چگونه هزینه های تولید حرارت واحد صنعتی خود را كاهش دهیم


    قابل توجه مدیران : حذف یارانه ها به زودی اجرا خواهد شد. هزینه های انرژی و سوخت به نحو بی سابقه ای افزایش خواهد یافت و اگر راهی برای كاهش هزینه های تولیداتی نیابیم، افزایش قیمت تمام شده موجب می شود تا واردات مواد غذایی ارزان تر از تولید داخلی شود.
    امروزه با گسترش صنایع و تغییرات در هزینه های مربوط به انرژی در جهان و به ویژه نگاه جدید به موضوع مصرف انرژی در كشور، ضروری به نظر می رسد تا برای تامین انرژی مورد نیاز صنایع به دنبال راهكارهای جدید بود.
    یكی از راه حل های مواجه شدن با مشكل تامین انرژی به خصوص تامین برق و حرارت مورد نیاز كارخانجات مختلف استفاده از روش تولید پراكنده می باشد كه امروزه در دنیا جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. در همین زمینه به بررسی مختصر این روش تولید انرژی می پردازیم.
    
    مقایسه تولید متمركز و تولید پراكنده
    تولید متمركز را می توان به این صورت تعریف نمود كه نیروگاه های عظیم در یك مجموعه بزرگ وظیفه تامین برق مورد نیاز تمام مجموعه را بر عهده می گیرند و برق تولیدی خود را از طریق شبكه های انتقال برای مصرف كننده هایی كه شاید كیلومترها دورتر از محل نیروگاه قرار دارند انتقال می دهند؛ اما تولید پراكنده را در كلام ساده می توان این طور تعریف نمود كه هر كدام از اعضای مجموعه بنا به میزان مصرف خود، برق مورد نیاز خود را تامین نمایند و به جای نیروگاه های بزرگ از واحدهای كوچك تولید برق استفاده شود.
    در تولید متمركز بخش زیادی از توان تولیدشده به وسیله نیروگاه ها به دلیل تلفات بالای شبكه های انتقال در مسیر طولانی بین تولیدكننده و مصرف كننده برق به هدر می رود، كه همین تلفات باعث به وجود آمدن ایده تولید پراكنده برق و مقبولیت آن در نظر سرمایه گذاران این صنعت گردیده است.
    
    تولید همزمان برق و حرارت
    در فرایند تولید برق نیاز به احتراق و تولید حرارت زیادی وجود دارد كه بخش عظیمی از این حرارت در نیروگاه های بزرگ پس از تولید برق بدون بازیافت حرارت وارد محیط می شود كه دلیل عدم استفاده از این حرارت وجود نداشتن مصرف كننده آن در نزدیكی نیروگاه های بزرگ می باشد. اما در مورد تولید پراكنده برق، این امكان وجود دارد كه از حرارت تولیدی نیز بهترین استفاده ممكن صورت گیرد.
    در حال حاضر نیاز كشور به تولید برق به دلیل گسترش صنایع و بالا رفتن روزافزون مصارف خانگی، رو به افزایش است، و با توجه به موضوع خصوصی سازی در صنعت برق، بهترین زمینه موجود برای سرمایه گذاری در این صنعت، تولید پراكنده و استفاده از سیستم های chp با همان تولید همزمان برق و حرارت می باشد.
    امروزه بخش عظیمی از هزینه های یك واحد صنعتی مربوط به هزینه انرژی است كه شامل برق مصرفی، گرمایش و سرمایش مورد نیاز آن می باشد. یك واحد تولید همزمان برق و حرارت می تواند تامین كننده برق یك واحد صنعتی و همچنین حرارت مورد نیاز آن باشد، كه این حرارت معمولا به صورت بخار آب در اختیار واحد قرار می گیرد و می تواند حرارت مورد نیاز در پروسه ی تولید محصول كارخانه، گرمایش و همچنین سرمایش را تامین نماید.
    اما این سوال مطرح می شود كه یك تولیدكننده مواد غذایی چه توجیهی می تواند برای استفاده از سیستم تولید همزمان برق و حرارت داشته باشد.
    همان طور كه می دانیم در اكثر صنایع غذایی برای فرایندهای مختلف مانند پاستوریزاسیون و پخت، از آب گرم و یا بخار آب استفاده می شود كه تولیدكنندگان برای تامین این بخار نیاز به احداث تجهیزات مختلفی مانند دیگ بخار دارند، و سوخت مصرفی این تجهیزات هزینه هنگفتی را به تولیدكنندگان تحمیل می كند. تولیدكنندگان می توانند با احداث یك واحد تولید همزمان برق و حرارت نه تنها حرارت مورد نیاز خود را تامین نمایند بلكه برق تولیدی این واحد را به وزارت نیرو به فروش برساند و عملا برای تولید بخار مصرفی خود هیچ هزینه ای پرداخت ننمایند.
    در یكی از مدل های عالی این سیستم وزارت نیرو برق تولیدی توسط این واحد را خریداری می نماید و تمام هزینه های مربوط به سوخت مصرفی را نیز تامین می نماید و حرارت تولیدشده در این فرایند نیز در اختیار واحد صنعتی قرار می گیرد.
    اگر بخواهیم با یك توضیح مختصر توجیه اقتصادی این طرح را بررسی كنیم می توانیم به این مطلب اشاره نماییم كه در صورت استفاده از روش تولید همزمان برق و حرارت، واحد صنعتی یك سرمایه گذاری اولیه انجام می دهد و به مرور زمان (معمولا در یك بازه زمانی چهارساله) بازگشت سرمایه اولیه خود را خواهد داشت و در كنار آن نیز از برق و حرارت تولیدشده توسط این سیستم نیز برخوردار می شود. حال آن كه در روش قدیمی تولید حرارت سرمایه گذار علاوه بر مصرف هزینه احداث واحد تولید حرارت با بخار، نه تنها بازگشتی در سرمایه خود نخواهد داشت، بلكه باید هزینه سوخت مصرفی آن را نیز پرداخت نماید كه با توجه به سیاست گذاری های جدید دولت در بخش انرژی، تغییرات هزینه های تامین سوخت نیز قابل تامل خواهد بود.
    در استفاده از سیستم تولید همزمان و حرارت، یك واحد صنعتی علاوه بر تولیدات محصول خود می تواند با ورود به بازار برق، برای خود یك سودآوری مطمئن و تضمین شده را به وجود آورد.
    لازم به ذكر است كه سیاست گذاری دولت و وزارت نیرو در جهت حمایت گسترده از تولید همزمان برق و حرارت می باشد كه عمده ترین این حمایت ها را می توان خرید تضمینی برق تولیدكنندگان براساس قرارداد پنج ساله، تامین سوخت مورد نیاز واحد و همچنین ارایه تسهیلات نام برد كه دلیل آن را ترغیب بخش خصوصی به سرمایه گذاری در صنعت برق و همچنین كمك به افزایش تولید برق دانست.