمع آوری شیر که تعداد آنها به 25 واحد می رسد جمع آوری و تحویل کارخانه های شیر می شود.
وی با اعلام اینکه هر یک از واحدهای جمع آوری شیر در سطح هرمزگان بین 80 تا 90 خانوار روستایی را تحت پوشش خود دارند ابراز داشت: خرید شیر با قیمت مناسب، تامین علوفه با قیمت یارانه ای، معاینه به موقع دامها توسط اکیپ های دامپزشکی و همچنین پرداخت بهای به موقع شیر جمع آوری شده بسیاری از مشکلات دامداران روستایی را بر طرف کرده است.
مهندس آقاپور ضمن تاکید بر این مطلب که تا سال 77 هیچ گونه شیر یارانه ای به استان تعلق نمی گرفت، گفت: با وجود 6 کارخانه فرآوری شیر و 25 مرکز جمع آوری شیر شاهد تولید روزانه 60 تن محصولات لبنی در استان هستیم که روزانه در اختیار هم استانی های عزیز قرار می گیرد.
وی میزان تولید شیر در این استان را 64 هزار تن در سال ذکر کرد و افزود: از سال 77 شاهد پیشرفت چشمگیری در تولید دیگر فرآورده های دامی هستیم طوریکه تولید گوشت قرمز به 11هزارتن ، تولید گوشت سفید به 12 هزار تن و شیر خام نیز به 64 هزار تن افزایش یافته است.
این مقام مسوول یادآور شد: با توجه به فراهم آوردن زیربناها ی لا زم و طر حهای توسعه ای در این بخش ، بر اساس اچشم انداز سال یکهزارو 400 برنامه ریزی شده تا سرانه تولید شیر خام به 64 کیلوگرم، گوشت قرمز به 55 کیلو گرم و گوشت سفید نیزبه 11 کیلو گرم در سال برسد.
در آمارهای منتشره سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان تعداد مرغداری های این استان در حال حاضر 207واحد ذکر شده است.
وی به دستاوردهای طرح ساماندهی دامداریهای کوچک در هرمزگان اشاره و یادآور شد: در راستای تنظیم بازار در تعطیلات نوروزی امسال به رغم خیل عظیم ورود میهمانان نوروزی به این استان 340 تن گوشت در مجتمع بندرلنگه ذبح و به صورت گرم و با قیمت مناسب به بازار عرضه شد طوریکه در این ایام هیچ گوشتی از استان های همجوار وارد این استان نگردید.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان ، مهم ترین اهداف طرح ساماندهی دامداری های کوچک روستایی را اصلاح مجموعه کم تولید به سمت افزایش تولید دانست و افزود: سه الگوی این طرح یعنی اصلاح نژاد، بهسازی جایگاه و تغذیه صحیح نیز تعریف شده است.
مهندس آقاپور اذعان داشت: این طرح در سطح 600 روستا این استان با اعتباری بالغ بر26 میلیارد ریال در حال اجرا است که سه هزارو 712 ر ا س دام سبک و دو هزارو 528 راس دام سنگین را تحت پوشش قرار می دهد.
مهندس آقاپور در خصوص حمایت های دیگر هم عنوان کرد: با خرید علوفه توسط مراکز جمع آوری شیر و احداث سیلوی علوفه، غذای دام جمع آوری و به قیمت ارزان در دسترس دامدارن قرار خواهد گرفت و تاکنون 12 هزار تن کنستانتره یارانه دار بین تولید کنندگان عرضه شده است.
وی افزود: در بخش حمایتی نیز پیش بینی احداث 24 سیلوی خشبی و تخصیص 92 میلیارد ریال تسهیلات بانکی در دستور کار قرار دارد که دراین راستا طی شش ماهه گذشته تاکنون یک هزارو 500 تن جو یارانه ای تحویل دامداران شده است.
به گفته وی با ارایه خدمات رایگان از قبیل خوراندن دارو، واکسیناسیون و سم پاشی در جهت حمایت از طرح تعریف شده امید می رود با اجرای این طرح سرانه تولید شیر از 64 کیلوگرم فعلی به یکصد کیلو در سال برسد.
وی ضمن اشاره به این مطلب که طرح 2 سال به صورت آزمایشی در این استان انجام شده گفت: پس از مطالعه و پایان مرحله آزمایشی از سوی مسوولان استان به معاونت بهبود تولیدات دام وزارتخانه ارسال گردید که به عنوان طرح الگوی کشوری معرفی و جهت اجرا به دیگر استانهای کشور نیز جهت اجرا ابلاغ شده است.


هفتمین نمایشگاه بین المللی دام، طیور و آبزیان
تبریز تخصصی ترین نمایشگاه سال جاری

نویسنده: فرشته شمیران

هفتمین نمایشگاه بین المللی صنعت دام، طیور، آبزیان و صنایع وابسته از 29 خرداد الی اول تیر ماه سال 88 توسط شركت نمایشگاه بین المللی تبریز عضو سازمان جهانی صنعت نمایشگاهی (ufi) و با سازماندهی و همكاری تیم مجری ثبت نام (شركت سان صفا) و حمایت سازمان جهاد كشاورزی، اداره كل دامپزشكی استان آذربایجان شرقی، رسانه ها و مطبوعات تخصصی و با مشاركت تشكل ها و بهره برداران این صنعت در فضایی به وسعت 6850 مترمربع برگزار گردید. در این نمایشگاه بیش از یكصد شركت ایرانی و نمایندگی های شركت های خارجی از كشورهای آلمان، هلند، سوئد، بلژیك و شركت های میهمان از استان های اصفهان، مازندران، گلستان، خراسان رضوی، چهارمحال بختیاری و... حضور داشتند.
    قطعا رویداد مذكور، فرصت مناسبی برای استفاده از ظرفیت های منطقه، جهت بازاریابی كارآمد برای شركت كنندگان، عرضه بیشتر كالا و خدمات در بازارهای محلی و ملی، استفاده از مزیت های رقابتی، تبادل نظر و كسب اطلاعات جدید است.
    خوشبختانه این رویداد از مزیت های چشمگیری برخوردار بود ازجمله این كه نمایشگاه 88 تبریز با ارتقای كیفیت نسبت به دوره های پیش توانسته بود نظر مثبت اكثریت شركت كنندگان و بازدیدكنندگان را به خود جلب كند. این دوره از نمایشگاه با درك موقعیت صنایع مرتبط با موضوع آن توانسته بود مخاطبین از تمامی زیربخش های صنعت دام، طیور، آبزیان و صنایع وابسته به آن را جذب نماید و كاملا در فضایی تخصصی و علمی، با معرفی دستاوردهای نوین و بازدیدكنندگان حرفه ای برگزار گردد.
    اهمیت دیگر این رویداد از این جهت بود كه توانسته بود رویكردی در جهت سیاست های كلان برنامه های توسعه و افزایش سرانه مصرف پروتئین حیوانی را در كشور داشته باشد.
    حضور پررونق اداره كل دامپزشكی استان آذربایجان شرقی و نظارت تمام وقت جناب آقای دكتر محمدیان و معاونین محترم امور دام سازمان جهاد كشاورزی استان، كمك موثری نموده بود تا علاوه بر توسعه روابط مسوولین با تولیدكنندگان، به درددل ها و چالش های موجود در بخش تولید و بازرگانی صنعت توجه بیشتری شود و به راه حل های عملی برای حل مشكلات دسترسی پیدا كنیم. ضمنا آقای دكتر محمدیان به همراه مدیر روابط عمومی دامپزشكی استان طی نشست ها و جلسات با شركت كنندگان به سوالات و مشكلات آنها پاسخ دادند.
    همچنین حضور ریاست محترم سازمان جهاد كشاورزی استان، جناب آقای مهندس شفاعت همراه با معاونین امور دام و صنایع تبدیلی در این نمایشگاه موید همكاری بین بخش دولتی و بخش خصوصی می باشد.
    نظرسنجی ها از نگاه اقتصادی و تجاری به این نمایشگاه حاكی از این بود كه:
    الف- فروش محصولات و مواد اولیه در فرآیند تولیدات فرآورده های طیور و آبزیان مبتنی بر خلاقیت های فردی و گروهی هر شركت بوده و به عنوان سنتی ترین روش فروش، برای بسیاری از كالاها، حرف اول را می زند كه با حضور در نمایشگاه های تخصصی بستر آن فراهم می شود.
    ب- در فرصت های نمایشگاهی فقط فروش كالا مطرح نیست بلكه ارایه راه حل ها و اطلاعات به مخاطبین و مشتریان و آشنایی با مشكلات مصرف كنندگان نیز موردنظر است.
    نمایشگاه به عنوان یك رسانه كارآمد در توسعه روابط تجاری جهت معرفی مهارت های نوین اعضای تیمی است كه یك شركت آن را جهت خدمت رسانی در غرفه نمایشگاهی خود انتخاب و مستقر كرده و فرصتی را برای آموزش مهارت های توسعه شخصی كاركنان در رویارویی با مشتریان خود نیز فراهم می كند.


پیشنهاد صادرات با درآمدی بیش از زعفران
44 نوع حشره خوراكی

حشرات خوراكی یكی از تركیبات اصلی غذاها، در كشورهای مختلف به شمار می آیند. در برخی مناطق ملخ، موریانه، عقرب، كرم، سنجاقك، آخوندك، پروانه، سوسك و ... می خورند . برخی از مردم آنقدر با علاقه این حشرات را میل می كنند كه حتی در كنار غذاهای دیگر هم از این گروه جانوری به عنوان چاشنی استفاده نموده و معتقدند یك غذای خوشمزه حرف اول را می زند
     .
    جمعیت شناسان و خوردن حشرات
    
    افزایش سریع جمعیت انسانی، زنگ خطری است كه هشدار قحطی و فقر در آینده را می دهد. عده ای از متخصصین علم تغذیه، جامعه شناسی و... معتقدند «منطقی ترین راه برای تامین نیازهای غذایی بشر خصوصاً در كشورهای محروم، استفاده از تمام امكانات و منابع غذایی موجود است. این محققین حتی به وجود مزارعی برای پرورش حشرات خوراكی هم اشاره دارند و به دلایل بسیاری این كار را عاقلانه تر از پرورش دام می دانند:
     - نخست آنكه این جانوران برای رشد و تولید مثل به مواد غذایی زیادی نیاز ندارند (حجم غذای گاو را با كرم مقایسه كنید).
    - دوم اینكه برای رشد و پرورش این موجودات فضای زیادی لازم نیست. (محل زندگی و فضای اشغال شده توسط یك گوسفند و موریانه تا چه حد قابل مقایسه هستند؟)
     - سرعت تخم ریزی و رشد حشرات به هیچ عنوان با زاد و ولد پستانداران و پرندگان تامین كننده غذای انسان قابل مقایسه نیست (رشد یك بره را با تعداد تخم ها و سرعت رشد در سوسك مقایسه كنید(.
    - این گروه از جانوران به تعداد فراوان و گونه های مختلف در دسترس بشر هستند.
    - و با كمال تعجب عده ای معتقدند بسیار بسیار خوشمزه تر از گوشت حیواناتی چون مرغ، ماهی، گوساله و گوسفند است.
    
    ارزش غذایی حشرات
     بر اساس گزارشهای جهانی غذادر حال حاضر ۴۴ نوع حشره خوراكی در جهان استفاده می شود. منابع غنی پروتئین، روی و آهن و ویتامین و املاح محسوب و این گروه با داشتن پتاسیم، كلسیم، منیزیم، روی و آهن و
    ویتامین B منبع با ارزشی به حساب می آیند. در حال حاضر در برخی مناطق آفریقایی برای مبارزه كمبود با ویتامین B سوء تغذیه كودكان، از نوعی كرم خوراكی خشك شده آرد تهیه و به غذا افزوده می شود. همچنین از آرد ذكر شده برای تغذیه زنان باردار یا بیمار و همچنین كسانی كه كم خونی دارند (به جهت میزان بالای آهن، كلسیم و پروتئین) استفاده می شود.به طور كلی حشرات از نظر میزان انرژی در مقایسه با سویا، ذرت، عدس، گوشت و حبوبات منبع مناسب تری هستند.
    یك غذای اشرافی
    - در بعضی مناطق دنیا، برخی حشرات بسیار گران هستند. مثلاً در هندوستان غذایی كه از كرم ابریشم تهیه می شود گران تر از ابریشم تولیدی توسط كرم است.
    - در برخی رستوران های مكزیك یك پرس لارو پروانه بسیار گران است.
    - مصرف كنندگان چینی فقط سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برای خوردن نوعی مورچه هزینه می كنند.
    - كنسروهای گران قیمتی از حشرات در برخی كشورها مانند مكزیك و ژاپن تهیه و صادر می شود.
    
    حشرات در كشورهای مختلف
    در بسیاری از نقاط دنیا به این مخلوقات كوچك به عنوان منبع با ارزش نگاه می شود. آفریقایی ها كرم، ملخ، موریانه و مورچه را منبع غنی از پروتئین می دانند. ژاپنی ها به پرورش كرم ابریشم به عنوان یك منبع غذایی توجه دارند و مكزیكی ها، سال های سال است كه حشره می خورند. پسران در این كشور از شكار ملخ ها لذت می برند، به سوسك های درختی مانند یك هله هوله نگاه می كنند (خوراكی مشابه چیپس یا پفك و...) و با حشرات آبی، غذایی خوش عطر و بو به همراه پیاز و سیر و فلفل و قارچ می پزند و تخم نوعی مورچه قرمز رنگ را در سالاد مخصوص می ریزند و با لذت می خورند! آنها از پروانه های كوچكی كه در اطراف شعله آتش به زمین می افتند به همراه نمك نوعی چیپس تهیه می كنند كه ۱۰۰ گرم آن حاوی ۶۰-۳۷ گرم پروتئین و ۳۳-۴ گرم چربی است (پروتئین و چربی معادل با ۱۰۰ گرم گوشت قرمز) حتی برخی حشراتی كه مصرف می كنند كلسیم و فسفری معادل با تخم اردك دارند.
    - در الجزایر بومیان یك منطقه از این كشور از پخت ملخ در آب نمك و خشك كردن آن در آفتاب خوراكی خوشمزه تهیه می كنند.
    
    - ژاپنی ها چندین نوع غذا از حشرات تهیه می كنند كه لیست برخی از آنها كه در رستوران های این كشور یافت می شود عبارتند از :
    
     لارو زنبور معمولی _ Hachi-no-ko
    لارو حشرات آبی _ zaza-mushi
    
    ملخ سرخ شده مزارع برنج - inago
    
    جیرجیرك سرخ شده - semi
    
    پروانه ابریشم سرخ شده - sangi
    
    - مردم نیجریه و غرب آفریقا نیز از جیرجیرك، بید، ملخ، كرم و لارو شپش درختی و سوسك برای تهیه غذا استفاده می كنند. آن را زیر منبع نور یك كاسه آب قرار می دهند و حشراتی كه به دور نور پرواز می كنند و سپس داخل آب می افتند را جمع كرده برای تهیه غذا استفاده می كنند و معتقدند ملكه حشرات از سایر افراد گروه خوشمزه تر است. آنها جیرجیرك ها را از تونل های خاكی جمع می كنند و سپس بر روی آتش سرخ كرده اجزای اضافی داخل شكم آنها را بیرون كشیده و سپس می خورند. ملخ ها را نیز مانند جیرجیرك می خورند، گرچه برخی از كشاورزان این منطقه ملخ را خام می خورند. در برخی نقاط این كشور از نوعی كرم درختی هم پس از خشك شدن برای تهیه سوپ سبزیجات استفاده می كنند و با كمال تعجب لارو سوسك را نیز از آشغال ها، زباله ها، فاضلاب یا كود می گیرند و پس از جدا كردن قسمت پایین شكم كه روده هاست، سوسك را می شویند و آن را كاملاً سرخ كرده و می خورند. البته خیلی از آنها این غذا را به علت آنكه از نقاط كثیفی تهیه می شود نمی خورند.
    - تایلندی ها از زنبور عسل، حشرات آبی، مورچه، ملخ و آخوندك می خورند.
    - مردم اندونزی هم از طرفداران سرسخت سنجاقك ها هستند و غذای لذیذی را با آن تهیه می كنند. از زبان كسانی كه حشره خورده اند بشنوید كه:
    - بید سرخ شده طعم «بادام» می دهد.
    - حشرات آبی مزه نعناع دارند.
    - نوعی از مورچه های برگ خور طعم «گردو» دارند.
    - و نوعی دیگر از مورچه مزه هندوانه می دهد.
    - پیله كرم ابریشم مزه ای شیرین و خامه ای دارد.
    -حشراتی كه بخشهای رنگارنگی دارند اغلب طعم نامطبوعی دارند و سمی هستند.
    -حشرات تیره تر كمتر سمی هستند (البته قانون كلی نیست) و البته خوشمزه تر.
    نكات مهم در استفاده از حشرات
    
    نخست باید دانست كه ۴۴ نوع حشره ذكر شده كه خوراكی شناخته شده اند را می توان با اطمینان خورد . و باید در پخت آنها بال و پوشش سخت موجود روی بدنشان و همچنین روده ها را جدا كرد و بیرون ریخت و پس از پخت ،آنها را به شكل تند با انواع چاشنی ها و ادویه جات استفاده كرد و فراموش نكرد مصرف برخی حشرات به شكل خام به دلیل داشتن «اسید هیدروسیانیك» كه سمی است، بسیار خطرناك است و مصرف این حشرات به شكل خام و به میزان زیاد عوارضی چون ضعف، استفراغ، عدم (هوشیاری و حتی مرگ را به همراه دارد البته این ماده خطرناك به راحتی با حرارت از بین می رود).
    آیا می دانید كه:
    - ارزش غذایی یك كنسرو قارچ معادل ۲۴ كرم كوچك است.
    - ارزش غذایی كلم بروكلی یخ زده (با آن میزان فایده) كمتر از ۵۰۰ شته است.
    - حشره خورها می گویند، حشره ها هم اگر تازه مصرف شوند، خوشمزه تر از نوع كنسرو شده و یخ زده هستند.
    - ژاپنی ها بچه زنبورها را به همراه سسی مخصوص و همچنین نوزاد ملخ و كرم ابریشم را كنسرو می كنند.
    - در برخی از كشورها به كمك علم ژنتیك دست به پرورش ملخ هایی درشت تر زده اند و امیدوارند روزی نرسد كه برای شكار این ملخ ها از اسلحه استفاده كنند.
    - از برخی حشرات به عنوان دارو هم استفاده می كنند.
    و خلاصه اینكه خیلی ها حشرات را ماده ای غذایی با پروتئین بالا، چربی پایین و املاح و ویتامین فراوان و مزه ای متنوع می دانند.
    و حالا اگر از بخش تغذیه انسان از حشرات بگذریم ما میتوانیم با تولید حشرات برای خوراك دامها اقدام نماییم در بسیاری از كشورها برای تغذیه دامها و حیوانات خانگی و ابزیان مخصوصا ابزیان زینتی از پودر حشره استفاده كرد زیرا سرشار از انزیم و پروتئینهای مفید می باشد وچرا كشور ما به علت عدم دستیابی به تكنولوژی پرورش حشرات نتواند گونه های در حال انقراض كشور مثل هوبره را در داخل كشور تكثیر مصنوعی نمود.
    پرورش حشره در ایران
     ایران كشوری است كه نعمتهای زیادی در ان است ولی ما قدر ان را نمی دانیم هم اكنون ملخ مراكشی و یا دیگر نژادهای ملخ كه در حال حاضر به عنوان یك افت محصوب می شود جزو غذاهای گران امریكایی ها و اروپایی ها حساب می شود، پرورش ملخ به صورت صنعتی در تركیه تبدیل شده است.
    
    بهای هر وعده غذایی كه با ملخ پخت می شود در اروپا و آسیا بین بیست تا پنجاه دلار است.
    از ملخ های صادراتی تركیه همچنین به عنوان غذای پرندگان و حیوانات خانگی استفاده می شود.
    بهای هر ملخ پرورشی بین سه تا هفت سنت است.
    
    پرورش دهندگان ملخ در تركیه به منظور تامین غذای مورد نیاز ملخ ها ، مزارع ذرت، گندم و جو ایجاد كرده اند.
    از پانصد نوع ملخ در جهان، نوعی كه در صحرای مصر زندگی می كند در تركیه پرورش داده می شود.
    آلمان، اتریش، هلند، سوئیس و فرانسه اصلی ترین مشتریان ملخ زنده هستند
    تركیه كشور همسایه ما كه كشور مسلمانی است جزو بزرگترین صادر كنندگان ملخ دنیا میباشد ودر صورتی كه تقریبا هیچ مصرف داخلی ندارد می بینیم قطبی از این صنعت درامده است . و با توجه به رهنمود مقام معظم رهبری و نام گذاری امسال به نام سال اصلاح الگوی مصرف ما نیز باید در بخش كشاورزی از این رهنمود استفاده كرده و از منابع بلااستفاده كشور استفاده كرده و باعث پیشرفت و ارز اوری كشور بشویم به امید ایرانی موفق و سر افراز انشا الله در شماره بعدی در مورد پرورش ملخ توضیح بیشتری داده خواهد شد


غذایی مخصوص برای ماهیان خاویاری

غذایی مخصوص برای ماهیان خاویاری

نویسنده: رفیعی

چندی پیش خبری با عنوان فرمول تولید غذای ماهیان خاویاری در كشور به ثبت رسید، از رسانه های كشور اعلام گردید.
    پیرامون این خبر با دكتر محمود حافظیه، مدیر گروه تغذیه و غذای زنده ی بخش آبزی پروری موسسه تحقیقات شیلات ایران صحبت كردیم.
    وی در این باره گفت: چیزی حدود 10 سال است كه در زمینه ی فرمولاسیون خاص غذای ماهیان خاویاری تحقیق شده است، تا اینكه امروز ما شاهد به ثمر رسیدن آن بودیم.
    وی درباره ی غذایی كه امروز مورد استفاده ی ماهیان خاویاری قرار می گیرد افزود: غذایی كه به این ماهیان تا امروز داده می شد تخصصی نبوده و با غذای سایر آبزیان تفاوت زیادی ندارد و گاها به صورت دستی تهیه می گردد.
    از دكتر حافظیه علت توجه به غذای ماهیان خاویاری را جویا شدیم، وی عنوان كرد: مدتی است كه بخش خصوصی كشور به تولید ماهیان خاویاری توجه بیشتری نشان داده و این در حالی است كه موضوع پرورش این ماهیان در خارج از كشور از رونق خاصی برخوردار است.
    مدیر گروه تغذیه و غذای زنده ی بخش آبزی پروری موسسه تحقیقات شیلات ایران ادامه داد: نوع فرمولاسیون غذای این ماهیان برای گونه های مختلف و مراحل مختلف باروری و زندگی شان متفاوت است.
    حافظیه افزود: ما روی 5 گونه ماهی خاویاری كار كردیم كه به دلیل رشد بالا و میزان در دسترس بودن فیل ماهی و تاس ماهی ایران بیشتر مورد بررسی قرار گرفتند و فرمولاسیون ارایه شده مربوط به این دو گونه می باشند.
    او اضافه كرد كه این طرح در واحد فروش دانش فنی قرار گرفته است و بر مبنای دستور وزارتخانه ما موظفیم این اطلاعات را در اختیار متقاضیان قرار دهیم.
    حافظیه اشاره كرد كه موضوع به كارخانه های تولید غذای ماهی اعلام شده است توضیح درباره فواید و مزایای فرمولاسیون این طرح برای آنها ارایه گردیده است.
    مدیر گروه تغذیه و غذای زنده ی بخش آبزی پروری موسسه تحقیقات شیلات ایران اضافه كرد: اگر كارخانه ای دست به تولید این غذا بزند در مرحله ی اول ما نظارت خواهیم داشت. بحث صادرات این غذای تولیدی نیز از نقاط عطف این طرح می باشد كه كارخانه داران با استقبال دیگر كشورها مواجه خواهند شد.
    وی با اشاره به این موضوع كه طرح فرمولاسیون غذای ماهیان خاویاری دو جنبه كیفی و كمی پرورش این آبزی را در نظر دارد ادامه داد: ما حتی فكر كرده ایم كه اگر پرورش دهندگان ماهیان خاویاری بخواهند گوشت و میزان باروری این حیوان را افزایش دهند از چه فرمولی استفاده نمایند.
    در انتها موسسه تحقیقات شیلات ایران آمادگی خود را برای فروش این طرح به كارخانه داران تولید غذای آبزیان اعلام و از آنها دعوت كرد تا برای یافتن آگاهی و اطلاعات كلی به این موسسه مراجعه نمایند.


استرس گرمایی و تاثیر آن بر میزان تولید و رفتار و تولید مثل گاوها

نویسنده: با مدیریت دكتر فرهودی مقدم عضو هیات علمی دانشگاه آزاد واحد كرج

به طور معمول زمانی كه دمای هوا رو به افزایش می باشد بدن گاوها در طول مدت 2 تا 7 هفته خود را با شرایط مطابقت داده و در این هنگام تبخیر از سطح بدن مكانیسم اصلی دفاع در برابر این گرما و افزایش دما می باشد. این تبخیر می تواند به وسیله انسان با ایجاد بادهای خنك به وسیله كولرها و یا به وسیله فیزیولوژی طبیعی بدن حیوان از طریق افزایش تعداد تنفس و یا افزایش میزان فعالیت غدد عرق ایجاد شود. زمانی كه دمای هوا به طور ناگهانی و یا بیشتر از سطح تحمل بدن حیوان بالا می رود، هموستازی بدن تعادل خود را از دست داده و كاهش اشتها و تولید و كاهش تولید مثل و حتی مرگ را به همراه دارد.
    استرس گرمایی یكی از مشكلات عدیده ای است كه دامداران خصوصاً، دامدارانی كه در مناطق گرمسیر حضور دارند با آن مواجه هستند.
    برای كنترل این معضل و به حداقل رساندن آن روش های مختلفی موجود می باشد كه در دو بخش كنترل استرس گرمایی كه باعث كاهش تولید شیر می شود و كنترل استرس گرمایی كه باعث كاهش تولید مثل می شود بحث خواهد شد:
     1- روش های كنترل استرس گرمایی برای بهبود تولید شیر و مبارزه با كاهش آن:
    2- از نكات ابتدایی و اصلی مبارزه با استرس گرمایی این است كه دامدار بتواند خصوصیات رفتاری دام های خود را در مواجهه با استرس گرمایی تشخیص به موقع داده و نسبت به كنترل آن اقدام كند، اعمالی مثل بی حالی و سستی و فرار از آفتاب و خوابیدن بیش از حد در ابتدای امر به دامدار كمك خواهد كرد؛ همچنین در چنین شرایطی دامدار باید نسبت به تغذیه دام های خود دقت كافی مبذول كند تا با تغذیه نادرست و بیش از حد و افزایش متابولیسم بدن، حیوان در گرمای زیاد خسارت جبران ناپذیر به خود وارد نكند ـ در دسترس بودن آب مناسب از دیگر عوامل مفید می باشد ـ در مورد دانستن وضعیت گاو كه عنوان شد به وسیله دامدار باید مدنظر قرار گیرد. تفاوت نژاد بین گاوها بسیار مهم می باشد ـ چون در بعضی نژادها به علت تفاوت در میزان متابولیسم بدن و میزان آب و غذای موردنیاز و میزان عرق و لایه بندی و رنگ آنها، نسبت به نژادهای دیگر مقاومت بهتر است. مثلا نژاد بوس تاروس مقاومت فوق العاده ای دارد ـ اما بهترین راه حل برای كنترل استرس گرمایی ایجاد سایه در محل دامداری می باشد ـ خصوصا در زمانی كه این سایه در محل غذا خوری و آبخوری حیوان وجود داشته باشد، حیوان در زمان خوردن غذا، كمتر آزار دیده و در نتیجه این منجر به افزایش میزان تولید می شود. ایجاد سایه و سایه بان در محل استراحت و غذاخوری حیوان باعث كاهش حداقل 30% از میزان استرس گرمایی به حیوان می شود.
    3- روش های كنترل استرس گرمایی برای بهبود وضعیت تولید مثلی حیوان:
    در زمان مواجهه با استرس گرمایی میزان باروری دام كم می شود. دلیل این است كه دوره استرس و فحلی حیوان كوتاه شده و تشكیل فولیكول در آنها در زمان های مختلف بوده و متغیر می باشد و همچنین در تشكیل رویان در آن ها نقصان به وجود می آید ـ در گزارش های مختلف آمده است كه در حدود 60 تا 66% كاهش داشته است ـ همچنین اثرات منفی استرس گرمایی در دمای  44 C در زمان  40 C بعد از تلقیح تشخیص داده شده است. از راه های مناسب برای جلوگیری از كاهش تولید مثل همان روش ایجاد سایه و همچنین خشك كردن محیط در زمان تلقیح مصنوعی می باشد كه كمك شایانی به كنترل این وضعیت خواهد كرد. روش مفید دیگر كه بسیار پاسخ های مثبتی داده هم زمانی فحلی و ایجاد هم زمانی در گاو ها بوده كه نشان داده شده است در تابستان در گاوهایی كه به صورت هم زمان فحل و تلقیح شده اند نسبت به گاوهایی كه جداگانه فحل یابی شده اند درصد موفقیت بیشتری در باروری داشته اند چون فحل یابی به صورت انفرادی در تابستان با كوتاه شدن دوره فحلی مشكل می باشد.
    از روش های مفید دیگر برای ما القاء cl ضمیمه crossbrecding می باشد.
    هر كدام از این تكنیك ها و روش ها، اثرات خاص خود را دارا بوده و با توجه به ارزش اقتصادی و شرایط موجود دامداران می توانند برای بهبود میزان تولید مثل و تولید شیر خود از آنها استفاده كنند.


كنترل HACCP در كارخانجات خوراك دام و راهبردهای كاهش عوامل بیماری زا

نویسنده: مزدك صلواتی، علی ملك شاهی مقدم، فرشته قاضی سعیدی، سپیده عباس زاده

دانشجویان سال ششم دكترای دامپزشكی دانشگاه تهران
    از مدتها پیش این مسئله مشخص شده است كه كیفیت تولید و حمل و نقل خوراك دام و طیور، در موفقیت فعالیت های تولیدی كاملا موثر است.همچنین باید گفت كه عوامل آلوده كننده خصوصا در موقعیتهای تولیدی و تجاری بیشتر از طریق طیور یا غذای آلوده منتقل می شوند،در حالی كه اغلب محققین روی انتقال آلودگی از طریق دستگاه هچری (Hatchery ) كار نموده اند. به علاوه تعدادی نیز روی انتقال آلودگی از طریق خوراك فعالیت داشته اند. به همین دلیل بررسی این موضوع جهت كاهش عوامل بیماری زا ، حیاتی به نظر می رسد.
    اصول كنترل آلودگی در كارخانجات خوراك دام:
    بر اساس تحقیقات انجام شده اصول كنترل آلودگی در كارخانجات خوراك دام شامل موارد زیر می باشد:
    1) دور نگهداشتن خوراك از آلودگی
    2)جلوگیری از تكثیر میكرو ارگانیسم ها در خوراك
    3) از بین بردن آلودگی در میكرو ارگانیسم ها و جلوگیری از آلودگی مجدد
    از بین بردن اغلب میكرو ارگانیسم ها در خوراك دام نیازمند پاكسازی طولانی مدت می باشد. این پاكسازی ها باعث صدمه زدن به ارزش غذایی خوراك شده و سبب هزینه بالایی نیز می گردد. بنابراین در حقیقت هر كدام از این مراحل كنترلی باید در ارتباط با هم و به دنبال یكدیگر اجرا شوند.
    طرح اصلی هماهنگی استراتژی های كنترلی:
    اولین مرحله در طرح های كنترل آلودگی، ایجاد یك نمودار مشخص در هر كارخانه تولید كننده می با شد كه نشان دهنده جریان مولد اولیه و خروج خوراك نهایی از آن تاسیسات باشد. هر یك از تاسیسات دارای نمودار، مولد منحصر به فرد خوراك می باشد. این نمودار قابل تعمیم به بقیه كارخانه ها نیست و در حقیقت تنها نموداری قابل اطمینان و ارزشمند است كه نشان دهنده خروجی و ورودی آن تاسیسات. تهیه یك نمودار دقیق كمك بسیار بزرگی به هنگام شیوع آلودگی در یك كارخانه می نماید و سبب می شود نسبت به حدت آلودگی احاطه كامل داشته باشیم.
    
    
    
    مراحل پاكسازی آلودگی در خوراك:
    به نظر می رسد انتظار كنترل آلودگی در یك كارخانه خوراك دام، بدون كنترل موجودات و آفات عامل انتقال آلودگی در اطراف كارخانه انتظاری كاملا بیهوده باشد. حضور عوامل بیماری زا در مدفوع جوندگان كاملا به اثبات رسیده است. همچنین تحقیقات نشان می دهد، در یك بررسی انجام گرفته روی پرندگان وحشی اطراف كارخانجات تولید خوراك (با نمونه گیری های محدود از مدفوع پرندگان )، در 25% از موارد باكتری سالمونلا جدا شده است. بنابراین منطقی به نظر نمی رسد با وجود مخازنی همانند جوندگان و پرندگان، بتوان كاملا سالمونلا را از خوراك دام حذف نمود. هنگام جمع آوری اطلاعات در خصوص وضعیت پاتوژن های محیط كارخانجات تولید خوراك دام، مهم ترین مسئله مطرح شده، نمونه گیری است. قطعا جمع آوری نمونه های مناسب و كافی كه نماینده محموله یا Batch مورد نظر باشند، امر بسیار پر اهمیتی است. علاوه بر نمونه گیری از محموله های خوراك، هرگز نباید آلودگی با منشا انسانی (Iatrogenic ) را نیز فراموش نمود. در بررسی انجام شده در یك كارخانه تولید خوراك دام كه نمونه گیری توسط دو گروه از افراد انجام شده بود، نتایج بسیار جالبی گزارش شده است. در نمونه گیری از محل های یكسان، پرسنل خود كارخانه در مجموع 75/43% آلودگی را گزارش كردند، در صورتی كه محققین در بررسی خود با نمونه برداری از همان محل ها 32/7% آلودگی را در مجموع گزارش نمودند.( جدول شماره 1)
    جدول شماره 1:نمونه گیری در خصوص باكتری سالمونلا از یك كارخانه ی خوراك دام
    
    
    این مسئله نشان می دهد، اگر بخواهیم ارزیابی درستی از میزان آلودگی داشته باشیم باید نمونه گیری با روشی كاملا صحیح و علمی انجام شود. یكی از روش هایی كه جهت جلوگیری از آلودگی با منشاء انسانی استفاده می شود، آموزش پرسنل است، بدین صورت كه با لیوان های یكبار مصرف بدون اینكه به نمونه دست بزنند نمونه را برداشت كرده و لیوانها را داخل كیسه دسته بندی نموده و به آزمایشگاه بفرستند. وقتی لیوان ها همیشه داخل كیسه باشند و نمونه گیری با احتیاط بیشتری انجام شود، تقریبا می توان مطمئن بود كه آلودگی با منشا انسانی به حداقل می رسد. از دیگر مزیت های این روش این است كه اصولا در تمام دنیا لیوان یكبار مصرف در خیلی از فروشگاه ها حتی در دور افتاده ترین نقاط قابل تهیه كردن می باشد و هزینه زیادی نیز نخواهد داشت. نكته ای كه در این ارتباط به پرسنل باید گوشزد كنیم این است كه هر لیوانی را كه از بسته بندی خارج می كنند تنها یكبار مصرف نمایند و اگر نتوانستند با همان تماس اول نمونه را تهیه كنند، لیوان را دور انداخته و با لیوان دیگری نمونه بگیرند. هرگز نباید لیوان ها بیش از یكبار برای گرفتن نمونه استفاده شوند، چون هر تماسی معادل با افزودن بر بار میكروبی نمونه می باشد. در خوراك تهیه شده، مواد اولیه مهمترین منبع آلودگی است. در یك بررسی مختصر، میزان آلودگی مواد اولیه به سالمونلا بصورت كلی اندازه گیری شده، كه به شرح زیر می باشد: ( جدول شماره 2 )
    جدول شماره 2:بررسی سالمونلا در مواد اولیه خوراك دام
    اطلاعات مربوط به این جدول نشان می دهد ، عوامل پاتوژن از تمامی مواد اولیه ارگانیك قابل جداسازی هستند. این مسئله بر این موضوع تاكید می كند كه جهت كنترل آلودگی های خوراك دام باید به آلودگی مواد اولیه نیز توجه نمود.
    عوامل موثر بر رشد و تكثیرمیكرو ارگانیسم ها در خوراك دام:
    1)گرد وغبار
    2)رطوبت
    3)عمر خوراك
    گرد وغبار، رطوبت و عمر خوراك جهت درجه بندی آلودگی ، بسیار حائز اهمیت هستند. بر اساس مطالعات انجام گرفته، گرد و غبار ارتباط وسیعی با آلودگی مواد غذایی در كارخانه دارد و رطوبت نیز به عنوان عامل مشوق موجب تسریع رشد میكرو ارگانیسم ها می شود. مواد اولیه تشكیل دهنده خوراك دام از نظر رطوبت با محیط اطراف خود در تبادل هستند.این مسئله بدین معنی است كه بر حسب شرایط با گذر زمان، این مواد یا رطوبت خود را از دست داده و یا از محیط رطوبت دریافت خواهند كرد. در ارتفاعات كم و درجه حرارت پایین، معمولا رطوبت نسبی محیط بیشتر است. ولی بین حرارت و رطوبت نسبی رابطه معكوسی برقرار است. به همین دلیل در مناطق مرطوب و خنك، مانایی رطوبت خیلی بیشتر از مناطق گرمسیری می باشد. مایكوتوكسین ها مثل آفلاتوكسین، از جمله سمومی هستند كه در صورت رشد قارچ تولید می شوند. به همین دلیل حضور مایكوتوكسین در خوراك دام، نشان دهنده رشد قارچ در خوراك یا مواد اولیه می باشد. باید توجه نمود كه حضور مایكوتوكسین همراه با حضور قارچ، الزامی نیست. بلكه حضور مایكوتوكسین صرفا نشان دهنده مرحله ای از رشد قارچ است. بر اساس تحقیقات انجام شده، بین آلودگی قارچی خوراك و غلظت مایكوتوكسین ها رابطه مستقیم وجود دارد. علاوه بر این، عمر خوراك در شمارش نهایی میكروب ها نیز موثر است. Total Count=TC )) هر نقطه ای از مراحل تهیه خوراك در كارخانه كه موجب افزودن رطوبت یا گرد و غبار و حرارت دادن به ماده غذایی شود و باعث گردد برای مدت طولانی ماده غذایی در جایی ثابت بماند، باید به عنوان یك نقطه بحرانی كنترل مورد بررسی قرار گیرد. از این نقاط بحرانی می توان به زیرزمین، انبار غلات و پایه های بالابرها اشاره نمود.
    نقاط بحرانی مشخص در كارخانه:
    1)بالابرها: بیشتر برای جابه جا كردن مواد اولیه استفاده می شوند و در تمام كارخانه ها حداقل یك عدد از آنها وجود دارد.
    الف) قسمت بالایی یا سر ب) بدنه ج) مخزن پایه
    مواد در قسمت مخزن پایه بارگیری می شوند و به سمت بدنه بالا برده می شوند و از قسمت سر تخلیه می گردند. بالابرها عموما ذرات آئروسل گرد و غبار را پخش می كنند. علاوه بر این ، در اطراف پولی های سر و پایه حرارت بالایی نیز تولید می شود. مخزن پایه با تمام موادی كه از بالابر عبور می كنند در تماس است. پس از آنكه یك یا دو محموله خوراك از پایه عبور نمود، داخل پایه پر از خرده های ریز می شود. خصوصا اگر مواد جمع شده در مخزن پایه آلوده باشند، می تواند تمام موادی كه از این طریق وارد مسیر تولید می شوند را آلوده نماید. علاوه بر این اگر محموله مدتی داخل مخزن پایه باقی بماند، این حرارت سبب تبخیر رطوبت و تجمع آن در مناطق خنك تر محموله شده و شدیدا آن مناطق برای آلودگی های میكروبی مستعد می شوند.
    2)آسیاب: آسیاب های غله ، با سرعت حدود m/h 200 موجب خرد كردن غلات می شوند. این سرعت بالا دو نتیجه مهم دارد: اول آنكه ذرات غلات را به ریزترین جزء ممكن تبدیل می كند و دوم اینكه حرارت بالایی ایجاد نمی نماید. حرارت غلات هنگام آسیاب شدن می تواند حدود 10 تا 15 درجه افزایش یابد. قسمت بسیار جزیی از این حرارت هنگام حمل و نقل تا انبار غلات از دست می رود. در انبار غلات رطوبت تمایل دارد در مناطق خنك تر تجمع یابد. این عامل سبب افزایش پتانسیل رشد میكرو ارگانیسم ها می شود. درجه حرارتی كه رطوبت در انبار غلات تغلیظ می شود، به مدت زمانی كه محموله داخل انبار است بستگی دارد. به همین دلیل مدت زمانی كه غلات در انبار می ماند، حتی الامكان باید به حداقل زمان تقلیل یابد.
    3)زیرزمین: زیرزمین ها می توانند پر گرد و غبارترین بخش كارخانه ها باشند. رطوبت بسیار بالایی در زیر زمین های غیر ایزوله كارخانجات وجود دارد. به علاوه در بسیاری از كارخانجات، سردكننده ها نیز در زیرزمین كار گذاشته می شوند. باید توجه نمودكه نزدیك بودن بیش از حد مسیرهای هدایتی مواد خام اولیه و سردكننده ها، موجب هدایت حجم زیادی از هوا به سمت پلتهای خنك شده می شود. پوشش های مسیر هدایت مواد خام معمولا به علت دسترسی آسانتر برداشته می شوند. پنجره ها نیز به سبب خفه بودن هوای زیرزمین معمولا باز است، بدین سبب حشرات و پرندگان به راحتی می توانند از طریق پنجره ها وارد شده و آلودگی را مستقیما به مواد اولیه خام و بقیه سیستم سردكننده وارد نمایند. به همین دلیل توصیه می شود در طراحی كارخانجات خوراك دام، زیرزمین در نظر گرفته نشود و یا اگر زیرزمین وجود دارد، سردكننده ها در زیر زمین نصب نشوند. در تحقیقات به عمل آمده هم این قضیه كاملا تایید شده است كه در كارخانجات دارای زیرزمین و شامل سرد كننده های مستقر در زیرزمین، شمارش نهایی میكروبی بسیار بالاتر از كارخانجاتی است كه تاسیسات زیرزمینی ندارند.
    پلت كردن جهت جلوگیری از آلودگی:
    در روند پلت سازی، درجه حرارت دستگاه اهمیت به سزایی دارد. طبق نمونه گیری های مختلف در درجه حرارت های بالا ( به عنوان مثال در مورد سالمونلا )، آلودگی گزارش شده است. در صورتی كه در مكانی دیگر با حرارت پایین تر هیچ گزارشی در خصوص آلودگی به سالمونلا در پلت نهایی خوراك وجود ندارد. پاسخ این مسئله، در مرحله اول خروج پلت از دستگاه پلت سازی و رفتن به سمت خنك كننده می باشد. در مواردی كه حتی در حرارت بالا نیز سالمونلا در پلت نهایی گزارش شده بود، منبع آلودگی مجدد در این حد فاصل قرار داشت. در واقع باقی مانده های خمیر خوراك و گرد و غبار حاصل از روند پلت سازی، به علت طراحی نادرست حد فاصل سرد كننده و دستگاه پلت سازی به راحتی پس از حرارت دادن پلت دوباره به روی آن نشسته و آلودگی ایجاد كرده بودند. در ضمن علاوه بر مسیر سرد كننده، تمام مسیرهای حمل و نقل و جا به جایی محصول از بسته بندی در كارخانه تا رسیدن به مزرعه ی پرورشی، در آلودگی مجدد خوراك می توانند موثر باشند.
    كنترل رشد میكروبی در مزرعه:
    رشد و تكثیر میكروبی حین تحویل خوراك به مزرعه كماكان ادامه دارد. حتی در برخی موارد شرایط نگهداری نامناسب خوراك در مزارع سبب تسریع این مسئله می شود. در شرایط منطقه ای، تغذیه ای و امكانات یكسان نیز برخی پرنده ها نتایج تولیدی مناسبتری نسبت به سایر پرندگان دارند. علت رخداد این پدیده بسیار متنوع می باشد كه در اینجا فقط در ارتباط با تاثیررشد میكروبی بر تولید بحث خواهیم نمود. اصول اولیه ای كه در كارخانجات خوراك دام روی رشد و تكثیر میكروبها موثرند، در مزارع پرورشی نیز دخیل می باشند. وقتی خوراك پلت شده به مزارع تحویل داده می شود، تنها قسمتی از خوراك به شكل پلت سالم می باشد و بقیه خوراك اصطلاحا به خاكه تبدیل می شود. بر اساس تحقیقات انجام شده فعالیت میكروبی خاكه خیلی بیشتر از پلت می باشد.
    خاكه ها در اصل پلت هایی هستند كه در حین حمل و نقل به سبب فشار فیزیكی خرد شده و یا آسیاب گردیده اند و شامل مقادیر بسیار زیادی گرد و غبار ، پودر و پلت می باشند. حتی سیستم غذادهی نیز در مزارع پرورشی می تواند تولید خاكه ها را افزایش دهد. این خاكه ها در مزارع دو مشكل عمده ایجاد می كنند:
    1) اندازه كوچكتر آنها و سطح ایجاد شده توسط خاكه، توانایی جذب رطوبت را افزایش می دهد.
    2) پرندگان به خوردن پلت نسبت به خاكه تمایل بیشتری دارند، بدین سبب خاكه ها آخرین موادی هستند كه خورده می شوند.
    نتیجه بحث:
    به نظر می رسد منشا عمده آلودگی را باید در مواد اولیه خوراك دام جستجو نمود . همچنین عوامل افزایش دهنده آلودگی در مناطق خاص كارخانجات خوراك دام و سیستم حمل و نقل بایستی شناسایی شوند. بطور كلی باید عللی كه موجب افزایش حرارت یا رطوبت بیهوده یا گرد و غبار زیاد می شوند را شناسایی نمود و آنها را مورد بررسی و آزمایش قرار داد. در حقیقت این نقاط به عنوان نقاط بحرانی كنترل آلودگی مطرح می باشند.


بررسی اثر پروبیوتیك بر رشد و عملكرد جوجه های گوشتی

نویسنده: مسعود حافظی *، كیانوش رضایی1، مهدی منصور䏺

Effect of probiotic ProBioSa 1 on growth and performance of growing broilers
    Hafezi Masoud*1، Rezaee Kianoush 1، Mansouri Mehdi 2
    1 Postal C. 35818-34133، Research & Development Center، SNB Company، Garmsar، Iran
    2 Postal C. 35817-48911، Veterinary Group، Azad University، Garmsar، Iran
    
    
    
    Abstract
    To evaluate the usefulness and effects of “ProBioSa 1” Probiotic (a new product of SNB Company، Iran) in broiler diets on feed intake، weight gain، feed conversion ratio and changes on gastrointestinal tract of broilers، 360 Ross broilers divided in 3 groups and were fed with 3 treatments containing: basal feed as control group، basal diet containing Probisa probiotic and basal feed containing Perimalac probiotic for 6 weeks. Each group contains 4 replications. Results show that additions of probiotics to feed do not have any considerable effect on feed gain rather that control group، but during stress condition، it can help to heterogeneity of probiotic groups’ growth and health. Although an increase in feed conversion ratio and weight gain were seen on probiotic groups in comparison with control group، it hasn’t any statistical difference between Probiosa and Perimalac groups. Mortality of birds containing probiotic additives، decreased during growth remarkably. Weight of gastrointestinal tract among 3 groups didn’t have considerable differences; but ratio of gastrointestinal weight to total weight of birds at the end of 6 week، were lower in Probiosa group compare of Perimalac and control groups.
    
    
    Key Words: Probiosa، Perimalac، Probiotic، feed conversion ratio، growing broiler، intestinal tract
    
    
    
    در صنعت پرورش طیور به منظور كاهش تلفات و افزایش عملكرد جوجه های گوشتی استفاده از تركیبات آنتی بیوتیكی متداول است. استفاده از این تركیبات آنتی بیوتیكی علاوه بر ایجاد مقاومت در سویه های پاتوژن در درازمدت، به علت باقیماندن تركیبات آنتی بیوتیكی در گوشت باعث نگرانی هایی در مصرف كنندگان شده است. گسترش بیماریهای ویروسی طی سالهای اخیر استفاده از پروبیوتیك ها جهت تقویت سیستم ایمنی طیور را توجیه پذیر نموده است. همچنین با توجه به ضوابط خاص برخی كشورها در مورد عدم وجود تركیبات آنتی بیوتیكی در گوشت، صادرات گوشت طیور به برخی كشورها با محدودیت هایی مواجه شده است كه لزوم جایگزینی پروبیوتیك ها بجای آنتی بیوتیك ها در صنعت طیور را بیشتر نمایان می سازد.
    استفاده از پروبیوتیك ها به علت بهبود فلور میكروبی روده، كاهش میزان وقوع اسهال، ایجاد خاصیت ایمنی، توان رقابت با باكتریهای پاتوژن، ایجاد مقاومت در برابر استرس و تولید برخی آنزیم ها، در صنعت پرورش طیور كشور در حال رشد است.
    عمده ترین میكروارگانیسم های مستعمل در تولید پروبیوتیك ها شامل باكتری های خانواده Bacillus، Lactobacillus، Bifidobacteria، Streptococcus، Enterococcus، Pediococcus، مخـمر Saccharomyces و برخـی سـویه های قـارچ Aspergillus Oryzae می باشند.
    Santoso (1995) نشان داد كه افزودن محیط كشت حاوی باكتری باسیلوس سوبتیلیس به جیره غذایی جوجه های گوشتی سبب بهبود ضریب تبدیل می گردد.
    همچنین استفاده از لاكتوباسیلوس كازئی باعث افزایش وزن در 3 هفته اول پرورش در جوجه های گوشتی نسبت به گروه شاهد می گردد.
    سویه های لاكتوباسیلوس از رشد بیش از 25 انتروپاتوژن جلوگیری می كنند و اثرات بهبود دهندگی مستقیمی بر تغذیه دارند. همچنین این لاكتوباسیلها، بتا- گلوكورونیداز و نیترورداكتاز سرطان زای روده را در پستانداران غیرفعال می كنند. استفاده از محصولات تخمیری ناشی از لاكتوباسیلها مقاومت به استرس و بیماریهای منتج از آن را بهبود بخشیده و همچنین افزایش اشتهای به غذا و بهبود ضریب تبدیل غذا و افزایش وزن بدن را در پی دارند.
    همچنین سویه های Bifidobacterium نقش بازدارندگی زیادی در التهاب‏های مزمن سیستم گوارشی دارند. اكثر سویه های بیفیدوباكتریا فعالسازی NF-κB القاء شده توسط LPS در سلولهای IEC را باز می دارند و بسته به نوع و دوز مصرفی از التهاب های ناشی در سیستم گوارش ممانعت به عمل می آورند. در بین همه سویه های بیفیدوباكتریا نیز، سویه Bifidobacterium bifidum كاندیدای اصلی در رفع اختلالات سیستم های گوارشی حساس به شمار می رود.
    اخیراً پروبیوتیك (پروبیوصا 1) محصول شركت زیست فناوری صدرای طبیعت حاوی باكتریهای خانواده باسیلوس، لاكتوباسیلوس و بیفیدوباكتریوم با فرمولاسیون ویژه حاوی میكروارگانیسم های مفید به صنعت دام و طیور معرفی شده است. تحقیق حاضر به منظور بررسی نحوه عملكرد این پروبیوتیك بر نحوه عملكرد جوجه های گوشتی صورت پذیرفته است.
    
    مواد و آزمایش ها
    
    تعداد 360 قطعه جوجه گوشتی یك روزه از سویه تجاری Ross بر اساس یك طرح آماری كاملا تصادفی (Design Randomized Completely) به 3 گروه و هر گروه به 4 تكرار شامل 30 قطعه جوجه تقسیم شده و جوجه های هر تكرار درون یك پن مجزا و بر روی بستری از تراشه چوب استقرار یافتند. تمامی پن ها در یك سالن قرار داشتند؛ به نحوی كه تمامی گروه ها از نظر مدیریتی، واكسیناسیون و تهویه و نور و سایر فاكتورها كاملا وضعیت مشابهی داشته باشند.
    جیره پایه به شرح جدول شماره 1 تهیه شد. هیچگونه افزودنی آنزیمی به جیره اضافه نگردید. از یك تا 28 روزگی كوكسیدیواستات سالینومایسین به میزان 500 گرم در تن و سپس تا انتهای دوره كوكسیدیواستات دیكلازوریل به میزان 200 گرم در تن به جیره افزوده شد.
    گروه 1 به عنوان شاهد انتخاب شده و تنها جیره پایه را بدون هر گونه افزودنی دریافت كرد. به گروه 2 از روز اول جیره حاوی پروبیوتیك «پری مالاك» علاوه بر جیره پایه تجویز گردید. گروه 3 نیز از روز اول علاوه بر جیره پایه، پروبیوتیك «پروبیوصا 1» را دریافت نمود. طبق دستورالعمل مصرف تولیدكنندگان، پری مالاك به مقدار 900 گرم در تن از 1 تا 21 روزگی، 450 گرم در تن از 22 تا 36 روزگی و 225 گرم در تن از 36 تا 42 روزگی و پروبیوصا 1000 گرم در تن از 1 تا 21 روزگی و سپس 500 گرم تا پایان دوره در گروه های آزمایشی مورد استفاده واقع شد.
    با انجام وزن كشی های انفرادی (با دقت 1 گرم) در هر هفته میزان میانگین وزن جوجه ها در هر گروه بدست آمد. جوجه ها بر اساس سطح تیتر پادتن مادری در روز اول و ترسیم برنامه واكسیناسیون در 3 نوبت طی روزهای 12، 22 و 32 در دوره پرورش بر علیه گامبورو و 2 نوبت در روزهای 8 و 17 و نیز روز اول بر علیه برونشیت بصورت اسپری، با واكسن زنده واكسینه شدند.
    در پایان دوره و 42 روزگی از همه گروه های آزمایشی بطور تصادفی 10 جوجه انتخاب شده و پس از وزن كشی ذبح شدند. سپس سیستم گوارش از ابتدای مری تا انتهای مقعد جدا شده و علاوه بر مشاهده مورفولوژیكی، وزن آن نیز ثبت گردید.
    در انتها میزان سرانه دان مصرفی، ضریب تبدیل غذایی و تلفات هر گروه تا پایان هفته 6 تعیین و با یكدیگر مقایسه شد. مقایسه میانگین وزن در گروه های مختلف توسط روش آماری T استودنت و ANOVA و در سطح اطمینان 95% صورت پذیرفت.
    
    * بررسی وزن جوجه ها
    مقایسه وزن 3 گروه شاهد، پری مالاك و پروبیوصا تا سن 14 روزگی اختلاف معنی داری از خود نشان نداد (p<0.05). افزایش وزن جوجه های مصرف كننده پروبیوتیك پروبیوصا و پری مالاك نسبت به گروه شاهد در پایان دوره (42 روزگی) بطور معنی داری به ترتیب دارای افزایش 12 و 9.3 درصد است (p<0.05). هر چند میانگین وزنی به دست آمده در گروه مصرف كننده پروبیوصا بیشتر از گروه مصرف كننده پری مالاك بود، لیكن تفاوت مشاهده شده، از نظر آماری معنی دار نبود.
    مقایسه وزن جوجه ها در هر 4 تكرار در گروه شاهد در 14، 28 و 42 روزگی دارای پراكندگی بوده و تفاوت معنی داری از خود نشان داد (p<0.05). عدم استفاده از تركیبات پروبیوتیكی باعث مشاهده غیریكنواختی در بین گروه های تكراری شده است. علیرغم مشاهده تفاوت وزنی در بین گروه های تكرار مصرف كننده پروبیوصا، لیكن تفاوت از نظر آماری دارای معنی نبود. این مساله موید نقش مهم تركیبات پروبیوتیكی در یك دست پرورش یافتن جوجه ها و كاهش اثر تنش هاست.
    
    * بررسی میزان خوراك مصرفی
    متوسط سرانه دان مصرفی تا پایان 6 هفته در جدول شماره 2 ارائه شده است. نتایج، كاهش ظاهری مصرف دان، در گروه شاهد نسبت به گروه پروبیوصا و پری مالاك در انتهای دوره رشد را نشان می دهد. ایجاد استرس دمایی در هفته 4 آزمایش ها باعث كاهش مصرف دان در گروه شاهد گشت. علیرغم وجود پراكندگی در داده های 3 گروه (F>Fcrit)، بر اساس آنالیز واریانس ANOVA نیز، تفاوت آماری معنی داری در میزان دان مصرفی در سه گروه و در دوره های مختلف رشد مشاهده نمی شود.
    
    * بررسی ضریب تبدیل خوراك
    ضریب تبدیل در دوره های مختلف برای سه گروه محاسبه شد كه تفاوت معنی داری بین گروه های آزمایش مشاهده نشد. از هفته 4 تا انتهای دوره، ضریب تبدیل در گروه شاهد بالاترین میزان را در بین سه گروه داشت. این مساله را می توان به بروز استرس گرمایی و اثرات منفی آن بر تغذیه طیور نسبت داد. ضریب تبدیل گروه های شاهد، پروبیوصا و پری مالاك در انتهای دوره به ترتیب برابر 1.93؛ 1.76 و 1.82 بود. گروه های مصرف كننده پروبیوتیك دارای وزن نهایی بالاتر و ضریب تبدیل بهتری بودند، كه این مساله موید كارایی و نقش موثر استفاده از تركیبات پروبیوتیكی است.
    
    * بررسی میزان مرگ و میر
    میزان مرگ و میر در گروه های مصرف كننده پروبیوتیك نسبت به گروه شاهد كاهش چشم گیری داشت. همچنین تعداد مرگ و میر طیور در جوجه های گروه كنترل بعد از هفته 5 تا انتهای دوره، روی در افزایش داشت (شكل 2).
    با مقایسه مرگ و میر گروه های مصرف كننده پروبیوتیك های پروبیوصا و پری مالاك تفاوت معنی داری مشاهده نشد؛ اما آمار تلفات گروه های پروبیوتیك نسبت به گروه شاهد بطور معنی داری كاهش داشت (جدول 3). بروز استرس گرمایی از هفته 4 به بعد محتمل ترین دلیل مشاهده تلفات در گروه كنترل در دوره پایانی پرورش جوجه ها تشخیص داده شد.
    
    * بررسی وزن سیستم گوارش
    پس از ذبح و توزین سیستم گوارش 10 قطعه جوجه از هر گروه در پایان دوره آزمایش، تفاوت معنی داری بین وزن سیستم گوارش گروه های مختلف مشاهده شد (جدول 4). پراكندگی وزنی سیستم گوارش در گروه شاهد نسبت به گروه مصرف كننده پروبیوتیك بیشتر بود.
    نسبت وزنی سیستم گوارش به وزن نهاییِ میانگین طیور در گروه های شاهد، پروبیوصا و پری مالاك به ترتیب 0.0774، 0.0698 و 0.0725 بود. این نسبت در گروه پروبیوصا نسبت به گروه های شاهد و پری مالاك كمتر بوده و حاكی از كارایی مناسب پروبیوتیك پروبیوصا می باشد.
    
    
    تولید و فرمولاسیون پروبیوتیكهایی كه قابلیت گذر و دوام مناسب در سیستم گوارش دام و طیور را داشته باشند، با پیچیدگیهای فراوانی روبرو است. اخیراً فرمولاسیون پروبیوتیكها با بكارگیری سیستم‏های جدید فرمولاسیون، نه تنها باعث دوام بیشتر این محصولات گشته بلكه كارایی آنها در زمان مصرف را نیز بهبود بخشیده است. نتایج این تحقیق كارایی مناسب پروبیوتیك پروبیوصا را تائید می كند كه به علت شیوه جدید تهیه و فرمولاسیون بهتر آن نسبت به محصولات مشابه می باشد.





آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :