پژوهشگران دانشگاه تبریز فرمول غذایی متوازن و اقتصادی درتغذیه ماهی قزل آلا ابداع كردند

پژوهشگران دانشگاه تبریز برای نخستین بار در کشور، موفق به ابداع فرمول غذایی متوازن و اقتصادی در تغذیه ماهی قزل آلا شدند.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، استادیار بخش تغذیه دام گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی،مجری این طرح با اعلام این خبر افزود: منابع پروتئین دریائی به عنوان یکی از مهمترین اقلام تامین کننده پروتئین حیوانی در سبد غذایی ملت ها، سابقه بس طولانی دارد. گوشت قرمز غنی اسیدهای چرب اشباع می باشد که عامل مهمی در بروز بیماریهای عروقی و قلبی به شمار می رود. امروزه گوشت ماهی با دارا بودن اسیدهای چرب غیراشباع نوع امگا- 3  و همچنین اسیدهای آمینه ضروری با قابلیت هضم بالا، کلسیم و فسفر و ویتامینهای محلول در چربی منبع غذایی سالمی در رژیم غذایی جوامع شهری محسوب می شود.
دکتر حسین جانمحمدی افزود: خوشبختانه امروزه در ایران اهمیت مصرف ماهی شناخته شده و مصرف سرانه آن در حال افزایش می باشد. لذا جهت کاهش قیمت گوشت ماهی و در نتیجه تشویق بیشتر جامعه و بویژه فراهم نمودن امکان استفاده گروه های اجتماعی با درآمد پائین به مصرف آن ، کاهش هزینه های تولید هر کیلوگرم گوشت ماهی ضروری ست.
وی، یکی از راه های کاهش هزینه های تولید ماهی قزل آلا را کاهش قیمت هرکیلوگرم غدای مصرفی  بیان کرد وگفت: هزینه های تغذیه ماهی بالغ بر 70 درصد هزینه های پرورش ماهی به خود اختصاص می دهد. معمولاٌ برای تامین احتیاجات پروتئینی  ماهی قزل آلا از پودر ماهی در فرمولاسیون جیره های غدایی ماهی قزل آلا استفاده می شود که اغلب توسط شرکت های داخلی با مشاورین متحصصین خارجی صورت می پذیرد.
استاد دانشگاه تبریز تصریح کرد: پودر ماهی محصولی وارداتی و با قیمت بالا در کشور بوده که ضمن افزایش هزینه تمام شده جیرهای غذایی در مزارع پرورش ماهی قزل آلا بدلیل عدم دسترسی مداوم و نیز نوسانات قیمتی شدید آن دارای محدویت های تغذیه ای بالایی است. کاهش نسبی سهم پودر ماهی با استفاده از سایر مکمل های پروتئینی حیوانی قابل دسترس محلی می تواند به رفع بخشی از این محدویت ها کمک کرده و در فرمولاسیون جیره های غذایی اقتصادی تر در پرورش ماهی قزل آلا موثر باشد.
وی بیان داشت که پودر ضایعات کشتارگاهی طیور در بین مکمل های پروتئینی حیوانی متداول شامل پودر خون، پودر گوشت و استخوان و پودر پر، بدلیل قابلیت تولید و حجم بالای تولید آن در کشور می تواند در اولویت استفاده در برنامه های غذایی ماهی قزل آلا قرار گیرد ، افزود: پودرضایعات طیوردر کشتارگاههای صنعتی طیور در هنگام فرآوری گوشت مرغ حاصل می شود. بطور متوسط آلایش غیر قابل مصرف طیور 8 تا 23 می باشد كه در صورت فرآوری آن ضمن جلوگیری ازآلودگی زیست محیطی می توان به یك منبع باارزش پروتئینی در تغذیه دام و آبزیان دست یافت.
دکتر جانمحمدی یادآور شد: در ایران نیز بالغ بر 37 واحد کشتارگاه طیور وجود دارد که با فرآوری ضایعات حاصله از کشتارگاه های صنعتی مرغ اقدام به تولید پودر ضایعات طیور می نمایند.به گفته وی در حال حاضر پودر ضایعات طیور کشتارگاهی در مقادیر نسبتا قابل توجهی در استان آذر بایجان شرقی تولید می گردد، برای مثال در سال 1385 در حدود 12 هزار و 500 تن پودر ضایعات طیور تولید شده است.
وی، هدف از اجرای این پژوهش، را مطالعه امکان فرمولاسیون یک جیره غذایی متوازن و اقتصادی و مقایسه  آن با خوراک تجاری معمول در واحد های پرورش ماهی قزل آلا عنوان کرد وگفت: برای پژوهشگران این طرح هیچ گزارشی مبنی بر استفاده از پودر ضایعات کشتار گاهی طیور در جیره غذایی ماهیان قزل آلا در داخل كشور و نیز نمونه های تولیدی در استان آذربایجان شرقی یافت نشد.
دکتر جانمحمدی در ادامه با اشاره به نتایج این طرح افزود: استفاده  از جیره غذایی تجاری متداول در واحد های پرورش ماهی قزل آلا از نظر صفات مهمی چون نرخ رشد ویژه، افزایش وزن، وزن صید، ضریب تبدیل غذایی، ضریب چاقی، سرزندگی ماهی و بازده لاشه هیچ مزیتی را در مقایسه با جیره های غذایی فرموله شده در این آزمایش برپایه پودر ماهی و پودر ضایعات طیور دربر ندارد. پودر ضایعات طیور بطور موفقیت آمیزی توانست بدون ایجاد اثرات نامطلوب بر نرخ رشد ویژه، افزایش وزن، بازده غذایی و ضریب چاقی تا 60 درصد جایگزین پودر ماهی شود. تجزیه شیمیایی فیله ماهی قزل آلا نشان داد که استفاده از پودر ضایعات طیور در تغذیه ماهی قزل آلا کلیه ترکیبات شیمیایی گوشت ماهی از جمله میزان پروتئین آن را تحت تاثیر منفی قرار نمی دهد. 
وی همچنین با اشاره به آنالیز قیمتی این طرح پژوهشی افزود: هزینه تولید هر کیلوگرم افزایش وزن زنده و هر کیلوگرم لاشه در ماهی قزل آلا با جیره های غذایی فرموله شده بر پایه پودر ضایعات کشتارگاهی طیور در مقایسه با تغذیه جیره غذایی تجاری متداول در واحد های پرورش ماهی قزل آلا به ترتیب 28 و 12 درصد ارزانتر می باشد. به گفته وی استفاده از پودر ضایعات طیور بجای پودر ماهی موجب افت هزینه تولید هر کیلوگرم افزایش وزن زنده به میزان 1267 ریال و هر کیلوگرم لاشه  به میزان حداکثر 455 ریال خواهد شد، گرچه استفاده از سطوح جایگزینی بالاتر از 20 درصد سبب افزایش هزینه تولید هر کیلوگرم افزایش وزن زنده میگردد ولی هزینه تولید هر کیلوگرم لاشه ماهی قزل آلا با افزایش سطح جایگزینی کاهش می یابد که مصرف کننده میتواند از آن بهره مند شود.
مجری این طرح هزینه این طرح را 55میلیون ریال اعلام کرد و گفت: این طرح با همکاری اداره کل شیلات سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز صورت گرفته است.
به گفته وی، این طرح با همکاری دكتر اكبر تقی زاده و مهندس محمد رضا مالکی از دانشگاه تبریز و مهندس حسن آخوندی ،مهندس محمد رضا رزقجو،مهندس مجید نصرتلو ومهندس سیامك مهینی از اداره شیلات سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی انجام شده است.