استفاده از پماك گوجه فرنگی در تغذیه طیور

 مقدمه

          كمبود مواد غذائی مهمترین مشكلی است كه در سر راه پیشرفت صنابع طیور در اكثر نقاط جهان وجود دارد همین امر باعث شده است كه توجه محققین به منابع غذائی دیگر از جمله محصولات نهائی كارخانجات مواد غذائی جلب گردد و درجستجوی منابع غذائی قابل استفاده تلاش و كوشش فراوانی از خودشان دهند . پماك گوجه فرنگی كه محصولات نهائی كارخانجات رب سازی است میتواند بعنوان یك منبع غذائی با ارزش محسوب گردد . گرچه اطلاعات زیادی در مورد روشهای تولید و نحوه استفاده و عمل آوری محصول نهائی كارخانجات در دسترس میباشد اما در مورد این ماده جدید وتوانائی آن بعنوان یك منبع غذائی اطلاعات دانشمندان كم بوده و احتیاج به تحقیقات بیشتری دارد .

 پماك گوجه فرنگی چیست؟

 پماك گوجه فرنگی محصول نهائی كارخانجاتی است كه از گوجه فرنگی تازه محصولاتی نظیر رب گوجه فرنگی آب گوجه فرنگی و سس گوجه فرنگی تهیه می كنند و شامل پوست ، ‌دانه و قسمتهای نرم گوجه فرنگی است . قبل از اینكه استفده از این ماده با ارزش در تغذیه طیور مطرح گردد پماك حاصل از كارخانجات در محیط زیست مانند رودخانه ها و مزارع ریخته میشد و موجبات آلودگی محیط را فراهم می آورد . بنابراین محققین برای حل نمودن این معضل به فكر چاره افتاده و به این نتیجه رسیدند كه با استفاده از این ماده مغذی در غذای طیور نه تنها میتوانند از آلودگی محیط بكاهند بلكه موفق به  عرضه یك نوع غذای جدید و با كیفیت به صنعت مرغداری خواهند شد.

 ارزش غذائی پماك

 پماك گوجه فرنگی یك منبع خوب پروتئینی برای طیور و چهار پایان محسوب میشود و تجزیه شیمیائی این غذا نشان داده است كه پروتئین خام آن 25-20 درصد و میزان لایزین آن 13% بیشتر از سویا است همچنین این غذا منبع ویتامینه خوبی از نظر ویتامینهای A,B است مقدار زانتونیل موجود دراین غذا mg/g240-200 است و از این نظر قابل كیفیت تخم مرغ خوشرنگی زرده خواهد شد . چون پماك یك ماده آنتی اكسید ان است بنابراین وجود آن در جیریه طیور نه تنها باعث بالا رفتن كیفیت غذا میشود بلكه از بروز اختلالات گوارشی جلوگیری می كند . آزمایشات نشان داده است كه جوجه هائی كه با این ماده تغذیه شده اند كمتر به اسهال و دیگر اختلالات گوارشی مبتلا شده اند.

 عمل آوری و نحوه استفاده از پماك

 مطالعات و تحقیقات زیادی برای عمل آوری وقابل استفاده نمودن این ماده در جیره غذائی طیور صورت گرفته و روشهای مختلفی پیشنهاد گردیده است این روشها شامل موارد زیراست .

1-    روش حراراتی = دراین روش پماك را به مدت 30 دقیقه در حرارت 121c قرار میدهند.

2-  روش عمل آوری توسط اسید : ‌دراین روش از محلول اسید كلریدریك (2%) برای مدت 20 ساعت در درجه حرارات اتاق استفاده میگردد.

3-  روش غوطه وری درآب: دراین روش پماك بمدت 20 ساعت درآب غوطه ور میشود وبه منظور جلوگیری از رشد باكتریها تولوئن به میزان 5/1 سی سی به ازاء‌هر لیتر آب اضافه میگردد.

4-  روش عمل آوری توسط مواد قلیائی : دراین روش از هیدرو كسیدسدیم (458%) بمدت 24 ساعت استفاده شده سپس توسط اسید كلریدریك مراحل خنثی سازی صورت می پذیرد.

 لازم به توضیح است كه پماكهای كه توسط روشهای غیر حرارتی عمل آوری شده اند ابتدا در درجه حرارات 52 خشك شده بطوری كه رطوبت آن به كمتر از 10% میرسد . سپس آسیاب شده وبه میزان 20% به جیره طیور اضافه میگردد . (جدول 1).

درمورد پماكهائی كه توسط روش حرارتی عمل آوری شده اند احتیاج به انجام مراحل  فوق نبوده وپس از آسیاب شدن در جیره طیور استفاده میشوند.

 جدول 1

تركیبات جیره حاوی پماك

مواد تشكیل دهنده

درصد

مواد تشكیل دهنده

درصد

سویا

6/30

لیمستون

72/0

ذرت

9/41

فسفات كلسیم

45/2

پماك

20

شن

05/0

روغن سویا

9/2

نمكهای ید دار

45/0

متیونین

52/0

ویتامین

36/0

 

 

مواد معدنی

05/0

 

 

 

 

 

 

 

 

نتایج تحقیقات و مطالعات انجام شده در مورد عمل آوری پماك نشان میدهد كه عوامل مضری در پماك عمل آوری نشده وجود دارد كه در پرامترهای مانند افزایش وزن و تولید انرژی متابولیسم نمی تواند تاثیر چندانی داشته باشد لذا با توجه به این موضوع میتوان اظهار نمود كه پماك در صورتی كه عمل آوری نشده باشد میتواند جهت تامین پروتئین و مواد مغذی مورد نیاز طیور در جیره بكار رود . این مطلب بخصوص در جاهائی كه افزایش كیفیت غذا مورد نظر است اهمیت فراوان دارد ونكته قابل توجه آن است كه میزان پماك مورد استفاده در جیره مرغداریهای گوشتی و تخمگذار نباید بیش از 20% باشد زیرا این ماده تلخ بوده درصورتیكه میزان یاد شده رعایت نگردد باعث میشود كه جیره خوش طعم نباشد همچنین چون 30% پماك را فیبر خام تشكیل میدهد افزایش میزان آن باعث میشود كه انرژی جیره تحت تاثیر قرار گرفته و محدود شود.

تهیه و تنظیم:

سید مهرداد اسحق حسینی

دانشجوی دکتری دامپزشکی از دانشگاه آزاد گرمسار