تحلیل و سنجش بهره وری فعالیت های ترویج زنبورداری حوزه آبی خزر

بیژنی مسعود*,میردامادی سیدمهدی,ملك محمدی ایرج,یزدانی سعید

* دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

«بهره وری ترویج کشاورزی» به عنوان فرآیندی پایدار از مجموع کارایی، اثربخشی، خردگرایی و توجه به سطح کیفیت های استاندارد شده این نظام تلقی می گردد که هدف خود را باید در جهت به دست آوردن حداکثر منافع و توانایی ها با توجه به منابع و امکانات موجود قرار دهد. چنین فرآیند برنامه ریزی شده ای نیازمند آگاهی از کلیه عوامل موثر بر بهبود بهره وری و افزایش آن می باشد؛ تا آنگاه نتایج ارزشمند فعالیت های آن بتواند به صورت موثر و مفیدی در اختیار سیاستگزاران، برنامه ریزان و مجریان قرار گیرد. این پژوهش، هدف خود را بر محاسبه و اندازه گیری بهره وری و تعیین عوامل موثر بر آن و تعیین همبستگی آنها بر هم، قرار داده است. محدوده مکانی این پژوهش، حوزه آبی خزر شامل استان های گیلان و مازندران، محدوده موضوعی آن «بهره وری ترویج»، محدوده زمانی مورد بررسی سال های 1382 تا 1384 و زمان انجام آن مهرماه 1382 تا شهریور ماه 1384 بوده است. این تحقیق پس رویدادی و کاربردی است. از نظر تحلیل داده ها، همبستگی و علی - رابطه ای می باشد. وسیله جمع آوری اطلاعات، دو نوع پرسش نامه برای دو جامعه «نبورداران» و «مروجان و کارشناسان مراکز ترویج و خدمات جهاد کشاورزی» بوده است. روش نمونه گیری برای زنبورداران «طبقه ای تصادفی» و برای مراکز خدمات «خوشه ای» بوده و حجم نمونه برای دو جامعه مزبور به ترتیب 315 و 34 نفر می باشد. آمار تحلیلی شامل تحلیل همبستگی، آزمونهای مقایسه ای و اندازه گیری بهره وری با استفاده از رویکرد شاخصی و به شیوه بهره وری جزیی و کلی و مقایسه ضریب تعیین R2 است. فرضیه های این تحقیق، 40 تا است که 34 تا از آنها از نوع همبستگی و بقیه از نوع مقایسه ای هستند. آزمون های مورد استفاده شامل آزمون t، من وایت نی و کروسکال والیس می باشد. ضریب بهره وری ترویج برای مقایسه دو گروه آموزش دیده و آموزش ندیده 3.97 به دست آمد. این ضریب و نتایج تحلیلی مقایسه میانگین ها بیانگر آن است که میان هزینه ها، درآمد و کارایی زنبورداران آموزش دیده و آموزش ندیده تفاوت معنی داری وجود ندارد.

كلید واژه: سنجش بهره وری، ترویج زنبورداری، ترویج زنبورداران