تبلیغات
بزرگترین بانک مقالات علوم دامی - مطالب اردیبهشت 1387

استرس گرمایی در گاو

استرس گرمایی در گاو

دکتر محمد رضا نیکان سرشت و دکتر آرش پارسای

استرس گرمایی یكی از مشكلات عدیده ای است كه دامداران خصوصاً، دامدارانی كه در مناطق گرمسیر حضور دارند با آن مواجه هستند.

بطور معمول زمانی كه دمای هوا رو به افزایش می باشد بدن گاوها در طول مدت 2 تا 7 هفته خود را با شرایط مطابقت داده و در این هنگام تبخیر از سطح بدن مكانیسم اصلی دفاع در برابر این گرما و افزایش دما می باشد. این تبخیر می تواند بوسیله انسان با ایجاد دوش هایی در محل شیردوشی و یا بوسیله فیزیولوژی طبیعی بدن حیوان از طریق افزایش تعداد تنفس و یا افزایش میزان فعالیت غدد عرق ایجاد شود. زمانی كه دمای هوا بطور ناگهانی و یا بیشتر از سطح تحمل بدن حیوان بالا می رود، هموستازی بدن تعادل خود را از دست داده و كاهش اشتها و تولید و كاهش تولید مثل و حتی مرگ را به همراه دارد.

برای كنترل این معضل و به حداقل رساندن آن روش های مختلفی موجود می باشد كه در دو بخش كنترل استرس گرمایی كه باعث كاهش تولید شیر می شود و كنترل استرس گرمایی كه باعث كاهش تولید مثل می شود بحث خواهد شد:

 1- روش های كنترل استرس گرمایی برای بهبود تولید شیر و مبارزه با كاهش آن:

از نكات ابتدایی و اصلی مبارزه با استرس گرمایی این است كه دامدار بتواند و خصوصیات رفتاری دام های خود را در مواجهه با استرس گرمایی تشخیص داده و به موقع نسبت به كنترل آن اقدام كند، اعمالی مثل بی حالی و سستی و فرار از آفتاب و خوابیدن بیش از حد در ابتدای امر به دامدار كمك  خواهد كرد؛ همچنین در چنین شرایطی دامدار باید نسبت به تغذیه دام های خود دقت كافی مبذول كند تا با تغذیه نادرست و بیش از حد و افزایش متابولیسم بدن، حیوان در گرمای زیاد خسارت جبران ناپذیر به خود وارد نكند. در دسترس بودن آب مناسب از دیگر عوامل مفید می باشد. در مورد دانستن وضعیت گاو كه عنوان شد بوسیله دامدار باید مد نظر قرار گیرد، تفاوت نژاد بین گاوها بسیار مهم می باشد، چرا که در بعضی نژادها به علت تفاوت در میزان متابولیسم بدن و میزان آب و غذای موردنیاز و میزان عرق و لایه بندی و رنگ آنها، نسبت به ن‍ژادهای دیگر مقاومت بهتری دارند. اما بهترین راه حل برای كنترل استرس گرمایی ایجاد سایه در محل دامداری می باشد، خصوصاً در زمانی كه این سایه در محل غذا خوری و آبخوری حیوان وجود داشته باشد حیوان در زمان خوردن غذا، كمتر آزار دیده و در نتیجه این منجربه افزایش میزان تولید می شود. ایجاد سایه و سایه بان در محل استراحت و غذاخوری حیوان باعث كاهش حداقل 30% از میزان استرس گرمایی وارد به حیوان می شود.

2-روش های كنترل استرس گرمایی برای بهبود وضعیت تولید مثلی حیوان:

در زمان مواجهه با استرس گرمایی میزان باروری دام كم می شود. این مسئله بدین دلیل است كه در زمان استرس گرمایی دوره فحلی حیوان كوتاه شده و تشكیل فولیكول در این حالت در زمان های مختلف رخ می دهد. همچنین در زمانی که گاو دچار استرس گرمایی می باشد تشكیل رویان دچار مشکل می شود و در گزارش های مختلف آمده است كه در حدود 60 تا 66% كاهش داشته است. همچنین اثرات منفی استرس گرمایی در درمای 440C  در زمان قبل از تلقیح و400C بعد از تلقیح تشخیص داده شده است. از راه های مناسب برای جلوگیری از كاهش تولید مثل همان روش ایجاد سایه و همچنین خشك كردن محیط در زمان تلقیح مصنوعی می باشد كه كمك شایانی به كنترل این وضعیت خواهد كرد. روش دیگری كه در زمان استرس گرمایی،به منظور بهبود شاخص های تولید مثلی به کار می رود، همزمانی فحلی و ایجاد همزمانی در گاوها بوده كه نشان داده شده است در تابستان در گاوهایی كه بصورت همزمان فحلی شده اند و همزمان تلقیح شده اند نسبت به گاوهایی كه جداگانه فحل یابی شده اند در صد موفقیت بیشتری در باروری داشته اند چون فحل یابی بصورت انفرادی در تابستان با كوتاه شدن دوره فحلی مشكل می باشد.

هر كدام از این تكنیكها و روشها، اثرات خاص خود را دارا بوده و با توجه به ارزش اقتصادی و شرایط موجود دامداران می توانند برای بهبود میزان تولید مثل و تولید شیر خود از آنها استفاده كنند

                                1.Jordan. E. R , Effects of Heat Stress on Reproduction, American Dairy Science Association ,2003,86,104 - 114

 2. Blackshaw JK and Blackshaw AW, Heat stress in cattle and the effect of shade on production and behaviour: a review, Australian Journal of Experimental Agriculture ,1994, 34(2) 285 - 295


تنفگ خوراندن قرص balling gun

تنفگ خوراندن قرص            balling gun            

 کاربرد: از این ابزار برای خوراندن دارو های جامد( قرص و کپسول) در دام های بزرگ استفاده می شود.
                                  

مشخصات: این ابزار در قسمت انتهایی پیستون، جایی برای قرار گرفتن قرص و قطعات کوچک دارویی دارد. بعضی از این تفنگ ها دارای فنری در این قسمت برای نگهداری قرص می باشند. زمانی که تفنگ از حلق پایین رفت و از ناودان مری گذشت پیستون را فشار داده که باعث آزاد شدن دارو به داخل مری می شود. قطر جایگاه دارو در بخش انتهایی متفاوت بوده و دارای اندازه هایی از جمله 8/3،8/7  و 1 اینچ می باشد. بعضی از مدل ها دارای انتهای قابل تنظیم هستند که می توان آنها را از طریق پیچاندن تنظیم کرد.


سن بلوغ و جفت گیری

سن بلوغ و جفت گیری

حیوان

 

سب بلوغ

ایده آل جفتگیری

 

حیوان

 

سب بلوغ

ایده آل جفتگیری

گاو

COW

12-8

18-7

 

18-14

گاو

BULL

12-10

18-6

 

24-18

مادیان

MARE

24-15

24-12

 

36-24

نریان

STALLION

24-18

24-12

24-18

میش

EWE

10-7

15-6

 

12

قوچ

RAM

10-6

12-6

 

14-10

بز

DOE

8-4

8-6

 

12-8

بز

BUCK

 

6-3

 

12-8

سگ

BITCH

12-6

20-6

 

12

سگ

DOG

 

12-6

 

12

گربه

QUEEN

12-5

12-7

 

12

گربه

TOM

12-6

 

9-12


روغن كبد ماهی سرشار از ویتامین D است

روغن كبد ماهی سرشار از ویتامین D است
روغن جگر ماهی هالیبوت ( نوعی ماهی پهن)از نظر وجود ویتامین D و نیز ویتامین A بسیار غنی است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از پایگاه خبری مدیكال گاید این ویتامین ها برای جلوگیری از نرمی استخوان كودكان، وجودش در بدن انسان ضروری است، روغن كبد ماهی هالیبوت و یا كاد كه آنهم دارای مقادیر فراوانی ویتامین است غالباً در طی دو سال اول زندگی نوزاد به او خورانده می‌شود، روغن كبدماهی كه حاوی مقادیر بسیار زیادی از ویتامین D است باید حداكثر روزی 10 قطره به كودك خورانده شود.
بنابراین گزارش، خوردن بیش از مقدار توصیه شده آن، باعث زیانهای غیرقابل جبرانی می شود چون امروزه به شیرخشك ها مقدار لازم ویتامین D اضافه می‌شود مادران باید برای دادن مقدار اضافه از ویتامین D به رژیم غذایی كودك حتماَ‌ با پزشك مشورت كنند


كشاورزی ارگانیك ، راه نجات بشر

كشاورزی ارگانیك ، راه نجات بشر

نویسنده: منصور چقماقی یزدی، كارشناس ارشد زراعت مدیریت جهاد كشاورزی اسلامشهر ، علی رضا مرادی عهدیه، تكنسین زراعت مدیریت جهاد كشاورزی اسلامشهر


     امروزه رویكرد جهانی به سمت كشاورزی ارگانیك است. در این سیستم از كشاورزی كه شاید برگرفته از كشاورزی سنتی باشد، سعی بر این است تا از نهاده هایی كه منشا شیمیایی دارند استفاده نشود (سیلسیور، م. ممیزی، م.ر 1385). تاثیر نامطلوب و اثرات باقی مانده مصرف انواع كودهای شیمیایی، سموم، هورمون ها و... در تولیدات غذایی در كشورهای صنعتی پیشرفته موجب شده است كشاورزی در جهتی كاملا متضاد با روش مدرن تحول یابد و آن جلوگیری

جهت مطالعه كامل مقاله بر روی ادامه مطلب كلیك نمائید.


ادامه مطلب

امنیت زیستی (Biosecurity) در مرغداری ها

امنیت زیستی (Biosecurity) در مرغداری ها

نویسنده: حمید عموشاهی كارشناس مهندسی كشاورزی گرایش علوم دام

امنیت زیستی در مرغداری مجموعه ای از اقدامات محدودکننده رشد و تکثیر ارگانیسم های بیماری زا در مرغداری هاست که در صورت عدم توجه گسترش اپیدمی بیماری در این صنعت، این شاخه مهم صنایع غذایی را به سمت نابودی می کشاند که مسلماً تاثیرگذار بر تغذیه سالم در جامعه و رونق اقتصادی کشور نیز خواهد بود.
     الف) طراحی مناسب ساختمان مرغداری
    یکی از اساسی ترین و زیربناترین اقدامات جهت امنیت زیستی، طراحی و احداث مرغداری در زمین و جایگاه مناسب است. ساخت طول سالن در جهت بادهای منطقه باید باشد تا از فشار باد به سالن کم شود و از کوران در سالن و عدم تعادل دما و رطوبت جلوگیری شود. تجهیزات و تاسیسات باید 2-1 مایل از سالن پرورش طیور فاصله داشته باشد. مسیر رفت و آمد باید به راحتی ضدعفونی و پاک سازی شود زیرا آلودگی با یک عامل عفونی مقاوم در یک ساختمان و عملیات دشوار و پر هزینه ضدعفونی بر عمر مفید ساختمان نیز تاثیر منفی دارد.
    راه های مرغداری باید یک طرفه از سالن مرغ های جوان به سمت مرغ های پیر و از جاهای با آلودگی کمتر به سمت مکان های آلوده تر باشد. ساختمان ها حداقل تبادلات حرارتی با محیط بیرون را داشته باشند، تعداد سالن ها در حد استاندارد باشد. در سالن ها قبل از جوجه ریزی، تعداد، ارتفاع دان خوری و آب خوری بررسی شود. جهت پیشگیری از ورود ارگانیسم های بیماری زا از خارج ساختمان مرغداری باید دور از آبراه ها باشد که توسط مرغ های آبی مهاجر استفاده می شود. علاوه بر این از راه ها و جاده هایی که وسایل نقلیه سایر مرغداری ها در آن تردد زیادی دارند نیز باید دور باشد.
    ب) کنترل منابع بیماری و روش ضد عفونی کردن در مرغداری
    بیماری ها معمولا توسط افرادی که در مرغداری تردد می کنند منتقل می شود. این افراد شامل کارکنان، خدمات، رانندگان، مسوولین واکسیناسیون، دامپزشکان و... می باشند.
    بیماری ها از طریق جوندگان، پرندگان وحشی، حشرات، باد، آب و... نیز منتقل می شود. وسایل و تجهیزاتی که به طور صحیح پاک و ضد عفونی نشده اند نیز ناقل بیماری هستند. باید گزارش روزانه ورود و خروج پرسنل، وسایل نقلیه، تجهیزات و هر چیز دیگری به داخل مرغداری دقیقا ثبت شود تا در صورت بروز بیماری، نقص های امنیت زیستی ارتباط بیماری به منبع بیماری اصلاح گردد.
    تمامی بازدیدکنندگان بدون توجه به طبقه اجتماعی و اقتصادی شان باید برای ورود به مرغداری و مزرعه طبق استاندارد ضدعفونی و پاک سازی شوند.
    یکی از روش های مهم و اساسی کنترل منابع بیماری، ضدعفونی کردن سالن و تجهیزات است که هزینه آن در مقابل درمان بیماری یا خسارت مرگ و میر در مرغداری حداقل است.
     قبل از عملیات ضد عفونی باید سالن ها تخلیه گردد و سپس تمام قسمت های کف، دیوار و سقف با استفاده از آب گرم پرفشار شسته شود و سپس با ماده ضدعفونی مناسب ضدعفونی شود. جهت از بین بردن میکروارگانیسم های آلوده کننده شکاف و درز و گوشه سالن یا بین وسایل ثابت سالن، عملیات «شعله افکنی (فلامباژ)» انجام
     می شود.
    آخرین ضدعفونی در این دوره عملیات «مرحله دود دادن» است که از مواد ضدعفونی کننده تولیدکننده گاز (گازی) استفاده می شود که مخلوطی از پرمنگنات و فرمالین است (معمولا میزان استاندارد آن 20 سی سی فرمالین، 10 گرم پرمنگنات و دو پتاس برای هر متر مکعب سالن می باشد).
    نکته مهم هنگام ضد عفونی گازی این است که از انتهای سالن ضدعفونی آغاز شود و در پایان فرد ضد عفونی کننده از در ورودی خارج می شود. هنگام ضدعفونی پنجره سالن باید بسته باشد.
    پایان مرحله ضد عفونی، کشت از قسمت های مختلف سالن جهت تاثیر مواد ضدعفونی و مقاومت میکروارگانیسم ها ضروری می باشد.
    ج) مواد ضدعفونی کننده رایج در مرغداری
    حالت مواد ضد عفونی کننده شیمیایی، جامد (پودر) مایع و گاز (بخار) است و عبارتند از:
    1- کرئولین
    2- لیزول
    3- آنتی جرم 50
    4- ژرمکس
    5- استورک
    6- هالامید
    د) پیشگیری از بروز بیماری ها در مرغداری
    شناخت اصول بهداشتی اداره مرغداری ها، مانع از بروز بسیاری از بیماری ها می شود و می تواند شامل موارد زیر باشد.
    1- توجه به خرید جوجه، پولت یا تخم مرغ نطفه دار از یک محل مطمئن با نظارت مستقیم سازمان دامپزشکی کشور.
    2- توجه به شرایط جغرافیایی منطقه در تعادل و تنظیم حرارت و رطوبت سالن ها و تهویه مناسب.
    3- توجه به شرایط سنی و نیازهای تغذیه ای طیور و نگهداری طیور بر اساس سن در سالن های مختلف (طیور جوان نسبت به بیماری حساس و کم مقاومت هستند).
    4- پیروی از اصول برنامه همه پر، همه خالی یا یکسانی
    5- ممانعت از تراکم بیش از اندازه گله که سبب کندی رشد، کاهش غذای کافی و در نتیجه کاهش تولید، همچنین تراکم بیش از حد گله موجبات کانی بالیسم و پرریزی را فراهم می آورد.
    6- تعویض بستر و پاک سازی کامل و ضد عفونی اصولی جایگاه و وسایل در بین هر دوره پرورش.
    7- تامین غذای آماده مناسب یا غذای فرموله و مخلوط شده ای که در داخل مرغداری تهیه
    می شود.
    8- تامین آب سالم و کافی و انجام تست های آزمایشگاهی برای آب منطقه و ضد عفونی آن
    9- اجرای یک برنامه دقیق واکسیناسیون برای هر گله و توسعه برنامه واکسیناسیون با توجه به توصیه های مراجع رسمی در هر استان یا منطقه
    10- کنترل انگل های داخلی و خارجی
    11- کنترل جانوران موذی و پرندگان وحشی
    12- در صورت بروز بیماری در گله، عامل بیماری باید به سرعت و دقیقا تشخیص داده شود، روش های درمان، کنترل و پیشگیری انجام گردد.
    13- معدوم سازی طیور تلف شده به روش های: سوزاندن در کوره لاشه سوزی، انداختن در چاه، مدفون سازی در عمق مناسب زمین.
    14- ثبت دقیق گزارشات بهداشتی، تاریخچه واکسیناسیون، درگیری گله با بیماری ها و درمان های انجام شده.
     نتیجه گیری
     امروزه به امنیت زیستی در بزرگترین مجتمع های پرورش طیور جهان توجه می شود زیرا زیربنای موفقیت در امر پرورش طیور است و مرغداران موفق جهان با استفاده از برنامه های متنوع امنیت زیستی و کاهش بیماری، کمیت و کیفیت تولید را افزایش داده اند. با آموزش و تشویق مرغداران کشور به رعایت امنیت زیستی می توانیم شاهد رشد روز افزون این صنعت مهم غذایی باشیم و به زودی کشور را در زمره صادرکننده مهم مرغ ببینیم.

منبع: ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره 98


ذبح دام ، ذبح بهداشتی دام

ذبح دام ، ذبح بهداشتی دام

نویسنده: دكتر داوود امان اللهی رییس اداره آموزش و روابط عمومی اداره كل دامپزشكی استان تهران

تاریخچه بهداشت و بازرسی بهداشتی گوشت به قرن ها پیش و به زمان رومی ها و مصری های قدیم برمی گردد كه در آن زمان قوانینی در ارتباط با بازرسی بهداشتی گوشت تدوین گردیده بود و نشان می دهد این كار تحت نظر كشیش ها و روحانیون مذهبی صورت می گرفته است. مدارك تاریخی گواه این مطلب است كه از قرن سیزدهم میلادی قوانین محلی گوناگونی راجع به بازرسی گوشت در نقاط مختلف اروپا تدوین و اجرا گردیده است.
    پس از شناخت بیماری عفونی سل و بیماری انگلی تریشینوز كه هر دو از گروه بیماری های مشترك بین انسان و حیوان به شمار می آیند و در آن زمان تلفات انسانی قابل توجهی را هم داشت، متخصصین در نیمه دوم قرن نوزدهم میلادی در ممالك مترقی دنیا شروع به تدوین قوانین بازرسی بهداشتی گوشت نمودند كه از اوایل قرن بیستم به طور رسمی در كشورهای مختلف این قوانین توسط دامپزشكان به اجرا درآمد كه بر همین اساس كشتارگاه های دام و طیور با هزینه های قابل توجه به هدف انجام كشتار در محیط بهداشتی و تحت نظارت و همچنین قطع سیكل انتقال عوامل احتمالی بیماری زا به محیط زندگی، تاسیس گردیدند.
    بازرسی بهداشتی در كشتارگاه در دو قسمت قبل از كشتار و بازرسی بعد از كشتار صورت می پذیرد كه در هر مرحله بیماری های خاص با علایم تعریف شده مورد نظر بوده كه پس از بازرسی موارد مرضی از چرخه مصرف انسانی حذف می گردند.
    حال این سوال مهم در ذهن نقش می بندد كه در كشور ما چگونه و با چه توجیهی در قرن بیست و یكم عده ای بدون هیچ نگرانی به منظورهای مختلف، دام مورد نظر خود را از مراكز غیر مجاز تهیه و بدون نظارت متخصصین در حیاط منزل و یا معابر عمومی آن را ذبح نموده، غافل از آن كه با این كار خود آلودگی های محیطی را به گوشت منتقل نموده و از طرفی نیز به واسطه خون، امعاء و احشاء، مدفوع و پوست دام كه می تواند حاوی انواع میكروب ها، ویروس ها و انگل ها باشد، محیط زندگی را به شدت آلوده و بهداشت عمومی را به مخاطره می اندازند. مطمئنا اگر بدانیم تعداد زیادی از بیماری های مهلك و مشترك بین انسان و دام مثل هاری، جنون گاوی، لیستریوز، سیاه زخم، آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان و... فقط در بازرسی قبل از كشتار در كشتارگاه و همچنین بسیاری از بیماری های خطرناك مثل سل، انگل ها، زردی و لاغری مرضی و همچنین عفونت ها فقط در بازرسی ضمن و بعد از كشتار توسط دامپزشكان و كارشناسان بهداشت گوشت در كشتارگاه قابل تشخیص می باشند و روزانه موارد متعددی لاشه و آلایش آلوده معدوم می گردد، بی محابا به ذبح غیر بهداشتی دام اقدام نمی كنیم.
    آیا می دانید؟
    بر پایه اعلام سازمان بهداشت جهانی (WHO)، از میان 1709 عامل بیماری زای شناخته شده، 832 عامل یعنی 49 درصد و از میان 156 عامل بیماری زای نوپدید شناخته شده در انسان، 114 مورد آن یعنی 74 درصد از حیوان به انسان منتقل می شوند.
    امروزه انسان ها، حیوانات و فرآورده های دامی به كمك وسایل سریع حمل و نقل بسیاری از عوامل بیماری زا را، خیلی سریع تر از مدت نهفتگی یا دوره كمون به نقاط مختلف جهان منتقل می كنند. بر همین اساس هدف اصلی دامپزشكی در قرن بیست و یكم در حقیقت پاسخگویی به نیازهای حیاتی و همزمان جامعه در پیشگیری از تهدیدات حاصل از بیماری های مشترك بین انسان و حیوان بخصوص بیماری های نوپدید و بازپدید كه در یك دهه اخیر همگان دیدند بیماری هایی نظیر سارس، جنون گاوی و آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان به یكی از بزرگترین دغدغه های كشورهای مترقی تبدیل شد و در نهایت بهبود ارتقای سطح بهداشت دام و بهداشت عمومی تعریف شده است.
    دامپزشكی در جهت اجرای سیاست های بهداشتی و مسوولیت های حاكمیتی خود، استراتژی های متعددی را دنبال می كند كه از جمله آنها بهداشت فرآورده های خام دامی بوده كه با شعار "From Farm to Fork" كه منظور رعایت صحیح و كامل اصول بهداشتی از سطح دامداری تا چنگال غذاخوری می باشد را به اجرا گذاشته كه در راس این اقدامات می توان به زنجیره ی نظارت های بهداشتی بر تولید گوشت قرمز و سفید كه شامل ذیل می باشد اشاره نمود:
    1- پیشگیری و مبارزه با بیماری های واگیردار و بیماری های مشترك بین انسان و دام.
    2- بازرسی قبل از كشتار در كشتارگاه و حذف دام های آلوده.
    3- بازرسی ضمن و بعد از كشتار در كشتارگاه و حذف لاشه و آلایش آلوده.
    4- نظارت بهداشتی بر حمل و نقل و رعایت زنجیره سرد.
    5- نظارت بهداشتی بر عملكرد مراكز بسته بندی با منشا دامی.
    6- نظارت بهداشتی بر عملكرد مراكز عرضه كننده فرآورده های خام دامی.
    حذف هر یك از موارد فوق می تواند در كیفیت و سلامت فرآورده تاثیر گذاشته و برای خود و سایرین مخاطره آمیز گردد و در صورتی كه الگوهای صحیح بهداشتی رعایت شود و به توصیه های مراجع ذی صلاح توجه گردد، سلامتی خانواده ما تضمین می شود.
    مهمترین توصیه بهداشتی در شرایط حساس كنونی این است كه:
    از تماس مستقیم با حیوانات و پرندگان خودداری نموده و فقط از فرآورده هایی كه مجوز معتبر دامپزشكی را دارند استفاده نموده و با پخت مناسب فرآورده كه دمای بالای 70 درجه سانتی گراد حداقل به مدت 20 دقیقه می باشد، ویروس ها و میكروب های مضر و بیماری زا را از بین ببریم.

منبع : ماهنامه دام کشت و صنعت


پرورش طیور

پرورش طیور

مجموعه علوم دامی در برگیرنده تخصص های متنوعی است كه این تخصص ها در سطوح مختلف با توجه به نیاز از دو جنبه موضوعی و كاربردی قابل طرح و بررسی است. از جنبه موضوعی عناوین تخصصی تغذیه دام ، اصلاح نژاد ، فیزیولوژی ، اقتصاد دامپروری ، فرآورده های دامی … از مهمترین تخصص هایی است كه در سطوح عالی دامپروری مطرح بوده و از جنبه كاربردی نیز پرورش گاو و گاومیش ، پرورش زنبور عسل ،… از مهمترین عناوین قابل طرح می باشد.
انشعاب عنوان كلی امور دام (دامپروری ) در تخصص های

لطفا بر روی ادامه مطلب کلیک نمائید.


ادامه مطلب

  • کل صفحات:3  
  • 1
  • 2
  • 3
  •   


آخرین پست ها


آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :