بررسی اثر جایگزین های گرده با پاره ای از مواد و مکمل های پروتئینی بر ترکیبات بدن زنبوران عسل پرستار

جواهری سیدداوود*,طهماسبی غلام حسین,میرهادی سیداحمد

* موسسه تحقیقات علوم دامی کشور - کرج

در این آزمایش از شش جیره پروتئینی مختلف شامل 1) جانشین گرده با پودر کنجاله سویا، 2) مکمک گرده با پودر کنجاله سویا، 3) جانشین گرده با پودر گلوتن ذرت، 4) مکمل گرده با پودر گلوتن ذرت، 5) جانشین گرده با پودر کنجاله کنجد، 6) مکمل گرده با پودر کنجاله کنجد و با احتساب گروه شاهد 7) (شربت شکر بدون مواد پروتئینی یا جیره غیر پروتئینی) در هفتاد کلنی تحت پوشش استفاده گردید. عملیات اجرایی این طرح با جمع آوری گرده طبیعی مورد نیاز و تهیه ملکه های هم سن در اوایل بهار آغاز شد و تا نیمه اول مهرماه آخرین عملیات یکسان سازی کلنی ها انجام گردید. تغذیه در سه مرحله با کیکهای 550 گرمی، 350 گرمی و 500 گرمی از اوایل پاییز تا اواخر زمستان انجام شد. اثر تغذیه بر ترکیبات بدن و ارزیابی آنها بر اساس اندازه گیری معیارهای میزان ازت موجود در سر و سینه (زنبور / میلی گرم)، میانگین وزن خشک سر و سینه (زنبور / میلی گرم)، درصد ماده خشک و درصد رطوبت سر و سینه (زنبور / درصد) زنبوران کارگر پرستار صورت گرفت. این بررسیها نشان داد که اختلاف بین جیره های آزمایشی از نظر میزان ازت موجود در سر و سینه زنبوران کارگر پرستار معنی دار است و جیره شماره 2 با بقیه جیره ها دارای اختلاف معنی دار می باشد بطوریکه بیشترین میزان ازت موجود در سر و سینه زنبوران کارگر پرستار مربوط به جیره شماره 2 و کمترین میزان آن به ترتیب مربوط به جیره های شماره 1، 3 و 6 می باشد. با مقایسه میانگین وزن خشک سر و سینه زنبوران کارگر پرستار نتیجه گرفته شد که جیره شماره 2 با بقیه جیره ها دارای اختلاف معنی دار می باشد و بالاترین میزان وزن خشک سر و سینه در زنبوران کارگر پرستار مربوط به جیره شماره 2 و کمترین میزان آن بترتیب مربوط به جیره های شماره 6 و شماره 4 بود. مقایسه میانگین درصد ماده خشک سر و سینه زنبوران کارگر پرستار نشان داد که جیره های شماره 2 و 1 با بقیه جیره ها دارای اختلاف معنی دار می باشند و بالاترین میزان درصد ماده خشک سر و سینه در زنبوران پرستار بترتیب متعلق به جیره های شماره 2 و شماره 1 و کمترین میزان آن مربوط به جیره های شماره 5 و 6 می باشد. همچنین مقایسه میانگین درصد رطوبت سر و سینه زنبوران کارگر پرستار نشان داد که جیره های شماره 5 و شماره 6 بترتیب با بقیه جیره ها دارای اختلاف معنی دار می باشند و بالاترین میزان درصد رطوبت سر و سینه در زنبوران پرستار بترتیب مربوط به جیره های شماره 5 و 6 و کمترین میزان آن بترتیب مربوط به جیره های شماره 2 و 1 می باشد. بطور کلی این آزمایش نشان داد که جیره های پروتئینی خوش خوراک (جیره های 1 و 2) در ترکیبات بدن زنبوران عسل پرستار موثر بوده و می توانند در فصول کمبود گرده گل جهت تغذیه تحریکی کلنی ها بصورت کیکهای جانشین یا مکمل گرده در اختیار کلنیها قرار بگیرند که در نتیجه ملکه تخمگذاری پیش از موعد را شروع نموده و با تامین احتیاجات پروتئینی و غیره زنبوران کارگر پرستار، غدد تولید ژله رویال آنها بخوبی فعالیت نموده و ژله مورد نیاز جهت تغذیه ملکه و پرورش لاروها را فراهم نمایند.

كلید واژه: ترکیبات بدن، تغذیه، جانشین و مکمل پروتئینی، زنبور پرستار، زنبور عسل، گرده گل